Supplementum

Suplement CLXVI

Wilkońska H. 1988 — The effect of heated-water discharge in the Konin lakes (Poland) on their ichthyofauna — Ekol. pol. 36: 145-163.

5. SUMMARY

The subject is an estimation of the reaction of fish to permanent heating of environment and an attempt to estimate the adaptation of particular species to changed conditions. Studies in three heated lakes of Konin surroundings have been conducted since 1966 (Table 1, Fig. 1). Own investigations, published or being in press, on growth, reproduction, fertility and fry (10 papers altogether) have been used.

One of the first reactions of fish to a longer vegetation season is the accelerated growth rate of adult individuals (Fig. 2) and fry (Fig. 3). At the same time sexual maturity has been attained 2 — 3 years earlier and fecundity has increased (Fig. 4). Spawning not only begins earlier (Fig. 5) but the fish are much younger, even 1+ old, which increases their natural mortality.

Analysis of the qualitative-quantitative structure of fry (Table 2) has shown the withdrawal of typical psychrophilic species (pike) and lower numbers of philo-thermal standing water species (rudd, tench) substituted by chub philo-current species and roach having high plasticity. The general trend of decreasing fry numbers (Fig. 6) indicates the negative effects o long-term heating. It is caused both by worse reproduction conditions (lack or destruction of spawning grounds) and the influence of higher temperatures on the development cycle of gonads, quality of sexual products, embrionic and post-embryonic development or the condition of parents. Such factors as current, parasites, predation and water contamination are significant.

6. POLISH SUMMARY

Celem pracy jest ocena reakcji ryb na trwale ogrzanie środowiska i próba oceny adaptacji poszczególnych gatunków do zmienionych warunków. Badania w trzech ogrzewanych jeziorach okolic Konina (tab. 1, rys. 1) prowadzone są od 1966 roku do chwili obecnej. W pracy wykorzystano wyniki badań własnych już publikowanych lub złożonych do druku, dotyczących wzrostu, rozrodu, płodności i narybku (łącznie 10 prac).

Stwierdzono, że jedną z pierwszych reakcji ryb na wydłużenie sezonu wegetacyjnego było przyśpieszenie tempa wzrostu zarówno osobników dorosłych (rys. 2) jak i narybku (rys. 3). Jednocześnie zaczęło się wcześniejsze o 2 — 3 lata osiąganie dojrzałości płciowej oraz zwiększenie płodności (rys. 4). Tarło rozpoczyna się nie tylko znacznie wcześniej (rys. 5), ale także przez znacznie młodsze ryby, nawet w wieku 1+, co przyspiesza ich naturalną śmiertelność.

Analiza struktury jakościowo-ilościowej narybku (tab. 2) wykazała wycofywanie gatunków typowo zimnolubnych (szczupak) oraz spadek liczebności gatunków ciepłolubnych-stagnofilnych (wzdręga, lin) na rzecz klenia — gatunku reofilnego i płoci odznaczającej się dużą plastycznością. Ogólny trend do spadku liczebności narybku (rys. 6) wskazuje na ujemne skutki długotrwałego ogrzewania. Przyczyn tego należy szukać zarówno w pogorszeniu warunków rozrodu (brak lub zniszczenie tarlisk) jak i wpływie podwyższonych temperatur na cykl rozwoju gonad, na jakość produktów płciowych, przebieg rozwoju embrionalnego i postembrionalnego lub na kondycje rodziców. Istotne znaczenie mają takie czynniki jak prąd, pasożyty, drapieżnictwo lub zanieczyszczenie wody.

Linki:

http://www.infish.com.pl/wydawnictwo/Archives/Fasc/work_pdf/Vol15Fasc4/Vol15-Fasc4%20-%20w13.pdf

2014/09/09 | Supplementum

Suplement CLXV

Boletín del Museo de Historia Natural “Javier Prado” Lima, v. 5 (no. 19); 1941, p. 461–465.

Una nueva especie de Anguila Eléctrica del Perú.

por el Ing. SHOJI NAKASHIMA

Jefe de la Estación de Piscicultura de Loreto

Estudiando un ejemplar de anguila eléctrica procedente de la cocha Zapote, del río Pacaya, en el departamento de Loreto, parece tratarse de una nueva especie, a la que propongo denominar: Electrophorus multivalvulus.

Este pez, perteneciente a la Sub-clase de los Malacopterigios, cuya forma semejante a la anguila común, hace que vulgarmente se lellame por este nombre, pero en realidad se trata de una especie intermediaria entre la verdadera anguila y los silúridos.

El célebre ictiólogo Jordán, separa estos peces en dos familias: Electrophoridae y Gimnotidae, estando comprendida la anguila eléctrica en la primera familia.

Según el sistema de Eigenmann, se clasifica este pez como sigue:

Orden . . . . . . Glanencheli
Familia . . . . Gimnotidae
Sub-familia . . Electrophoridae
Género . . . . . Electrophorus  Gill.
Especie . . . . Electrophorus electricus (Lin.)
Cuya clave es la siguiente:

„No tiene fontanela frontal; la base de la anal se extiende hasta el final de la cola, y alrededor de ella formando una falsa caudal; órganos eléctricos bien desarrollados, a cada lado de la parte inferior de la cola; dientes cónicos en una hilera a cada lado del maxilar; cuerpo alargado sin escamas.”

Se ha dicho que Electrophorus electricus es la única especie de este género, pero numerosos ejemplares de nuestra colección no responden a los caracteres elementales de aquella especie.

En el cuadro adjunto expondremos los caracteres básicos y distintivos entre ambas especies.

Comparando los caracteres indicados en el cuadro, se nota que las diferencias que más se distinguen residen en la formación bucal, distancia anal, y forma del cuerpo, lo que vendría a establecer una nueva especie, de acuerdo a la clasificación siguiente:

Orden . . . . Gimnoti
Familia . . . Electrophoridae
Género . . . Electrophorus Gill.

Especie Electrophorus multivalvulus Nakashima (Nv. sp. )

La diagnosis de nuestro ejemplar de E multivalvulus, sería la siguiente:

El color predominante de esta anguila eléctrica es el pardo negrusco con viso azulado en la cabeza, dorso y flancos; blanco sucio en la parte ventral y en la base bucal donde tiende al rosa anaranjado; la aleta impar es de un color negrusco.

Longitud total absoluta del ejemplar: 70 centímetros.

P. 32; A. 356 Cabeza 8,3 en altura máxima del cuerpo; 11,7 en longitud total; hocico 3,65 intraorbitario; 2,8 en cabeza; ojo, 5,75 en hocico, 21 en cabeza.

