Ranodon sibiricus Kessler w Herpetarium Instytutu Zoologicznego PAN

Bielawski, R. 1972. Ranodon sibiricus Kessler w Herpetarium Instytutu Zoologicznego PAN. Przegląd Zoologiczny 16 (4): 443-447

 

 

AKWARIUM i TERRARIUM–AQUARIUM and TERRARIUM

Ranodon sibiricus Kessler w Herpetarium Instytutu Zoologicznego PAN

Ranodon sibiricus Kessler in the Herpetarium of the Institute of Zoology, P.A.S.

RYSZARD BIELAWSKI

W istniejącym od szeregu lat Herpetarium Instytutu Zoologicznego PAN w Warszawie hoduje się ponad 100 gatunków płazów i gadów. Do najciekawszych, ostatnio hodowanych płazów ogoniastych należy syberyjski endemit Ranodon sibiricus Kessler czyli traszka żabiozębna, którego okazy otrzymaliśmy jesienią 1969 r. ze Związku Radzieckiego. Traszka żabiozębna należy do rodziny Hynobiidae i jest, obok dość szeroko rozmieszczonego gatunku Hynobius keyserlingi (Dybowski i Godlewski), jednym z najrzadszych i najprymitywniejszych płazów ogoniastych. Areał tego gatunku ograniczony jest wyłącznie do gór dżungarskiego Ała-tau.

Gatunek ten nie był dotychczas hodowany w sztucznych warunkach (poza Związkiem Radzieckim), a w literaturze dotyczącej hodowli w terrariach nie ma o nim prawie wcale wzmianek. Tak np. w podstawowym dziele z tego zakresu W. Klingenhöffera (1956) lub G. Nietzkego (1969) nie ma o nim nawet najdrobniejszej wzmianki. Inne prace z zakresu terrarystyki zawierają najwyżej bardzo krótkie wzmianki o istnieniu tego gatunku.

  Fot. R. Bielawski

Ranodon sibiricus Kessler z Herpetarium Instytutu Zoologicznego PAN

Ranodon sibiricus Kessler należy do traszek stosunkowo dużych i osiąga długość do 24 cm. Ma silnie wydłużone ciało, ogon długi i u podstawy okrągły, a na końcu silnie spłaszczony. Po bokach tułowia występuje od 10 do 12 bruzd. Głowa jest silnie spłaszczona i słabo odgraniczona od tułowia; na jej bokach występują dobrze rozwinięte paratydy. Górna szczęka wyposażona jest w zęby położone z tyłu każdej hoany w postaci krótkich łuków – stąd polska nazwa gatunku. Przednie nogi mają cztery, tylne pięć palców. Błony pławne zachowane są jedynie u ich podstawy. Ubarwienie powierzchni ciała traszki żabiozębnej jest dość zmienne i zależy między innymi od środowiska życia. Osobniki, które przebywają głównie na lądzie mają barwę jasnożółtawozielonkawą, natomiast osobniki przebywające głównie w wodzie są ciemnobrunatne. Dość często spotykane są także osobniki o prawie czarnej barwie ciała i u nich barwa nie ulega zmianie pod wpływem warunków zewnętrznych. U niektórych osobników występują na ciele nieliczne jaśniejsze plamki. Spód ciała jest zawsze białawy.

Ranodon sibiricus Kessler żyje w małych, kamienistych strumieniach górskich, tworzących liczne wodospady. Ich szerokość waha się w granicach 1 do 2 m, a głębokość dochodzi do 30 cm. Strumienie takie znajdują się głównie na wysokości 1800-2500 m npm. W większych strumieniach, jak podaje Iskakova (1959), traszka ta spotykana jest bardzo rzadko. Średnia temperatura wody w okresie letnim waha się w tych strumieniach od 12 do 14°C. Płaz ten nie zatraca aktywności, a nawet czuje się lepiej i w niższych temperaturach, np. 6°C, a obserwowane były okazy nawet łażące po śniegu. W dzień traszka żabiozębna przebywa w ukryciu pod kamieniami, w obrywach brzegów i dopiero pod wieczór ożywia się, poszukując pożywienia na dnie strumieni. Jak wykazały badania Bannikowa (1949) jest to zwierzę o nocnym trybie życia. Jedynie larwy, a niekiedy także młode osobniki, zachowują aktywność również i w dzień. Traszka żabiozębna spędza całe życie w środowisku wodnym, wychodząc na ląd tylko okresowo, i tutaj także pobiera pokarm, na który składają się głównie larwy Trichoptera, Amphipoda i dżdżownice. Na ląd wychodzi głównie w poszukiwaniu nowych zbiorników wodnych oraz na okres zimowania (sprawa ta nie jest jeszcze definitywnie zbadana). Rozwój larwalny jest bardzo długi i trwa prawdopodobnie około trzech lat. Dojrzałość płciową osiągają osobniki w piątym roku życia. Cykl rozwojowy tej traszki nie jest jednak jeszcze zbyt dobrze poznany i niektórzy autorzy, np. Paraskiv (1953), uważają, że płaz ten osiąga dojrzałość płciową w krótszym czasie.

U Ranodon sibiricus Kessler ma miejsce zapłodnienie zewnętrzne. Samiec wyrzuca do wody spermatofory, które przyczepiają się do podłoża. Samica przyczepia do podstawy spermatoforu przezroczyste, śluzowate worki ze skrzekiem. Długość tych worków wynosi początkowo około 3 cm ale po dość krótkim czasie worki pęcznieją i powiększają się do 6 cm. W jednym miocie samica składa tylko parę worków, lecz w sezonie składa dwu lub trzykrotnie skrzek. Często zdarza się, że do jednego spermatoforu przyczepiają worki różne samice i tym samym jeden samiec zaplemnia skrzek kilku samic. Larwy wylęgają się po około 25 dniach. Skrzek składany jest zawsze w silnie zacienionych miejscach, gdyż promienie słoneczne są dla niego zabójcze. Miejsca składania skrzeku są na ogół stałe i osobniki traszki żabiozębnej wracają w okresie godowym rokrocznie w to samo miejsce. Po resorbcji skrzel larwy wychodzą najczęściej na ląd i tu kryją się w ciągu dnia, a wraz z zapadnięciem zmierzchu wracają do wody, gdzie żerują. Te z młodych osobników, które pozostają na stałe w wodzie są aktywne również i w ciągu dnia. Na lądzie
Ranodon sibiricus Kessler porusza się powoli pomocą wężowatych skrętów ciała.

Ranodon sibiricus Kessler hoduje się w niewoli bardzo dobrze jeżeli zapewnimy mu specjalne warunki. Najlepiej czuje się w temperaturze około 10-12°C i jest wrażliwy na wyższe temperatury. Nie wymaga bieżącej wody i dobrze czuje się w wodzie stojącej, przez dłuższy okres czasu nie zmienianej. Osobniki nasze umieściliśmy w płaskim terrarium o wymiarach 50 X 30 X 15, w którym 3/4 powierzchni zajęte było przez wodę. Głębokość wody wynosiła 10 cm. Zarówno na lądzie, jak i w wodzie ułożone były odpowiednio kamienie, tak aby tworzyły odpowiednie kryjówki. Terrarium umieszczone było w pokoju na oknie, które przez okres jesienno-zimowy było lekko uchylone, w celu obniżenia temperatury otoczenia i wody. W cieplejsze dni, wkładano dwa razy dziennie między kamienie na lądzie małe kawałki lodu. W tym okresie traszki przechodziły natychmiast w pobliże lodu i bardzo chętnie tu przebywały. Od strony okna terrarium osłonięte było ciemnozielonym papierem, chroniącym od słońca. Początkowo traszki siedziały w wodzie pod kamieniami lub skrywały się na lądzie również w ciemnych miejscach.

Pokarm w postaci dżdżownic lub rureczników (Tubifex tubifex) pobierały jedynie w wodzie i tylko w nocy. Po pewnym jednak czasie dość dobrze się zaaklimatyzowały i „oswoiły”, reagowały na zdejmowanie szyby z terrarium wychodząc z ukrycia i czekając na podawany pokarm, który pobierały bezpośrednio z pęsety. Przyzwyczajano je również stopniowo do pobierania pokarmu martwego, w postaci skrawków mięsa. Początkowo podawano im na pęsetce ruszające się dżdżownice, a następnie podawano kawałki mięsa, które chętnie łykały. Po pewnym czasie przyzwyczaiły się tak dalece, że brały nawet z ziemi kawałki mięsa. Pokarm pobierają chwytając go wargami. W okresie zimowym karmiono je głównie skrawkami mięsa, które zjadały bez żadnych oporów w dość dużych ilościach, a także larwami moli woskowych i mączniakami.

Karmione były 2-3 razy tygodniowo aż do nasycenia, a raz w tygodniu otrzymywały dodatkowo niewielkie ilości witaminy A + D. Trudności hodowlane zaczęły się w okresie wiosennym, wraz ze wzrastającą temperaturą, którą nawet wkładaniem kawałków lodu nie udawało się obniżyć. Zaobserwowano wówczas, że traszki kryły się i nie wychodziły z ukrycia nawet przy otwieraniu terrarium, pobierały mniej pokarmu, a nawet wręcz odmawiały przyjmowania go. Po pewnym czasie zaczęły się u nich pojawiać na skórze białe plamki, które przekształcały się w bąbelki, podobne do potówek. Dlatego przeniesiono terrarium wraz z traszkami do piwnicy, gdzie temperatura osiągała w najcieplejsze dni lata najwyżej 12°C. Po okresie tygodnia zanikły wypryski na skórze, a traszki ponownie wróciły do normy. Zaczęły być aktywne, wychodziły z ukrycia i łapczywie pobierały pokarm. W tym czasie tak się już „oswoiły”, że podczas podawania pokarmu wyłaziły z terrarium na rękę i jadały poza terrarium.

Z przeprowadzonych obserwacji wynikałoby, że Ranodon sibiricus Kessler wytrzymują niewolę bardzo dobrze, jeżeli zapewnimy mu odpowiednią temperaturę. Mogą być hodowane bez diapauzy zimowej. Brak bieżącej wody, Ranodon sibiricus która w terenie najprawdopodobniej zapewnia im odpowiednio niską temperaturę, nie wpływa na ich samopoczucie. W niewoli pobierają one pokarm żywy i martwy zarówno w wodzie, jak i na lądzie. Dzięki temu, że łatwo się „oswajają” sprawiają hodowcy bardzo dużo satysfakcji. Niestety, zdobycie materiału hodowlanego jest prawie niemożliwe, a okazy hodowane w naszym herpetarium były pierwszymi osobnikami tego gatunku przywiezionymi do Polski i trzymanymi w warunkach wiwaryjnych.

Summary

The author describes observations made on specimens of Ranodon sibiricus Kessler kept alive for a longer period of time in the Herpetarium of the Institute of in Warszawa. The specimens feel well in the terrarium provided that the temperature of the air is rather low and does not exceed 12-16°C.They feed on alive small invertebrates as well as on meet, which they learn to take from hand.

Literatura

Bannikov, A. G., 1949: K biologii Ranodon sibiricus Kessl. Dokl. Akad. nauk ZSRR, Moskva. 65.

Iskakova, K., 1959: Ziemnovodnyje Kazachstana. Alma-Ata, Izd. Akad. nauk Kaz. SRR.

Klingenhöffer, W., 1956: Terrarienkunde, Lurche. Stuttgart, A. Kern.

Nietzke, G., 1969: Die Terrarientiere. 1. Stuttgart, Ulmer.

Paraskiv, K. P., 1958: Sjemireceskij triton (laguškozub). Alma-Ata, Izv. Akad. nauk Kaz. SRR. 8.

Instytut Zoologiczny
Polskiej Akademii Nauk
w Warszawie

 

 

2016/03/15 | Amphibia

Hodowla żmii nosorogiej, Vipera ammodytes (L.)

PRZEGLĄD ZOOLOGICZNY XXVIII, 3(1984)

HERPETOLOGIA – HERPETHOLOGY

Hodowla żmii nosorogiej, Vipera ammodytes (L.)

Raising of the Sand viper, Vipera ammodytes (L.)

KAJETAN GOSŁAWSKI

Rynek 17, 64-600 Oborniki Wlkp.

Jedną z najbardziej efektownych żmij występujących w Europie jest żmija nosoroga, Vipera ammodytes L., bardzo często mylnie nazywana piaskową, ponieważ nigdy nie występuje na terenach piaszczystych (Bannikow, 1977). Zasięg jej obejmuje południowo-wschodnią część Europy i zachodnią część Azji aż po Syrię. Występuje na suchych, kamienistych terenach, a szczególnie ulubionym miejscem są nasłonecznione zbocza skalne.

Długość ciała może dochodzić do jednego metra (Vogel, 1963). Ubarwienie jest brązowo-beżowe lub srebrzysto-szare, zawsze z odznaczającym się dużym ciemnym zygzakiem na grzbiecie. Charakterystyczną cechą jest obecność miękkiego wyrostka wysokości do 5 mm na końcu nosa.

Żmija ta jest z natury spokojna i nie drażniona nigdy pierwsza nie zaatakuje. Należy jednak pamiętać, że jad jej jest silniejszy od jadu naszej żmii zygzakowatej, Vipera berus L. (Jaroniewski, 1973). Jest to wąż, który cieszy się opinią dobrze znoszącego niewolę i zadziwiającym jest fakt dotychczasowych tak skąpych informacji w literaturze dotyczących jego hodowli.