Cuerpo desnudo en absoluto y subeilíndrico, notablemente alargado; tronco muy corto y comprimido; gradualmente va tomando la forma espatulada y termina en punta; se halla recubierto de una sustancia viscosa.

Cabeza deprimida, su ancho en la región occipital casi igual a la altura de la misma parte; 1,33 en la altura máxima del cuerpo; ojo muy chico, no tiene margen orbital libre; base bucalachatada; hocico, obtuso y pesado; presenta dos pares de narices, las anteriores son tubuladas. Boca terminal y de tamaño algo grande; hendidura bucal 2,4 en cabeza, 0,66 en hocico; comisura labial, llega a la vertical del comisura labial, llega a la vertical del ojo; lengua gruesa y ancha; mandíbula inferior con marcado prognatismo; carece de premaxilar. Está provista de dos series de dientes chicos cónicos en el maxilar superior; 62 dientes en la serie exterior y 9 dientes en la serie interior de los maxilares; 90 dientes iguales en el maxilar inferior; una banda dental en forma veliforme, en las faringes, arriba y abajo, y también en el borde interior del cuaito arco branquial. Como característica especial, se señala la formación interior de la cavidad bucal, donde se encuentra una serie de pliegues cutáneos irregulares en forma de liquen, a cada lado del vomer y que se continúa al primer y segundo arco branquial, al palatino-pterigoide y también en tres series de esta misma formación en el hioides hasta los arcos branquiales.

No se sabe qué función tienen estos pliegues cutáneos, pero creo que deben guardar cierta relación con los órganos generadores de la electricidad.

El arco homo-escapular consiste en una simple clavícula y carece de arco coracoides. Branquia consistente de cuatro arcos branquiales poco desarrollados; existe post-opérculo; abertura branquial pequeña y oblicua, sin unirse ambas.

El ano está ubicado en la parte inferior del abdomen, sobre la vertical que pasa por el ángulo inferior de la abertura branquial. La vejiga natatoria tiene comunicación con el esófago y se prolonga a todo lo largo de la columna vertebral, hasta las inmediaciones de la cola y afecta la forma de un huso muy alargado.

Caracteres Electrophorus electricus (Lin.)

En longitud total: 
Altura máxima 14,5—16
Cabeza 8—9,2

En cabeza:
Hocico   3,5
Interorbital Un poco más corto que el hocico.

Ojos:
En cabeza 15 — 16
En hocico 5 — 5,2 5

Aletas:
P. en cabeza 2,8 — 3,5
Radio A 357, 362 y 324

Comisura bucal No llega al ojo.

Cuerpo Cilindrico alargado.

Sitio del ano  A una longitud mayor que la del hocico, contando a partir de la vertical del ojo, hacia la cola.

Origen de la anal  Se origina a una longitud de cabeza, atrás de la pectoral.

Dentario Dos series de dientes cónicos, una serie en cada mandíbula.

Color  Pardo oscuro, un poco azulado, claro en el abdomen; aletas color más oscuro, la pectoral franjada con blanco.

Caracteres Electrophorus  multitalvulus (Nak.)

En longitud total: 
Altura máxima  11,7
Cabeza 8,3

En cabeza:
Hocico 3,65
Interorbital  2,8

Ojos:
En cabeza 21
En hocico  5,7 5

Aletas:
P. en cabeza  5
Radio 356

Comisura bucal Llega al ojo.

Cuerpo Subcilindrico compripatulado y alargado.

Sitio del ano  A una longitud mayor que la del hocico, contando a partir de la vertical del ojo, hacia la cola.

Origen de la anal  Se origina a una longitud de cabeza, atrás del ano.

Dentario Dos series de dientes cónicos, una serie en cada mandíbula. Dos series de dientes cónicos en la mandíbula superior. Una en la inferior. Una banda dental veliforme en las faringes, arriba y abajo, y también en el borde interior del cuarto arco branquial.

Color Lomo y flanco es pardo oscuro, azulado uniforme; zona ventral, blanco sucio y presenta color anaranjado. La pectoral, color claro y no es franjada. La anal oscura. La base bucal, también presenta color anaranjado.

 

Biología. Electrophorus multivalvulus vive en el área fluvial del Oriente peruano, en los lugares denominados „Tahuampas” (terrenos bajos y anegadizos) y en los arroyos vecinos de los ríos Pachitea, Puinahua y Pacaya.

En la época de vaciante de los ríos, suelen quedar aislados en charcas que al secarse dejan alguna extensión de fango (chupadero), donde las anguilas se ven obligadas a permanecer en forma aletargada, hasta la próxima época de creciente.

El tamaño de la anguila eléctrica es de 6 a 7 pies y está dotada, como su nombre lo indica, de la facultad de producir la mayor descarga eléctrica entre los animales que gozan de esta propiedad.

Se ha calculado que esta fuerza llega a 500 voltios y esto las convierte en animales sumamente peligrosos. Con esta fuerza eléctrica son capaces de hacer caer a un caballo y si llega a rozar el cuerpo de un hombre, éste pierde el conocimiento por efecto de la descarga eléctrica. La anguila utiliza esta propiedad para defenderse de sus enemigos o para atacar a sus víctimas.

Electrophorus multivalvulus, Nak. n. sp.

También hace uso de ella para conseguir alimento vegetal, y es muy interesante observar su conducta en este sentido. Gusta del fruto llamado „Huasay”, que produce una palmera propia de los lugares anegadizos hasta donde llega la anguila. El talle de la citada palmera está formado por hebras muy compactas que servirían de buenos conductores eléctricos. Cuando la anguila localiza una de estas palmeras, roza su cuerpo por la base del tallo y produce su potente descarga eléctrica que trae como resultado el desprendimiento de los frutos y su caida al agua, donde quedan al alcance del pez.

La carne de la anguila eléctrica constituye un alimento muy apreciado por los indígenas de la región.

Iquitos, 18 de setiembre de 1941.

Links:

http://www.ppgzool-ufpa.com.br/uploads/producao/19_producao.pdf

http://www.eventosufrpe.com.br/2013/cd/resumos/R1132-3.pdf

http://www.fundacionlasalle.org.ve/userfiles/4-Memoria%20156%205-118.pdf

periodicos.unifap.br/index.php/biota/article/download/433/367

 

2014/09/08 | Supplementum

Suplement CLXIV

Revista de Cultura Brasileña, No. 80, (1965), pp. 793-794

REVISTA DE REVISTAS

Os órgãos eléctricos dos peixes, por Roger Dajoz. — A produção de electricidade pelos tecidos vivos e, em particular pelos músculos e tecidos nervosos, é fenómeno bem conhecido, embora, no caso por exemplo do homem, a diferença de potencial à superfície da pele, seja da ordem, apenas de 1 a 2 milésimas de vóltio. Mas é nos peixes que se têm verificado as correntes eléctricas mais fortes, que podem atingir, no caso duma espécie de tremelga do Norte do Atlântico, o torpedo nobiliana, uma intensidade de 50 amperes, sob uma diferença de potencial da ordem de 60 vóltios.