W 1976 r. przywiozłem z Bułgarii dwie dorosłe samice, które oznaczyłem jako Vipera ammodytes montandoni Boul. Szczęśliwym trafem jedna z nich była w zaawansowanej ciąży i po miesiącu 17 IX 1976 r. urodziła 14 młodych o średniej długości ciała 18,8 – 20,4 cm. W miocie 11 samiczek i 3 samce.

Jeden z samców po osiągnięciu dojrzałości płciowej po ok. 2,5 r. (6 V 1976 r.) zapłodnił własną matkę. Niestety poród nastąpił podczas mojej dłuższej nieobecności i mogłem tylko stwierdzić cztery w pełni rozwinięte osobniki w workach płodowych, w których zdechły, nie mogąc się wydostać na zewnątrz. Oprócz nich było jeszcze 7 niezapłodnionych jaj.

W następnym 1980 r. pomimo ponownej kopulacji, ta sama samica wydaliła 13 niezapłodnionych jaj w ciągu trzech dni. Przypuszczam, że samiec zimował w za wysokiej temp. +15°C i plemniki jego nie były dość żywotne lub zbyt bliskie było pokrewieństwo. W 1982 r. ten sam samiec po zimowaniu w temp. +8°C przystąpił do kopulacji 27 III 1982 r. z drugą z przywiezionych w 1976 r. dwóch samic. Ze związku tego urodziło się 12 VI 1982 r. 8 prawidłowo rozwiniętych osobników o długości ciała 19,2-21,3 cm i wadze 5,8-7,9 g.

Dużym przeżyciem dla mnie była możliwość obserwowania kopulacji, która trwała ok. 45 minut. Samica będąc prawie dwukrotnie większa i silniejsza od swojego partnera, znajdując się w stanie silnego podniecenia, bez przerwy szybko przesuwała się po wszystkich zakamarkach w terrarium. Wlokła tyłem bezradnego samca, który usiłował o cokolwiek się zaczepić, tak że do samego końca nie miałem pewności, czy go nie stracę.

(Fot. K. Gosławski)

Młode żmije nosorogie, urodzone 12 VI 1982.

Jeśli chodzi o wymagania pokarmowe, to zarówno w pierwszym jak i w obecnym przypadku nie potwierdziły się doniesienia najczęściej podawane w literaturze, jakoby młode osobniki Vipera ammodytes jadły mączniki, świerszcze, karaczany i młode żaby. Przekonałem się po kilkutygodniowym ich karmieniu siłą kawałkami wołowiny moczonej w surowym jajku, że jedynym pokarmem chętnie pobieranym w tym czasie są młode jaszczurki zwinki Lacerta agilis L. i żyworódki Lacerta vivipara Jacq., a w późniejszym okresie noworodki mysie. Natomiast dorosłe osobniki bardzo chętnie zjadają myszy, młode szczury i dorosłe jaszczurki.

Żmija nosoroga będąca w dobrej kondycji powinna co dwa miesiące zrzucać wylinkę między wiosną a jesienią. Trzeba zwracać baczną uwagę, czy wylinka schodzi w całości, a wszelkie pozostałości należy starać się usunąć ręcznie. Nieprawidłowości w tym względzie mogą prowadzić do nowotworów skóry. Za niewątpliwą ciekawostkę hodowlaną uważam zaskakujący fakt, który kilkakrotnie zaobserwowałem. Otóż co pewien okres czasu żmije nosorogie wydalają resztki niestrawionego pokarmu w postaci wypluwek podobnie jak sowy i dzienne ptaki drapieżne, z tą różnicą, że w tym przypadku wypluwka zawiera wyłącznie zbite kawałki mysiej sierści.

Tak więc hodowla tego węża może być bardzo interesująca pod warunkiem, że zapewnimy mu odpowiednie preferendum termiczne ok. 26°C, dostęp do wody i wystarczająco duże terrarium ok. 100 l z możliwością ukrycia się w ciągu dnia.

Nie należy jednak zapominać, że jest to wąż jadowity i trzeba zachować jak najdalej idącą ostrożność w obchodzeniu się z nim, aby uniknąć przykrych konsekwencji w razie ukąszenia.

Summary

This article recapitulates a seven year-long observation made by the author on a captive Sand Viper, Vipera ammodytes (L.). The author discusses some problems and difficulties with regard to raising of this interesting snake.

Literatura

Bannikov, A. G., Darevskij, I. S., Iscenko, V. G., Rustamov, A. K., Scerba k, N. N., 1977: Opredelitel zemnovodnych i presmykajusćichsja fauny SSSR. Prosveśćenie, Moskva.

Jaroniewski, W., 1973: Gady jadowite, PZWS, Warszawa.

Vogel, Z., 1963: Wunderwelt terrarium, Urania—Verlag, Leipzig, Jena, Berlin.

 

2016/02/27 | Reptilia

Połoz brązowoplamy cf. Coluber ravergieri nummifer Reuss., 1832 w polskich ogrodach zoologicznych

PRZEGLĄD ZOOLOGICZNY XXVI. 2 (1982)

OGRODY ZOOLOGICZNE – ZOOLOGICAL GARDENS

Połoz brązowoplamy cf. Coluber ravergieri nummifer Reuss.,
1832 w polskich ogrodach zoologicznych

Brown spotted coluber cf. Coluber ravergieri nummifer Reuss., 1832 in Polish
zoological gardens

JAN KOPCZYŃSKI, JAN ŚMIEŁOWSKI

Miejski Ogród Zoologiczny, ul. Warszawska 30, 09-402 Płock
Zakład Ekologii i Etologii Zwierząt Instytutu Zoologii Stosowanej AR,

ul. Wojska Polskiego 71 c, 60-625 Poznań

Niniejsze doniesienie opracowano na podstawie obserwacji poczynionych w Miejskim Ogrodzie Zoologicznym w Płocku oraz w Wielkopolskim Parku Zoologicznym w Poznaniu.

Jedyny transport węży w liczbie 11 osobników przywiózł do Polski 15 X 1976 r. J. Smiełowski, kierownik naukowy wyprawy studenckiej „Afryka 76”, zorganizowanej przez Koło Naukowe Zootechników oraz Radę Uczelnianą SZSP AR w Poznaniu. Dziesięć osobników odłowiono w październiku na terenie półpustynnym, obfitującym w niezbyt wysokie kolczaste krzewy, położone w odległości około 500 m od Nilu, w miejscowości Abu Rawash koło Kairu (Egipt), a jednego we wrześniu na terenie kamieniołomów w miejscowości Souk-El-Khamis koło Trypolisu (Libia).

W obrębie gatunku Coluber ravergieri Men. wyróżniane są 3 podgatunki: C. ravergieri ravergieri Men., 1832, C. ravergieri chernovi Mert., 1952 i C. ravergieri nummifer Reuss., 1832. Ostatni podgatunek nazwano połozem brązowoplamym.