A existência, aliás, de peixes eléctricos era iá conhecida dos romanos, que utilizavam, ao que parece, as descargas do torpedo ou tremelga, à maneira de electrochoque, para curar determinadas doenças nervosas.

Hoje, graças sobretudo ao oscilógrafo catódico e aos trabalhos sistemáticos de H. W. Lissmann, da Universidade de Cambridge, toda a fenomenologia relacionada com este tema se encontra largamente estudada, sendo conhecidas mais de 300 espécies diferentes de peixes dotados de órgãos eléctricos, colocados simetricamente de ambos os lados do corpo. A par dos que utilizam a energia eléctrica quer para defesa própria quer para entorpecer as suas presas, há outras espécies, bem mais numerosas, que emitem descargas bastante mais fracas, mas de maneira continua, cuia utilidade, a principio misteriosa, parece ser análoga à do radar, permitindo-lhes orientar-se e evitar os obstáculos, mesmo durante a noite e em fundos particularmente escuros.

Nos torpedos, peixes marinhos pertencentes aos seláceos e semelhantes à raia vulgar, e cujas dimensões podem atingir cerca de dois metros, os respectivos órgãos eléctricos, que chegam a pesar obra de um quarto do seu peso total, são constituídos por uma infinidade de «prismas» de 4 a 8 mm de diâmetro, apertados uns contra os outros cuio número se eleva a uns 2 000 no caso do já referido torpedo nobiliana.

Noutras espécies, como o gimnoto, ou enguia eléctrica, de alguns rios da América do Sul, e que atinge obra de 2 metros de comprimento, os respectivos órgãos eléctricos, muito volumosos, correspondendo a mais de 35% do respectivo peso total, o número dos «prismas» é apenas de uns 70, em cada um dos órgãos simétricos, mas com a particularidade de esses «prismas» serem constituídos individualmente por 6 000 a 10000 «electroplacas» ao passo que no torpedo o respectivo número é apenas de um milhar.

A consequência prática é que no gimnoto, como aliás noutras espécies de água doce, má condutora de electricidade, graças ao número elevado de electroplacas, se atingem tensões relativamente elevadas, da ordem de 400 V. embora com a intensidade modesta de cerca de um ampere: ao passo que em espécies marinhas, como o torpedo, com menor número de electroplacas, a tensão é apenas de 45 a 60 V. que mais não exige a relativa conductibilidade da água salgada, mas isso contrabalançado por uma por uma forte intensidade das respectivas descargas, que podem atingir cerca de 50 A. graças ao elevado número dos seus 2 000 «prismas» postos em paralelo.

Num, como noutro caso, a energia libertada serve a estes peixes, quer para «fulminar» os animais de que se defenderem dos que os atacam. Basta, por exemplo, uma única descarga, ao torpedo, para se libertar das tenazes vigorosas e cortantes dum caranguejo. No caso do gimnot, verificou-se, em ambiente de aquários, que as suas descargas conseguiam paralisar uma rã a mais de um metro de distância. Trata-se, aliás, dum peixe muito resistente à fadiga, tendo-se verificado, por exemplo, que, após se terem provocado 150 descargas no espaço de uma hora, mal se notava ainda uma baixa da respectiva tensão.

A duração destas descargas varia conforme as espécies. No caso, por exemplo, do torpedo marmorata, cada descarga é constituída por uma série de 4 a 10 impulsos eléctricos de 3 a 4 milisseeundos cada um; no gimnoto os impulsos são de 4 a 8, com a duração individual de apenas 2 a 3 milésimos de segundo.

Ao lado destas espécies capazes de produzirem fortes descargas intermitentes, outras há que emitem impulsos em forma mais ou menos contínua, mas sob uma tensão bastante mais reduzida, da ordem de 0,3 a 2 V apenas.

É o caso por exemplo, do gymnarchus niloticus, um peixe africano de água doce, com cerca de 1.60 metros, e oue é capaz de detectar e localizar as presas com grande precisão. O ritmo das vibrações eléctricas que emite é notàve’mente constante, (da ordem de 300 por segundo), variando apenas em função da temperatura. A 28 graus, cada descarga dura 1,3 milissegundos, seguindo-se-lhe um intervalo de 2,3 milissegundos, antes da descarga subsequente. Cria assim, à sua volta, um campo eléctrico, com uma tensão negativa localizada na cauda, em relação à cabeça. Isto permite-lbe localizar facilmente determinados obiectos, com reacções especificamente diferentes, conforme se trata ou não de corpos condutores.

Entre as numerosas experiências com ele realizadas, consistiu uma delas em o colocar num aquário pouco profundo, dentro do qual foram postas quatro barras de cobre, de forma a delimitar uma espécie de rectângulo. O gimnarco reace então como se estivesse encerrado numa gaiola: todas as vezes que se anrox’ma duma das barras, dá meia volta e foge assustado, antrando a nadar um pouco de lado e quanto possível à superfície da água. Substituindo o metal por uma substância da mesma forma mas não condutora, desanarece totalmente esta curiosa atitude de fuga. — La Nature, Paris, Abril de 1965, págs. 129-137.

*

*                                                            *

Реферативный журнал «Биология», 1954, № 2, cтр. 186-167.

2 И15 УДК 5970/‚5-14

Электрические органы рыб. Dajoz Roger. Les organes Electriques les poissons. «Nature. Sci. progr.» 1965, Nr 3360, 129—137 (франц.)