Gatunek ten występuje od dolnego Egiptu, Synaju, Azji Mniejszej przez Izrael, Syrię, Irak, Iran, Kaukaz i Środkową Azję po Afganistan, Pakistan, północno-zachodnie Indie i zachodnie Chiny. Znany jest również na Cyprze i na wyspach Rodos i Ksantos (Bennikov et al., 1977). C. ravergieri nummifer obejmuje swym występowaniem zachodnią i południowo-zachodnią część areału C. ravergieri. Dane z Syrii pozwalają przypuszczać, że wschodnia granica występowania C. ravergieri nummifer znajduje się w tym kraju pomiędzy górami Libanon i Amanus (Werner, 1939).

Zebrane węże oznaczono jako cf. C. ravergieri nummifer poprzez porównanie z egzemplarzami znajdującymi się w Muzeum Egipskiego Towarzystwa Zoologicznego przy Ogrodzie Zoologicznym w Kairze.

Przeciętna długość węży wynosiła około 100 cm. Źrenica oka okrągła. Koniec pyska tępo zaokrąglony. Łuski tułowia z dobrze zaznaczonymi, ale nie ostrymi brzegami. Tarcze wentralne (V) są widoczne na bokach brzucha. Na tarczkach parietalnych (pa) po jednej wyraźnej ciemnej plamie otoczonej nieregularnymi drobnymi cętkami. Głowa pokryta dużymi, regularnymi i symetrycznymi tarczkami rogowymi w liczbie 9 szt. Orbity oczne są oddzielone od tarczek supralabialnych (srl) rzędem drobnych łusek, których jest 5. Dane taksonomiczne podano w tab. 1 na podstawie dwóch egzemplarzy dowodowych C. ravergieri nummifer zebranych w Abu Rawash (samica — nr coll. 27/76 pochodząca ze zbiorów J. Śmiełowskiego z Instytutu Zoologii Stosowanej AR w Poznaniu oraz  oraz samiec — nr coll. 1/78 pochodzący ze zbiórów Miejskiego Ogrodu Zoologicznego w Płocku) i jeden okaz żywy C. ravergieri ravergieri znajdujący się w kolekcji Miejskiego Ogrodu Zoologicznego w Płocku, a pochodzącego z Turkmenii.

Tabela 1

Dane taksonomiczne C. ravergieri nummifer Reuss. i C. r. ravergieri Menetries

Cechy taksonomiczne  C. r. nummifer ♀     C. r. nummifer ♂     C. r. ravergieri (okaz żywy) ♀

Łuski grzbietu (Sq)               28 rzędów                  28 rzędów                     23 rzędy
Tarcze wentralne (V)                  247 szt.                222 szt.                           207 szt.
Tarcze analne (A)                          1 szt.                     1 szt.                           1,1 szt.
Tarcze subanalne (SA)           62 pary + 1 szt.       70 par + 1 szt.            88 par + 1 szt.
Tarczki postokularne (po)            3 szt.                     3 szt.                                2 szt.
Tarczki preokularne (pro)           2 szt.                      2 szt.                                 2 szt.
Tarczki frenalne (fr)               2 szt.                          2 szt.                                 2 szt.
Tarczki supralabialne (srl)            12 szt.                  12 szt.                              9 szt.
Tarczki sublabialne (sbl)              8 szt.                    8 szt.                                6 szt.
Długość tułowia (L)                  87 cm                       77 cm                              76 cm
Długość ogona (L.cd.)             14 cm                          17 cm                            22 cm
L/L.cd.                                   6,2                                 4,5                                   3,5

Maksymalna szer. głowy             1,4 cm                    1,3 cm                            1,8 cm
Liczba ciemnych plam
wzdłuż grzbietu                           56                                51                                   —

Otrzymane zwierzęta rozprowadzono do ogrodów zoologicznych: do Krakowa — 2 osobniki, Łodzi — 2, Płocka — 3 i 4 osobniki do Wielkopolskiego Parku Zoologicznego w Poznaniu. Badanie płci metodą sondowania zachyłków okołostekowych wykazały, że było to 5 samców i 6 samic. Zachyłki u samic mierzyły średnio 3 mm, natomiast u samców około 47 mm. Samce odznaczały się szczuplejszą budową ciała i łagodnie zwężającym się ogonem. Samice były bardziej krępe, o masywniej zbudowanej głowie i bardziej zwężającym się ogonie począwszy od kloaki.

Omawiany podgatunek należy do węży ładnie ubarwionych, co podnosi jego walory ekspozycyjne. Na jasnobrązowym tle grzbietu i boków, występują rzędy ciemnobrązowych nieregularnych plam, większych na grzbiecie, a mniejszych na bokach ciała. Spodnia część ciała jest koloru kremowobiałego.

W pierwszym okresie węże były agresywne. Atakowały i gryzły przy każdej próbie brania ich do ręki. Podrażnione syczały i „nadymały się”, powiększając swą grubość ciała. Z biegiem czasu straciły na agresywności, ale nadal pozostały bardzo płochliwe. Kilkakrotne ugryzienia w rękę nie powodowały objawów świadczących o zatruciu. Bennikov et al. (1977) podają, że dostająca się do rany ślina po ugryzieniu przez C. ravergieri może spowodować miejscowe zatrucie, objawiające się silnym obrzękiem.

Jedynym pokarmem, który przyjmowały, były myszy i noworodki szczurze. Na żaby nie zwracały żadnej uwagi, natomiast jaszczurek nie podawano z uwagi na brak tego pokarmu. Zdobycz połykały po uprzednim uduszeniu w splotach ciała. W warunkach naturalnych pokarm ich jest z pewnością bardziej urozmaicony. Należy sądzić, że żywią się one również jaszczurkami i drobnymi ptakami. Według Bennikova et al. (1977), badania treści pokarmowej u C. ravergieri z Środkowej Azji wykazały następujący skład: jaszczurki 38,2%, ssaki 26,4% i ptaki 23,5%. U osobników odławianych na terenie ZSRR w treści przewodu pokarmowego spotykano również żaby. Węże trzymano w suchych terrariach o temperaturze 25 – 35°C w dzień, a około 18 – 20 °C w nocy. Z basenika z wodą korzystały bardzo rzadko. Najczęściej wygrzewały się na półkach skalnych pod promiennikiem lub szukały schronienia w szczelinach skał, pod mchem lub
korzeniami. Eksponowane były w terrariach tematycznych w tzw. „środowisku stepów i pustyń”.