Электрические органы (ЭО) имеют > 300 видов рыб. У некоторых из них ЭО служат для защиты и оглушения жертвы, но у большинства — для создания электрического поля, помогающего обнаруживать врагов и жертв и обходить препятствия в мутных водах и при ночном образе жизни. Основу ЭО составляют «электропластины» (ЭП). Каждая ЭП сильно уплощена и одна из ее поверхностей иннервируется многочисленными нервными окончаниями. У электрического угря в каждом столбике (С) насчитывается 6 — 10 тыс. ЭП, у ската Torpedo nobiliana — 1 тыс. ЭП. У угря ЭП в С соединены последовательно, что позволяет производить разряд (Р) напряжением до 400 в, но ток слабый (~ 1 а), т. к. имеется всего лишь 70 С, соединенных параллельно (это связано с тем, что пресная вода, в к-рой обитает рыба‚— плохой проводник). У T. nobiliana, живущего в морской воде, всего лишь 1 тыс. ЭП в С и напряжение достигает только 60 в, но параллельное соединение 2000 С позволяет давать ток силой в 50 а. Продолжительность Р и его характер зависят от видовых особенностей и условий среды. Каждый Р представляет собой последовательность импульсов. У T. marmorata Р состоит из 4 — 10 импульсов, продолжительностью 3 — 4 мсек. каждый, у угря — из 4 — 8 импульсов, длительностью 2 — 3 мсек. Угорь парализует лягушку, находящуюся от него на расстоянии 1 м. В отличие от угря, ската и электрического сома мормириды и остальные гимнотиды дают ток напряжением лишь в 0,3 — 2 в. Gymnarchus niloticus изучали в лабораторных условиях. Оказалось, что он создает поле, при к-ром электрические силовые линии сходятся к голове. Р испускаются в постоянном ритме, зависящем от т-ры воды t ~ 300 Р в 1 сек при 28° каждый Р длится 1,3 мсек., а «период покоя» — 2,3 мсек. Рыба обнаруживает большую чувствительность к злектрическому полю: улавливает напряженность в 0,3 µв/см. С помощью своего «радара» гимнарх обнаруживает стеклянную палочку диам. 2 мм. У рыбы из р. Clarias ЭО нет, однако она в состоянии обнаружить слабые токи, возникающие в воде при перемещении других рыб в магнитном поле Земли. Выявлено назначение загадочных «мормиромастов» (ММ), локализованньтх в многослойном эпидермисе у мормирид, к-рый служит изолятором (ММ особенно многочисленны на голове и рыле и отсутствуют в хвостовой части тела, где находятся ЭО). ММ связаны с наружной средой каналом, заполненным слизью (она хороший про-водник); злектроток воспринимается чувствительными клетками. Роль ММ у ската выполняют лоренциниевы ампулы, к-рые ошибочно считали терморецепторамиММ и эти ампулы — видоизмененные рецепторы системы боковой линии.                                        В. Макушок

2014/09/06 | Supplementum

Suplement CLXIII

Prawocheński R. 1963, Przyczynek do poznania biologii świnki — Chondrostoma nasus (L.) na podstawie obserwacji rozwoju larwalnego w warunkach akwaryjnych [Observations in the larval development of the nose-carp (Chondrostoma nasus L.)]. R. N. R. 82-B-3: 667-678; rys., tab., bibliogr., streszcz. ros., ang.

Roman Prawocheński

PRZYCZYNEK DO POZNANIA BIOLOGII ŚWINKI —
CHONDROSTOMA NASUS (L.) NA PODSTAWIE OBSERWACJI
ROZWOJU LARWALNEGO W WARUNKACH AKWARYJNYCH

Doniesienie tymczasowe Z Katedry Rybactwa Wydziału Zootechnicznego WSR
w Lublinie

Kierownik: Dr Roman Prawocheński

Wpłynęło do Redakcji w lutym 1963 r.

WSTĘP

Przedmiotem niniejszej pracy są obserwacje rozwoju larwalnego świnki ze szczególnym zwróceniem uwagi na moment zakładania łuski i zmiany położenia otworu gębowego. Stwierdzenie wieku i długości ryby, jak również określenie miejsca, na którym tworzą się pierwsze łuski ma znaczenie w późniejszym odczytywaniu z łusek wieku i tempa wzrostu ryby. Uchwycenie okresu, w którym następuje zmiana położenia otworu gębowego, wydaje się również ważne ze stanowiska biologicznego. Z tą bowiem zmianą połączona jest zmiana sposobu pobierania pokarmu oraz być może niszy ekologicznej co może mieć wpływ na tworzenie się dodatkowego „młodocianego” pierścienia na łusce, poprzedzającego właściwy pierścień roczny. O istnieniu u niektórych osobników na łusce dodatkowego pierścienia przed rocznym okresem życia pisali: Starmach (1948) stwierdzając obecność takowego u brzany oraz Lieder (1958) u karpia i karasia, a Zawisza (1953) i Czugunowa 1959) u płoci i wobły. Również Wallin (1957) przeprowadzając badania nad strukturą i rozwojem łuski u płoci, stwierdził powstawanie dodatkowych pierścieni. Analizując cztery populacje świnki na podstawie ich łusek autor (1960) zaobserwował, że u niektórych osobników ze wszystkich 4 badanych populacji istnieje także dodatkowy pierścień na łusce poprzedzający pierścień roczny. W związku z tymi spostrzeżeniami podjęto badania nad rozwojem larw świnek z uwzględnieniem sprawy zakładania łusek u tego gatunku. Kryżanowskij (1949), który zajmował się rozwojem zarodkowym i larwalnym ryb karpiowatych, opisał między innymi świnkę dnieprowską (Chandrostroma nasus borystehnicum Berg), lecz nie podał danych o zakładaniu łusek. Jego obserwacje co do zmiany położenia otworu gębowego wskazują, że odnośne przeobrażenia następują późno, nie wcześniej jednak niż po dwóch miesiącach od chwili wylęgu.

MATERIAŁ I METODYKA

Obserwacje prowadzono w warunkach akwaryjnych na larwach świnek wylęgniętych z ikry przeniesionej z rzeki w stadium zaoczkowania. W roku 1961 tarło świnki odbyło się w Wiśle na wysokości Józefowa dnia 16 kwietnia przy temp. wody +12°C, a w roku 1962 na wysokości Puław w dniu 19 kwietnia przy temp. wody +18°C.

Warunki termiczne obserwowane w Wiśle w roku 1961 odpowiadają granicom podanym przez Kryżanowskiego (1949) z rzeki Don dla świnki dnieprowskiej. Termika w roku 1962 była wyjątkowo wysoka na skutek nagłego ocieplenia się, co przyspieszyło termin tarła również innych gatunków ryb w rzece. Z ikry przywiezionej do akwariów w roku 1961 wylęgło się 27 larw, z których przeżył do dnia dzisiejszego zaledwie jeden osobnik. W roku 1962 zastosowano większe akwaria o wymiarach 1,00 m X 0,60 m X 0,50 m wprowadzając napowietrzenie wody dla zabezpieczenia dostatecznej ilości tlenu. Przywiezioną w dniu 25 kwietnia 1962 r. zaoczkowaną ikrę umieszczono na dnie tych akwariów luzem w szalkach Petrie’go, a częściowo razem z kamieniem, który był odwracany ikrą do góry, ponieważ w warunkach naturalnych w rzece ikra umieszczona jest od strony dolnej jak to również obserwował rumuński badacz Gyurke (1957). W roku 1962 wylęg larw świnki rozpoczął się w dniu 26 kwietnia i trwał do dnia 28 kwietnia przy temp. wody +18°C. Wylęgnięte larwy rozmieszczono w pięciu akwariach dla uniknięcia przegęszczenia. Podczas wzrostu larw stosowano podkarmianie planktonem stawowym oraz rurecznikami. Szybko rosnące larwy stale obserwowano, osobniki losowo wybierane mierzono, fotografowano i robiono z nich preparaty, przed tym usypiając w 0,5% roztworze uretanu.

Dokonywane obserwacje zapisywano, notując datę, temp. wody, długość całkowitą i zachodzące zmiany. Temperaturę wody mierzono termometrem do wody z dokładnością do 0,5°C. Pomiary długości losowo odłowionej larwy dokonywano przy pomocy noniusza z dokładnością do 0,1 mm.

Zachodzące zmiany oraz zachowanie się larw opisywano, a niektóre fragmenty utrwalano zdjęciami fotograficznymi. Przypuszczając, że larwy przy długości około 15,0 mm mogą zakładać łuskę, robiono preparaty sukcesywnie w miarę rozwoju osobników, barwiąc alizaryną wg wskazówek Balona (1956) badającego zakładanie łusek u płoci. Utrwalone, barwione preparaty zatapiano w balsamie między  szkiełkami przedmiotowymi. Ogółem zebrano 23 obserwacje oraz zrobiono 31 preparatów. Ponadto zebrano materiał łuskowy z 24 osobników długości całkowitej od 30,5 mm do 53,7 mm i zrobiono preparaty, opracowanie tego materiału będzie tematem osobnej pracy.

 

PRZEBIEG OBSERWACJI

Zarodki w zaoczkowanej ikrze świnki z rzeki posiadają ukształtowany tułów i głowę z bardzo dużymi oczami. Po przewiezieniu ikry do akwariów zarodki wykazywały dużą ruchliwość. Możliwe jest, że to zwiększenie ruchliwości zostało wywołane nadmiarem światła, gdyż w warunkach naturalnych ikra znajduje się pod kamieniami często na głębokości 1 m, gdzie intensywność światła niewątpliwie jest mniejszą. Po wylęgu larwy wykazywały w akwariach ogromną wrażliwość na światło, szukając schronienia w najbardziej zacienionych miejscach bądź pod szalką, bądź w zagłębieniach dna lub rogach akwariów, bądź też pod kamieniem. Zachowanie się takie podaje również Kryżanowskij (1949) dla świnki dnieprowskiej. Larwy w momencie wyklucia się mają długość całkowitą od 7,0 mm do 9,5 mm średnio 8,5 mm, robią wrażenie bezbarwnych co utrudniało odnalezienie ich na jasnym, piaszczystym dnie. Jedynie w czasie ruchu (charakterystyczne skoki) oraz po szybko poruszających się czarnych oczach można było stwierdzić obecność larw.

Rys. 1 Kamień z przyklejoną ikrą świnki
A stone with fish eggs

Obserwacje nad rozwojem larw świnki ograniczono na razie do: 1) Rozwoju systemu oddechowego, 2) rozwoju płetw i napełnianie powietrzem pęcherza pławnego, 3) zmiany położenia otworu gębowego oraz 4) zakładania łuski.

1. Rozwój systemu oddechowego

Rozwój systemu oddechowego można podzielić na dwa okresy. Jeden od chwili wylęgu do czasu wykształcenia się skrzeli, a drugi od momentu przejęcia funkcji oddechowych przez skrzela. Słabe rozgałęzienie naczyń żylnych na pęcherzyku żółtkowym tłumaczyć można pomyślnymi warunkami tlenowymi w warunkach naturalnych, w których kamienie z ikrą są opłukiwane przez prąd wody. Larwy gatunków ryb przystosowanych do gorszych warunków tlenowych mają bardziej rozgałęzione naczynia żylne. (Stroganow 1962, Kryżanowskij 1949).

Rys. 2. Ikra zaoczkowana świnki w akwarium
Fish eggs in aquarium

Rys. 3. Głowa larwy świnki w wieku 40 godzin
The head of fish larva after 40 hours

Rys. 4. Pierwsze powietrze w pęcherzu pławnym larwy świnki
The first air in the airbladder

Duża sieć naczyniowa spełniająca najprawdopodobniej funkcje oddechowe znajduje się u wylęgniętej larwy w całkiem przezroczystym fałdzie skórnym, biegnącym wzdłuż ciała larwy i okalającym trzon ogonowy. Najwięcej naczyń widocznych jest w fałdzie płetwowym ogona poniżej i powyżej zakończenia struny grzbietowej. Prawdopodobnie ta część ciała odgrywa ważną rolę w oddychaniu do czasu kiedy te funkcje przejmą skrzela. Najmniejsze uszkodzenie ogona powoduje śmierć larwy. Początek oddychania skrzelowego u larwy obserwowano po około 8 dobach, przy średniej temp. wody +18,0°C przy długości całkowitej 11,0 mm. Larwa w tym okresie robiła wrażenie osobnika duszącego się na skutek braku powietrza. Ruch pokryw skrzelowych był bardzo intensywny, a w miarę rytmicznego ruchu pokryw skrzelowych larwa obserwowana z góry raz pęczniała, a raz klęsła (fot. 6). U larw starszych o jeden dzień, względnie trochę większych nie obserwowano tego zjawiska. W tym okresie larwy posiadały już rozwinięte skrzela.

Rys. 5. Larwa świnki w wieku ok. 60 godz. Zwiększenie ilości powietrza w pęcherzu pławnym
Fish larva after 60 hours. The air volume in the airbladder is increased

2. Rozwój płetw i napełnianie pęcherza pławnego.

Równolegle z postępującym rozwojem płetw u larw zwiększa się ruchliwość. Najpierw rozwijają się płetwy piersiowe, które są pomocne do wykonywania ruchów przy zwrotach i ułatwiają podpłynięcie do powierzchni wody celem nabrania powietrza do pęcherza pławnego (fot. 4 i 5). Co prawda głównym organem ruchu jest fałd skórny okalający trzon ogonowy, jednak dla utrzymania się przez chwilkę przy powierzchni konieczne jest posiadanie płetw piersiowych. Stwierdzono że napełnianie się pęcherza pławnego następowało stopniowo w 40 do 50 godz. po wylęgu, przy średniej temp. wody +18,5°C. Po całkowitym napełnieniu tylnej komory pęcherza powietrzem, larwa zaczyna już swobodnie pływać poszukując pokarmu.