3 czerwca 1977 r. w terrarium Wielkopolskiego Parku Zoologicznego, gdzie przebywała jedna para tych węży, znaleziono na cienkiej warstwie piasku świeżo złożone, bardzo wydłużone 4 białe jaja -(w terrarium brak było miękkiego podłoża) (ryc. 1). Dwa jaja były lekko wklęśnięte i powodu braku odpowiedniej wilgotności. Wszystkie złożone jaja ułożono w kuwecie winidurowej w specjalnie przygotowanym, uprzednio zaparzonym, ostudzonym i podsuszonym mchu torfowca. Całość umieszczono w cieplarce z płaszczem wodnym typu TB-2. Temperatura inkubacji wahała się w granicach od 32 do 33 °C. Wilgotność względna powietrza w cieplarce wynosiła około 86%. Po kilku dniach inkubacji na powierzchni jaj pojawiły się brązowo-rdzawe plamki. Dwa jaja, jedno  w 10, a drugie w 21 dniu inkubacji, zaczęły się marszczyć i kurczyć. Wcześniej z powodu rozszerzających się plam przecierano je tamponem nasyconym roztworem wodnym rivanolu. Po rozcięciu stwierdzono martwe płody i ściętą substancję jaja. Dwa pozostałe, mimo rdzawych nalotów, były gładkie i jędrne. Z jaj tych wylęgło się zdrowe potomstwo (ryc. 2). Pierwszy w 55, a drugi w 57 dniu inkubacji. Czas od momentu pęknięcia jaja do wylęgu wyniósł około 24 godz. Pomiary wykonane po wylęgu i dalszy rozwój młodych przedstawiono w tab. 2.

Fot. J. Kopczyński

Ryc. 2. Młode Coluber ravergieri nummifer Reuss. w pierwszym dniu życia — Wielkopolski Park Zoologiczny w Poznaniu

Tabela 2

Rozwój C. ravergieri nummifer Reuss. urodzonych w Wielkopolskim Parku Zoologicznym w Poznaniu

.                          Przybliżony wiek   Średnia długość        Średnia waga  Liczba badań osobn.
Data pomiaru        (dni)                    całkowita (cm)                (g)

29 i 30 VII 1977 r.     1                      31 (30-32)             10,6 (9,7-11,4)                   2
8 XI 1977 r.            103                     33 (32-34)             10,8 (8,2-13,3)                   2
25 X 1978 r.           454                     50 (47-52)             38,2 (27,8-48,5)                 2
19 VI 1979 r.          691                     55 (53-57)              47,5 (27,0-68,0)                2

Pierwszą wylinkę zrzuciły; pierwszy raz po 14, a drugi po 15 dniach od wylęgu, po czym zaczęły przyjmować pokarm w postaci mysich noworodków.

Wzrost młodych węży, w porównaniu z innymi gatunkami, był stosunkowo powolny. W przeciągu 15 miesięcy urosły zaledwie 19 cm, a waga ich podniosła się z 10,6 do 38,2 g. Od 3 miesiąca życia nastąpiło wyraźne zróżnicowanie w przyroście wagi ciała. Po 23 miesiącach osobnik nr 1 ważył 27 g, natomiast nr 2 — 68 g. W tym samym czasie długością ciała różniły się zaledwie o 4 cm na korzyść osobnika nr 2. Przyczyną tego stanu rzeczy było intensywniejsze pobieranie pokarmu przez tego ostatniego.

Od 2 maja 1978 r. samica przebywająca razem z dwoma samcami w terrarium Miejskiego Ogrodu Zoologicznego w Płocku zaczęła intensywnie wciskać się w piaszczyste podłoże. Obserwowano dosłowne kopanie dziur w osypującym się podłożu przez wypychanie piasku za pomocą zgiętej przedniej części ciała w kształcie haka. Jednakże na skutek awarii ogrzewania, przeniesiono zwierzęta do zastępczego terrarium z twardym, kamienistym podłożem. 8 maja samica, przebywająca na półce podwieszonej nad basenem z wodą, złożyła 7 białych, mocno wydłużonych jaj, które nie zauważone przeleżały w wodzie około 15 godz.

Jaja podsuszono i umieszczono w inkubatorze, w podobnych warunkach jak poprzednio opisano. Mimo starannej opieki, po 10 dniach inkubacji zdecydowano się na usunięcie jaj, które zaczęły się marszczyć i zdecydowano się na usunięcie jaj, które zaczęły się marszczyć i zapadać. Po rozcięciu okazało się, że substancja jajowa uległa ścięciu, wydzielając specyficzną woń rozkładającej się materii. W jajach były ślady po rozwijającym się zarodku, który obumarł w bardzo wczesnym stadium. Należy sądzić, że przyczyną obumarcia płodu było zbyt długie przebywanie jaj w wodzie. W jednym z przypadków inkubacji jaj żabojada argentyńskiego Leiosophis (Cyclagras) gigas (Dumeril et Bibron) obserwowano prawidłowy rozwój jaj, mimo, że tuż po złożeniu ich przez samicę przebywały kilka godzin w wodzie (Kopczyński, 1974). W obydwu przypadkach, zarówno w Poznaniu, jak i w Płocku, nie udało się zaobserwować kopulacji.

Pomiary jaj (n = 11) wykazały, że średnie ich wymiary były następujące: długość 6,6 cm (6,2-8,5), szerokość 2,2 cm (1,7-2,7). Były one znacznie większe od podanych średnich rozmiarów jaj dla C. ravergieri przez Bennikova et al. (1977). Według tych autorów, średnia długość jaj wynosiła 3,0-4,45 cm, a szerokość 1,7-2,4 cm. Podobne różnice zaobserwowano w wielkości młodych. Według wspomnianych już autorów, młode C. ravergieri tuż po wylęgu mierzą 19 – 22 cm, natomiast młode wyinkubowane w Wielkopolskim Parku Zoologicznym w Poznaniu miały średnio 31 cm (30 – 32) długości. Z rejestru danych o rozrodzie gadów w warunkach wiwaryjnych za lata 1960 – 1978, publikowanych w International Zoo Yearbook oraz innych dostępnych materiałów, wynika, że dotąd nie odnotowano faktu rozmnożenia się tego gatunku w ogrodach zoologicznych. W pozostałych dwóch ogrodach zoologicznych, tj. w Łodzi i Krakowie, węże te nie znosiły jaj.

W wyniku sekcji padłych zwierząt z tego transportu stwierdzono następujące przyczyny zejść śmiertelnych: różnorakie zmiany w przewodzie pokarmowym, w tym krwotoczne, nieżytowe zapalenie ścian żołądka (błony śluzowej i podśluzówki), rozprzestrzeniające się na jelito cienkie i grube, oraz wirusowe zapalenie jelit, a także także zarobaczenia i marskość wątroby. Ostatnie młode urodzone w Wielkopolskim Parku Zoologicznym w Poznaniu padły 16 i 19 XI 1979 r.

Wnioski

1. Węże, mimo sporej płochliwości, zaadaptowały się do warunków wiwaryjnych.
2. Należy zwrócić uwagę, aby przed spodziewanym złożeniem jaj, samica miała do dyspozycji miękkie, pulchne, lekko wilgotne podłoże i brak większych pojemników z wodą.
3. Temperatura inkubacji, wynosząca około 32°C, wydaje się odpowiednia, podobnie jak specjalnie przygotowany mech (Sphagnum sp.).
4. Czas inkubacji w omawianych warunkach wynosił około 56 dni (55 – 57).