Fałd skórny trzonu ogonowego stopniowo zmienia swe kontury. Od strony grzbietowej, w miejscu gdzie tworzyć się będzie płetwa grzbietowa widocznym staje się wzniesienie, w które wrastają pąki komórek. W zakończeniu trzona ogonowego coraz bardziej znać przewężanie się, a dotychczasowa płetwa ogonowa zaczyna się zmieniać w swym kształcie i budowie. Najpierw następuje rozrastanie się płetwy, podczas którego dolna jej część bardzo silnie się powiększa. Gdy larwa ma około 250 godzin życia, końcowa część struny grzbietowej wygina się ku górze, przy silnie już rozrośniętym dolnym płacie płetwy ogonowej. Pod końcem struny grzbietowej powstają dwie tarczki, z których z kolei powstają płytki pcdogonowe, na których są osadzone promienie płetwy ogonowej. Obserwując stopniowe wyginanie się zakończenia struny grzbietowej ku górze, w płetwie ogonowej w przedłużeniu struny grzbietowej widoczne jest zagłębienie, które również przesuwa się ku górze aż wreszcie zaniknie (fot. 7). Od tego zagłębienia w kierunku brzucha powstaje nowa właściwa płetwa ogonowa. Gdy larwa jest w wieku około 21 dni i długość całkowitą około 15 mm, przy średniej temp. wody +18,0°C (378 stopniodni), płetwa ogonowa kształtem swym jest zbliżona do normalnie wyrośniętej płetwy. Obserwacje te całkowicie pokrywają się z opisem podanym przez Grodzińskiego (1961) dla troci, natomiast odbiegają od opisu Kryżanowskiego (1949), który zmiany te podaje dla osobników starszych, mianowicie w wieku 96 dni przy temp. wody +13°C do +17°C (średnio przyjmując +14°C, wypadnie 1344 stopniodni).

U larw w wieku około 30 dni, od chwili wylęgu, przy długości około 19 mm zakończenie struny grzbietowej zanikało, przekształcając się, łącznie z tarczkami podogonowymi w podstawy promieni płetwy ogonowej. Płetwa pozornie symetryczna posiada szkielet dla każdej części inny. Równocześnie z tworzeniem się płetwy ogonowej powstają stopniowo inne płetwy — najpierw odbytowa, później grzbietowa, a wreszcie wykształcają się płetwy brzuszne. Prawie jednocześnie z tworzeniem się płetw brzusznych następuje dopełnienie powietrzem przedniej części pęcherza pławnego.  Nie stwierdzono w jaki sposób została napełniona przednia część pęcherza pławnego, czy pobraniem powietrza z nad powierzchni wody czy na skutek wewnętrznego wydzielania gazów. Możliwym wydaje się istnienie funkcjonalnego powiązania pomiędzy napełnianiem przedniej części pęcherza, a wzrostem płetw brzusznych. Płetwy te w znacznym stopniu ułatwiają stabilizację larw w wodzie w pozycji poziomej oraz usprawniają ich ruchy przy pobieraniu pokarmu dennego. W tym okresie larwy miały około 15 mm długości całkowitej, przy wieku 21 dni (średnia temp. wody +15,6°C) od chwili wylęgu.

Rys. 7. Budowa płetwy ogonowej larwy świnki w wieku ok. 30 dni
The caudal fine structure of larva after 30 days

Rys. 8. Łuska świnki ur. 24 kwietnia 1961. Łuskę pobrano 30. VII. 1962 .
Fish scale born on April 24. 1961. Fish scale taken on April 24, 1962.
L. t. 78,0 mm, L. c. 62, 7 mm

Rys. 9. Łuska świnki ur. 26 kwietnia 1962. Łuskę pobrano 10. IX. 1962.
Fish scale born on April 26. 1962. Fish scale taken on 10. IX. 1962.
L. t. 47,3 mm, L. c. 39,2 mm

3. Zmiana położenia otworu gębowego.

Otwór gębowy w momencie wylęgu ma położenie dolne podobnie jak u tych gatunków ryb karpiowatych, które mają położenie otworu dolnego w wieku dojrzałym np. brzana (Kryżanowskij 1949). To położenie dolne zmienia się w ciągu dwu dni od chwili wylęgu na końcowe. Larwa początkowo nie pobiera pokarmu z zewnątrz, odżywiając się zawartością pęcherzyka żółtkowego. W miarę zmniejszania się zapasów pokarmowych w pęcherzyku, otwór gębowy zmienia swe położenie z dolnego na końcowy i larwa rozpoczyna poszukiwanie pokarmu zarówno przy dnie jak i w przestrzeni wodnej. W warunkach akwaryjnych larwy wykazywały dużą żarłoczność i ruchliwość, chętnie zjadały podawany plankton i rureczniki. Stopniową zmianę położenia otworu gębowego obserwowano u larwy w wieku 104 dni od chwili wylęgu, przy długości całkowitej około 37 mm. Całkowite przemieszczenie położenia otworu gębowego u larwy wylęgniętej w roku 1961 zaobserwowano dopiero w grudniu 1961, tj. gdy była w wieku 8 miesięcy od chwili wylęgu. U osobników z roku 1962, będących w wieku 7 miesięcy od chwili wylęgu nie doszło jeszcze do całkowitej zmiany położenia otworu.

4. Zakładanie łuski.

Obserwując zachodzące zmiany wzrostowe, pilnie strzeżono chwili, gdy zacznie się pokazywać łuska. Ponieważ larwa, a szczególnie skóra jest przezroczysta, łatwo ten moment przeoczyć. Stosowano więc pomocniczo barwienie uśpionego osobnika roztworem alizaryny według wskazówek Balona (1956). Gdy larwa osiągnęła długość 32,5 mm mając 78 dni życia zauważono pierwsze łuski w postaci przezroczystych blaszek ułożonych obok siebie w przedniej części ciała poniżej linii bocznej, ponad płetwami piersiowymi. W tym samym okresie w górnej części, ponad linią boczną odpowiednio do miomerów zauważono skupianie się łuskotwórczego materiału, wg Stroganowa (1962) skleroblastów. Wallin (1957) nazywa te skupiska active scale-forming cells. U mniejszych osobników obserwowano takie skupiska łuskotwórcze poniżej linii bocznej w przedniej części ciała. Skupiska te usytuowaniem swoim odpowiadały miomerom. Po przebadaniu kilku okazów różnej wielkości, ale tego samego wieku, okazało się, że egzemplarze mniejsze od 30,0 mm nie posiadały łuski, a jedynie skupiska skleroblastów poniżej linii bocznej. Egzemplarze poniżej 28,0 mm nie posiadały nawet skupisk. Natomiast egzemplarze ponad 30,0 mm z reguły już posiadały początki łusek. Porównując łuskę pobraną z dolnej partii ciała i górnej, w okresie gdy larwa ma długość całkowitą od 30,5 mm do 44,5 mm stwierdzono, że różnica wieku łuski wyraża się różnicą ilości sklerytów i striae. Łuska z dolnej partii ciała posiadała więcej striae od łuski z górnej. Odległość pomiędzy striae w łusce dolnej partii była mniejsza. Gdy larwa osiągała długość około 45,0 mm różnice w wielkości łusek zacierały się, jedynie ilość striae była różną. U osobnika pochodzącego z roku 1961 nie obserwowano tworzenia się pierścienia dodatkowego na łusce. Prawdopodobnie nie powstają one wcale w warunkach akwaryjnych, bardziej równomiernych niż to ma miejsce w przyrodzie. Zaobserwowano również, że świnki lepiej przyrastają w większych akwariach, gdzie mają możność lepszego pływania.

UWAGI KOŃCOWE

Reasumując poczynione obserwacje należy stwierdzić:

1. Podobieństwo larw świnek do wylęgu i młodzieży innych gatunków ryb karpiowatych utrudnia ogromnie odróżnianie ich w warunkach naturalnych.

2. Świnka dobrze znosi warunki akwaryjne, należy jedynie zapewnić natlenianie wody oraz możliwie dużą przestrzeń życiową.

3. Rozwój ontogenetyczny larwy świnki z Wisły przebiega szybciej od rozwoju świnki dnieprowskiej opisanej przez Kryżanowskiego (1949).

4. W okresie pierwszego roku życia świnki w warunkach akwaryjnych nie stwierdzono występowania dodatkowego pierścienia na łusce.

5. Zmiana położenia otworu gębowego u świnki następuje po upływie 7 miesięcy od chwili wylęgu przy długości całk. około 52,0 mm względnie długości ciała około 42,0 mm.

6. Zakładanie łuski u świnki w warunkach akwaryjnych następuje w w przedniej części ciała poniżej linii bocznej przy długości całkowitej osobnika ok. 29,0 mm.

7. Ilość striae w pierwszym roku życia wynosiła nie mniej od 15 i nie przekraczała 20.

LITERATURA

1. Balon E. 1956 — Zakładanie łusek u płoci — Rutilus rutilus (L.) i owsianki — Leuciscus delineatus (Heck).

2. Czugunowa N. I. 1959 — P’. Arch. H. Tom III(XVI). Rukowodstwo po izuczenii wozrasta i rosta ryb. Ak. N. Moskwa.

3. Grodziński Z. 1961 — Anatomia i embriologia ryb. P. W. R. i L. W-wa.

4. Gyurke S. 1957 — Beiträge zur Ernährungsbiologie der Nase — Chondrostoma nasus (L.) Inst. Zool. Cluj.

5. Kryżanowskij S. 1949 — Ekołogomorfołogiczeskije zakonomierności razwitja karpowych, wjunowych i somowych ryb. Trudy Inst. Morf. Ak. Nauk. Wypusk I Moskwa.

6. Lieder U. 1959 — Uber Jahresmarken und Störungssonen auf den Schuppen der Teichcypriniden. Zeitschrift f. Fischerei, Band VIII, N.F. Heft 1—3, April.

7. Prawocheński R. 1960 — Wiek i tempo wzrostu świnki — Chondrostoma nasus (L.). Katedra Rybactwa WSR. Kraków. Manuskr.

8. Starmach K. 1948 — Wiek i wzrost brzan. P. A. U. Prace Roln. Nr 38.

9. Stroganow N. S. 1962 — Ekołogiczeskaja fizjołogija ryb. Izd. Mosk. Uniw. T. I.

10. Wallin, Olle, 1957 — On the Growth Structure and Developmental Physiology of the Scale of Fishes. Inst. of Freshwater Research, Nr 38, Drottningholm.

11. Zawisza J. 1953 — Wzrost ryb w jeziorze Tajty. R. N. R. Tom 67, D.

Р. Правохеньски

НАБЛЮДЕНИЯ ЗА РАЗВИТИЕМ ЛИЧИНОК ПОДУСТА

Резюме

Предметом наблюдений были личинки подуста Chondrostoma nasus (L.) с вылупления до получения полного чешуйчатого покрова. Наблюдения велись за ростом, развитием дыхательном системы, возрастом плавников, смены положения ротовго отверстия и появления чешуйчатого покрова у личинок, выведенных в аквариумных условиях из речной икры на Кафедре Рыбоводства Высшей Аграрной Школы в Люблине.

Оказалoсь, что подуст из Вислы рос быстрее, чем подуст днепровский (Chondrostoma nasus borysthenicum Berg) описанный Крыжановским (1949). Дыхательная система и скелета хвостовой части развивается также, как у форелевых, описанных Крыжановским (1962). Ротовое отверстие меняет свое положение на нижнее, когда личинки достигает общей длины 50,0 mm в возрасте 7 мес. Чешуи появляется спрева в передней части тела, ниже боковй линии, когда личинки имеют длину 30,0 mm в возрасте 3 мес. (100 суток). Не наблюдалось появления добавочного кольца на молодой чешуе. Во время пребывания личинок в аквариуме они охотно поедали планктон и Tubifex sp. Констатирование длины подуста, когда начинает развиваться чешуя, дает возможность провести корректию при обратных вычисленых длины тела подуста по методу Э. Леа.

R. Prawocheński

OBSERVATIONS IN THE LARVAL DEVELOPMENT OF THE NOSE CARP (CHONDROSTOMA NASUS L.)

Summary

The object of the studies were observations of the larval development of the nose carp (Chondrostoma nasus L.) from the moment of hatching till the covering of the fish body with scales.

The observations on the larvae hatched out from the spawn brought from a river were conducted in aquarium conditions and lasted from 1961 to 1962 inclusive. The observations proved that the behaviour and growth of the nose carp from the Vistula were the same, but not identical, as those of the nose carp from the Dniepr (Chondrostoma nasus borysthenicum Berg) which was described by Kryżanowski (1949).  The nose carp from the Vistula transformed quicker as compared with the species from the Dniepr. The development of the respiratory organs and of the skeleton of the tail proceeded like that for the trout described by Grodziński (1962). The mouth of the nose carp changes its terminal position to the inferior one, when the fish reaches its total length of about 50.0 mm in November what corresponds to the age of 7 months.