Summary

In October 1976, the Polish zoological gardens received eleven snakes of the confur Coluber ravergieri nummifer Reuss. species, caught in North Africa. From eleven eggs laid by 2 females, two specimens were able to raise. The incubation period at a temperaturę of approx. 32°C and relative humiduty of approx. 86% was 56 (55-57) days.

Literatura

Bennikov, A. G., Derjevskij, I. S., Iśćenk o, V. G., 1977: Opredelitel zemnovodnych i presmykajuśćichsa fauny SSSR. „Prosveśćenije”, Moskva.

Kopczyński, J., 1974: Rozród węży w Poznańskim Zoo. Przegl. Zool., 18, 2: 239 – 252.

Werner, F., 1939: Die Amphibien und Reptilien von Syrien. Der Abhandlungen und Berichte aus dem Museum für Naturkunde und Vorgeschichte und dem Naturwissenschaftlichen Verein zu Magdeburg, 7: 211 – 223.

Suplement CCXVI

Krzykawski, S., 1968, Obserwacje nad wylęgiem uklei (Alburnus alburnus) w Jeziorze Legińskim. Zesz. Nauk. WSR Olszt., 24 (3): 613 — 621.

 

Katedra Ichtiologii
Zakład Biologii Ryb
Kierownik Zakładu: prof. dr W. Cięglewicz

Stanisław Krzykawski

Obserwacje nad wylęgiem uklei (Alburnus albumus L.)
w Jeziorze Legińskim

Praca niniejsza mówi o wynikach obserwacji dotyczących okresu życia larwalnego uklei (Alburnus alburnus L.) w Jeziorze Legińskim. Przedstawia ona informacje dotyczące zachowania się, wzrostu i rozwoju larw uklei oraz porównuje te dane z wynikami dotyczącymi larw płoci.

Wstęp

Praca niniejsza jest dalszym fragmentem badań prowadzonych przez Zakład Biologii Ryb w Rolniczym Zakładzie Doświadczalnym Łężany w celu poznania biologii gatunków ryb zasiedlających tamtejsze jeziora.

Stanowi ona równocześnie kontynuację tematu: Obserwacje dotyczące okresu życia larwalnego ryb Jeziora Legińskiego.

W poprzedniej pracy [4] doniesiono o wynikach spostrzeżeń dotyczących okresu życia larwalnego płoci (Rutilus rutilus L.). Pracę niniejszą podjęto w celu uzyskania informacji dotyczących zachowania się, wzrostu i rozwoju larw uklei (Alburnus alburnus L.) oraz porównania tych danych z danymi odnoszącymi się do larw płoci.

Obserwacje nad wylęgiem uklei przeprowadzono w czerwcu i lipcu 1964 roku.

Materiał i metoda badań

W Jeziorze Legińskim ukleja występuje masowo. Dokładne dane dotyczące morfometrii i właściwości fizyko-chemicznych tego jeziora zawarte są w pracach Olszewskiego, Tadajewskiego [5| oraz Olszewskiego, Więcławskiej [6].

Materiały dotyczące wzrostu larw uklei w Jeziorze Legińskim zebrane na tarlisku „a” w czasie od czerwca do lipca 1964 roku za za pomocą siatki planktonowej i włóczka tiulowego podane są w tabeli 1.

Tabela 1
Wzrost wylęgu uklei na tarlisku „a” w Jeziorze Legińskim w 1964 roku
The growth in lenght of bleak in the spawning ground „a” in Legińskie
Lake
in 1964
.                                                                Zakres długości      Średnia długość
.                          Liczba złowionych        (l. t.)    w mm         całkowita (l. t.)
Data pobrania       larw                           Limiting body          w mm
próby                   Number of                  length   (l. t.)            Average body
Date of sample    catched larvae             values in mm        length (l. t.)
.                                                                                                      values in mm
13.VI                      11                                   5,1-5,4                          5,1
14.VI                      23                                   5,2-6,5                         6,2
15.VI                      38                                   6,1-7,0                          6,6
16.VI                      41                                   6,0-7,3                          6,8
17.VI                      43                                   6,2-7,4                          7,0
18.VI                      45                                   6,4-7,8                          7,1
19.VI                      51                                    7,1-8,9                          8,1
20.VI                     60                                   7,4-10,0                        9,0
21.VI                     47                                    7,9—11,2                     10,0
23.VI                     35                                   8,9—11,8                      11,3
25.VI                     37                                   9,3—13,1                      12,2
30.VI                     29                                  11,1—15,2                      11,1
5.VII                     31                                   13,2—17,8                    16,6
10.VII                    27                                  16,0—19,3                     18,9
12.VII                    25                                  16,4—20,3                     19,4
Razem                 543                                        —                              —
Total

Metoda badań zastosowana w niniejszej pracy nie odbiega od metody stosowanej przy badaniach nad wylęgiem płoci (4), dlatego tutaj pomijam jej opis.

Wyniki badań

1. Zachowanie się larw uklei

Obserwacje nad zachowaniem się larw uklei rozpoczęto od momentu jej tarła. Termin rozpoczęcia tarła przez ukleję, czas jego trwania, jak również termin rozpoczęcia wylęgu i okres jego trwania na tle temperatury powietrza obrazuje wykres na rys. 1. Ukleja w Jeziorze Legińskim w 1964 roku rozpoczęła tarło 6 czerwca w strefie przyujściowej kanału i tarła się z pewnymi przerwami do dnia 27 czerwca włącznie, przy temperaturze wody 21 — 22°C. Czas inkubacji ikry złożonej w pierwszym okresie trwał około 5 dni.

Wykluwanie się z jaj larw z pierwszego okresu tarła trwało około 3 dni. Dnia 15 czerwca (na tym samym tarlisku „a”) po 5-dniowej przerwie obserwowano drugi okres tarła. Trwał on do 18 czerwca.

 

Rys. 1. Wykresy temperatur powietrza w czerwcu
Fig. 1. Weather-temperature during June

Inkubacja ikry złożonej w drugim okresie tarła, przy temperaturze wody około 22 — 23°C, trwała również 5 dni. Wyląg nastąpił 20 czerwca, po czym ponowna 5-dniowa przerwa. Trzeci okres tarła obserwowano 27 czerwca. Jak z powyższego wynika, ukleja ma tarło rozciągnięte w czasie, przy czym przerwy między pierwszym a następnymi okresami składania ikry trwają około 5 dni. Charakteryzując ogólnie tarliska uklei należy stwierdzić, że składają one ikrę na odsłoniętych na działanie wody korzeniach nadbrzeżnych drzew (tarliska „a” i „b”), na samej granicy wody z lądem, na mchu wodnym (tarliska „c” i „d”).  Rys. 2 obrazuje rozmieszczenie tarlisk uklei w Jeziorze Legińskim.

 

Rys. 2. Rozmieszczenie tarlisk
uklei w Jeziorze Legińskim
Fig. 2. Distribution of bleak
spawning in Legińskie Lake

 

Bardzo ciekawe jest tarlisko „a”. Jest to strefa przyujściowa kanału łączącego Jezioro Legińskie z Jeziorem Wydryńskim. Z tego tarliska pobierano próby do badań wzrostu larw uklei, gdyż istnieje pewność, że spotykano tu tylko larwy uklei. Żaden inny gatunek w tym czasie i w tym miejscu nie tarł się, natomiast większość pozostałych tarlisk była nie tylko tarliskami uklei, lecz również i krąpia. I tak np. tarlisko „c” było w jednym dniu miejscem rozrodu uklei, a w drugim — krąpia. Tarliska „b”, „c”, „d” były stosunkowo mniejszym terenem rozrodu i ukleja zaczęła się na nich trzeć stosunkowo późno. W związku z tym obserwacje i wyniki badań ograniczają się przeważnie do tego charakterystycznego tarliska „a”.

W okresie wykluwania się larw uklei spotykano duże ilości martwych larw, które pływały po powierzchni wody (podobne obserwacje poczyniono w przypadku larw płoci [4]. W celu określenia okresu wylęgania się larw uklei w Jeziorze Legińskim sporządzono tabelę wskaźników fenologicznych (tab. 2).

Tabela 2
Wskaźniki fenologiczne dla okresu wykluwania się larw uklei
w Jeziorze Legińskim w roku 1964
Phenological indexes for bleak hatching in Legińskie Lake in 1964
Lp. Wskaźnik fenologiczny                           Stadia rozwojowe roślin
Ns. Phenological index                      The stages of plant development
  10 VI                                 20. VI
1. Iris pseudoacorus L.                                                                               .
pełnia kwitnienia
full blooming
2. Acorus calamus L.                                                                                 .
    kwitnienie

     blooming
  3. Lupinus polyphyllus (Lindl.)                                                                  .
pełnia kwitnienia
full blooming
4. Nuphar luteum (L.)                                                                              .
początek
| pełnia
     kwitnienia | kwitnienia
            beginning | full blooming
                  blooming|                            .
        5. Secale cereale L.                                                                                     .
  kwitnienie

blooming

Całkowita długość (l.t.) larwy bezpośrednio po wykluciu się z ikry wraz z fałdem płetwowym wynosiła 5,0 — 6,0 mm. Okres resorpcji pęcherzyka żółtkowego trwał około 4 dni, przy temperaturze wody 21,5 — 22,5°C. W momencie zresorbowania pęcherzyka żółtkowego długość całkowita larwy wynosiła 6,5 — 7,0 mm.  Larwy zaraz po wykluciu się z jaj podpływały pod powierzchnię, po czym opadały w dół. Większość larw przyczepiała się za pomocą gruczołu kleistego do roślin, niektóre jednak leżały na dnie. Kriżanowski [3] stwierdza, że chociaż larwy uklei mają gruczoły kleiste i mogą przyklejać się, to jednak larwy wykluwające się w dobrych warunkach tlenowych nie zawsze z tego korzystają, gdyż charakteryzują się ujemnym fototropizmem i często leżą na dnie.

W przypadku tarliska „a” warunki tlenowe były dobre (5 — 7 ml/l O2), dlatego obserwowano zarówno larwy korzystające z gruczołu przyczepnego, jak i larwy, które z jego pomocy zrezygnowały.

Z chwilą zresorbowania woreczka żółtkowego, larwy przeszły na aktywny sposób życia. Skupiały się się one w stada, przy czym w przypadku uklei trudno mówić o ławicach, jak to miało miejsce w przypadku larw płoci [4]. Stada trzymały się warstw powierzchniowych w miejscach zacisznych i zacienionych. Przebywały przeważnie w tych samych miejscach. Długość osobników w stadzie była bardzo różna, przy czym rozpiętość wzrostowa wykazywała tendencję skokową, co świadczy, że larwy z wcześniejszego wylęgu łączyły się w ławice razem z larwami późniejszego wylęgu. Przy długości około 8 — 9 mm larwy opuszczały częściowo tarliska, zdobywały aktywnie pokarm i przechodziły na pelagiczny tryb życia.

2. Wzrost larw uklei na tarlisku „a”

Backiel i Bontemps [1] stwierdzili, że długi okres tarła uklei (kilka tygodni a nawet miesięcy) doprowadza w konsekwencji do współbytowania grup larw, narybku tego gatunku wyraźnie różniącego się się długościami. O podobnym spostrzeżeniu własnym wspomniano już w poprzednim rozdziale.

W próbach pobieranych do badań wzrostu wyraźnie wyróżniano kilka grup długościowych — przeważnie dwie lub więcej (z upływem czasu liczba tych grup zwiększała się). Rys. 3 przedstawia wzrost wylęgu uklei na tarlisku „a”.

Analizując wykres wzrostu można stwierdzić, że krzywa wzrostu larw uklei ma zbliżony charakter do krzywej wzrostu larw płoci [4]. Po miesiącu obserwacji średnia długość larw uklei (l. t.) wynosiła około 19,0 mm (średnia długość całkowita w momencie wyklucia 5,2 mm), natomiast po 23 dniach obserwacji larw płoci średnia długość całkowita (l. t.) wynosiła około 13,0 mm, średnia długość całkowita w momencie wyklucia 6,5 mm [4].

 

Rys. 3. Wykres tempa wzrostu uklei na
tarlisku „a”
Fig. 3 Growth of bleak larvae in the
spawning ground „a”

3. Rozwój larw uklei z Jeziora Legińskiego na przykładzie tarliska „a”

Bezpośrednio po wykluciu głowa larwy była zagięta pod kątem w stosunku do linii ciała. Serce bardzo dobrze widoczne, energicznie pulsowało. Pęcherzyk żółtkowy duży, jego przednia część szersza od tylnej. Pigmentu brak. Zaczątek płetw piersiowych. Funkcję oddechową spełnia sieć naczyń krwionośnych w fałdzie skórnym płetwy odbytowej oraz przewód Cuviera znajdujący się w przedniej części woreczka żółtkowego [2, 3]. Po dwóch dobach od chwili wyklucia głowa larwy była już całkiem wyprostowana, płetwy piersiowe dobrze widoczne. Pęcherzyk żółtkowy przyjął formę cygara, wskutek czego przewód Cuviera skrócił się i nieco rozszerzył. Larwy w tym okresie charakteryzują się ujemnym fototropizmem [3].

Po trzech dobach pojawiły się, ale w niewielkiej liczbie, melanofory na ciele larwy — najwięcej na głowie. Przewód Cuviera, prawie niewidoczny, najprawdopodobniej utracił znaczenie oddechowe. Również sieć naczyń krwionośnych w fałdzie skórnym płetwy odbytowej była w zaniku. Pojawiły się pierwsze łuki skrzelowe.

Po pięciu dobach pojawił się otwór gębowy i przewód pokarmowy. Pęcherzyk pławny wypełniony powietrzem. Oczy zróżnicowane, pigmentacja ciała nadal bardzo rzadka.  Woreczek żółtkowy był prawie całkowicie zresorbowany. Larwy przeszły na aktywny tryb życia.

Po ośmiu dobach uformowało się wieczko skrzelowe, które nie przykrywało jeszcze wszystkich łuków. Widoczne zaczątki płetw: grzbietowej, ogonowej i odbytowej. Przewód pokarmowy wypełniony planktonem. Pigmentacja ciała słaba.

Po dziesięciu dobach pęcherz pławny był już dwukomorowy. Melanofory pojawiły się w trzech pasmach: a) na głowie i tułowiu, b) na linii bocznej, c) po stronie brzusznej. Widoczne promienie w płetwie ogonowej.

Po dwunastu dobach płetwy — grzbietowa i ogonowa — były już wykształcone. Zaczątek płetw brzusznych. Wieczko skrzelowe przykrywało całość łuków.

Po czternastu dobach wszystkie płetwy były wykształcone. Pigment widoczny był na całym ciele i płetwach larwy. Brak łusek.

Porównując czas trwania rozwoju larw płoci i uklei należy stwierdzić, że rozwój tej ostatniej przebiega o wiele szybciej. Czas trwania rozwoju larw uklei (do momentu uformowania się płetw) wynosił około dwóch tygodni, podczas gdy dla płoci — ponad trzy tygodnie [4].

Wnioski

1. W momencie wykluwania się larw uklei spotykano dużo martwych larw pływających po powierzchni wody.

2. Rozwój larw uklei przebiega szybciej niż płoci. Czas jego trwania wynosił około 2 tygodnie, podczas gdy u płoci ponad trzy tygodnie.

3. Pigment na ciele larw uklei pojawia się później niż u larw płoci. Melanofory występują w trzech pasmach dopiero w 8 — 9 dniu od chwili wyklucia. U larw płoci melanofory biegną w trzech liniach już na 3 — 4 dzień od chwili wyklucia.

 

Wpłynęło 30.1.1967

PIŚMIENNICTWO

1. Backiel, T., S. Bontemps, Wzrost i zróżnicowanie długości w populacjach narybku karpiowatych. Roczn. Nauk. roln., t. 73-B-2, 1958.
2. Grodziński, Z., Anatomia i embriologia ryb. PWRiL, Warszawa 1961.
3. Kriżanowskij, S. G., Ekologo-morfołogiczeskije zakonomiernosti razwitia karpowych, wjunowych i somowych ryb (Cyprinoidei i Siluroidei).
Tr. Inst. Morf. Żiw. AN SSSR, wyp. 1, 1949.
4. Krzykawski, S., Obserwacje dotyczące okresu życia larwalnego płoci (Rutilus rutilus L.) w Jeziorze Legińskim. Zesz. nauk. WSR Olszt., t. 24, 1968.
5. Olszewski, P., A. Tadajewski, Morfometria Jezior Legińskich. Zesz. nauk. WSR Olszt., t. 20, 1965.
6. Olszewski, P., M. Więcławska, Chemizm wód jezior Legińskich. Zesz. nauk. WSR Olszt., t. 20, 1965.

Linki:

http://rcin.org.pl/dlibra/publication/44747?tab=1
http://www.niezapominajki.pl/attachments/category/48/o%20uklei.pdf
http://www.aiep.pl/volumes/1990/7_2/txt/txt_02.php

Suplement CCXV

Pelczarski, W. 1990 Food of yellowfin tuna (Thunnus albacares) and bigeye tuna (T. obesus) from the open waters of the Central Atlantic [Pokarm tuńczyka żółtopłetwego (Thunnus albacares) i opastuna (T. obesus) wód otwartych Środkowego Atlantyku]. Rep. Sea Fis. Inst. Gdynia, 22: 85-106.

Abstract. Food contents from stomachs of 132 yellowfin and 23 bigeye tunas caught with longlines were analysed. After food components taxonomic identification, weight, frequency of occurrence, and numerical methods were applied to analyse the food of tunas. Fish constituted about 70 — 80% of the food weight, cephalopods 19—27%, crustaceans 0,5—1%. In both tuna species the most important fish food components came from families: Alepisauridae, Gempylidae; among cephalopods: Ommastrephidae, Onychoteuthidae; and among invertebrates were Hyperiidea and Gastropoda. The food of yellowfin contained more species, especially offish, than that of the bigeye.

The presence of greater quantities of fish: Gonostomatidae, Alepisauna sp., Brama dussumieri, Paralepis spp., and squid: Ornitoteuthis antillarum, Onychia sp. is an indicator of feeding concentrations of tunas.

STRESZCZENIE

W ramach badań dużych ryb pelagicznych, prowadzonych w Morskim Instytucie Rybackim, dokonano analizy pokarmu 132 żołądków tuńczyków żółtopłetwych i 23 żołądków opastunów złowionych w rejsie r.v. „Wieczno” na wody otwarte Środkowego Atlantyku w 1983 r. Około 70—80% masy pokarmu stanowiły ryby, 19 — 27% głowonogi, 0,5 — 1% skorupiaki. W pokarmie obu gatunków tuńczyków z ryb największy udział miały rodziny: Alepisauridae, Gempylidae, Paralepididae, Bramidae, Chiasmodontidae, Scombridae, Exocoetidae, Sternoptychidae i Gonostomatidae; z głowonogów – Ommastrephidae, Onychoteuthidae, Cranchidae, Amphitretidae i Argonautidae. Z innych bezkręgowców najczęściej występowały Hyperiidea, Gastropoda, Salpae, Euphausiacea, Copepoda i Decapoda. W pokarmie tuńczyka żółtopłetwego wystąpiło więcej gatunków, zwłaszcza ryb, niż u opastuna. Tuńczyk żółtopłetwy żerował zarówno w pelagialu, jak i w batypelagialu, opastun głównie w batypelagialu. Masy zawartości żołądków — maksymalne, minimalne i średnie — u obu gatunków były podobne. Częstotliwość występowania małych rozmiarowo składników pokarmowych (skorupiaków, drobnych ryb, kalmarów) utrzymywała się lub wzrastała ze wzrostem długości tuńczyków.

Wskażnikiem informującym o koncentracjach żerowiskowych tuńczyków jest występowanie w ich żołądkach większych ilości ryb — Gonostomatidae, Alepisaurus spp, Brama dussumieri, Paralepis spp, oraz kalmarów — Ornitoteuthis antillarum i Onychia sp.

 

 

2016/01/27 | Supplementum