The scale formation in the nose carp from the Vistula begins when it reaches its total length of about 30.0 mm at the age of about 3 months (about 100 days) the first scales appear in the frontal part of the body below the lateral line, later above and along this line and finally in the caudal part. During the period of one year the nose carp produces 15 — 20 striae on the scales. An additional ring preceding the annulus was not observed in aquarium conditions. The nose carp when being in the aquarium showed a good appetite feeding on pond plankton and Tubifex sp. The length determination of the nose carp at which scale formation begins will enable to make corrections by the backward calculations of its length according to E. Lea’s method.

Linki:

http://www.uwm.edu.pl/fish/archive/publs/Mamcarz_etal_2008.pdf

2014/08/19 | Supplementum

Suplement CLXII

PRAWOCHEŃSKI R.: Zmiana zębów gardłowych świnki Chondrostoma nasus (Linnaeus 1758). Rocz. Nauk rol., ser. H, t. 96, z. 1, 1974, s. 89-94, rys., bibliogr., streszcz. ros., ang.

Zmiana zębów gardłowych świnki, podobnie jak u innych ryb karpiowatych, ma miejsce w ciągu całego roku. Jednak w okresie jesiennym i na początku zimy jest ona intensywniejsza. Zęby „zapasowe” umieszczone są pod kością gardłową piątego łuku skrzelowego, w splocie mięśni.

 

ZMIANA ZĘBÓW GARDŁOWYCH ŚWINKI — CHONDROSTOMA
NASUS (LINNAEUS, 1758)

Roman Prawocheński

Akademia Rolnicza w Lublinie, Inst Biol. Podstaw Produkcji Zwierzęcej
Dyrektor Instytutu: doc. dr hab. Witold Głuchowski

Synopsis. The change of pharyngeal teeth in nose carp takes place all year long, similarly as is the case in other carps. However, it is more intensive during the autumn and in the beginning of winter. The „reserve” teeth are situated in a plexus of muscles under the pharyngeal bone of the fifth gils arch.

WSTĘP

Zagadnieniem zmiany zębów gardłowych u ryb karpiowatych (Cyprinidae) zajmowano się od dawna, zarówno z punktu widzenia poznania anatomii jak i taksonomii.

W roku 1821 Jurine [6], badając zęby gardłowe karpia i sposób przeżuwania pokarmu był zdania, że zmiana zębów ma miejsce w ciągu całego okresu życia osobnika. Arcangeli [1] przeprowadzając badania złotych rybek (Carassius auratus) stwierdził przeciwnie, że zmiana następuje tylko jeden raz w życiu. Suworov [8] powołuje się na Griba [4] i podaje, że zmiana zębów następuje w okresie jesiennym lub zimowym. Tenże autor podaje tamże, że w miejsce starego zęba wyrasta zastępczy — nowy. Harder [5] wypowiada się, że zmiana zachodzi w okresie tarła („vorzugsweise zur Laichzeit”). Badania Urbanowicz [9] przeprowadzone na słonecznicy (Leuciscus delineatus) wykazały, że zmiana zębów gardłowych u ryb tego gatunku zachodzi w ciągu całego roku.

Z tego krótkiego przeglądu literatury widać, że autorzy są zgodni co do samego procesu zmiany zębów. Jedyne różnice między nimi polegają na podawaniu terminu tej zmiany. Na tej podstawie karpiowate zaliczane są do polifiodontów.

Opracowując biologię świnki naszych rzek zdecydowano się na prześledzenie tego procesu. U świnki nie był on jeszcze badany.

Świnka w naszych wodach podgórskich stanowi około 70% ogólnie poławianych ryb, w środkowych odcinkach rzek znacznie mniej bo 30%. Tym niemniej jest to jeszcze ryba pospolita, spożywana przeważnie przez ludność biedniejszą, mieszkającą w pobliżu rzek.

MATERIAŁ I METODA

Do badań były zbierane dorosłe świnki ze środkowego biegu Wisły i z Tanwi (dopływ Sanu). Były one pozyskiwane za pomocą drygawic podczas połowów gospodarczych i agregatu elektrycznego na prąd stały przy połowach, mających na celu regulację pogłowia ryb w rzece Tanew. Badania świnek w stadium larwalnym przeprowadzono na wylęgu wyhodowanym w warunkach akwariowych z tarła odbytego w warunkach sztucznych. Ogółem zbadano 20 losowo wyłowionych larw i 80 dorosłych ryb. Larwy świnek mierzono, usypiano uretanem i wykonywano preparaty histologiczne, gdyż wypreparowywanie zębów było technicznie niewykonalne. Niektóre okazy barwiono alizaryną i zatapiano w balsamie. Preparaty histologiczne przeglądano pod mikroskopem i przy stwierdzeniu obecności zębów utrwalano fotograficznie. Położenie zębów gardłowych za przykładem Geyera [3] oznaczano numerami kolejnymi, cyfrą rzymską oraz dużą literą. Zęby „zapasowe” oznaczano odpowiednią cyfrą rzymską i małą literą.

WYNIKI OBSERWACJI I WNIOSKI

Świnka — Chondrostoma nasus (Linnaeus, 1758) — ma zęby ułożone w jednym rzędzie najczęściej 6 — 6, rzadziej 5 — 6, rzadko 6 — 7 jak podaje Berg [2]. W oparciu o układ 5 — 6 oznaczono zęby następująco:

— A IV
A V — A V
a IV, A IV — A IV, a IV
a III, A III — A III, a III
a II, A II — A II, a II
A I — A I

Larwy świnki w chwili wylęgania się nie miały wykształconych łuków skrzelowych, a tym samym były one bez zębów gardłowych. Po 3 lub 4 dniach od chwili wylęgnięcia się, w miarę wzrostu, wykształcały się łuki i widoczne były zaczątki zębów. Po 18 dniach od chwili wylęgnięcia się wyraźnie można było dostrzec 3 spiczaste ząbki, nazwane przez Nikolskiego [7] „pierwicznymi” lub „primary teeth”. Harder [5] określił je jako „nadelspitz”.

Preparat histologiczny sporządzony z larwy o długości 27,3 mm wykazał istnienie zębów gardłowych o układzie jak u ryby dorosłej z tym, że nie wszystkie zęby były wyraźnie zaznaczone. Brak było zębów A VI i A III. Według przyjętego schematu badany osobnik miał następujący układ:

— ?
A V — A V
A IV — A IV
a III, ? — A ?, a III
A II — A II
A I — A I

Należy przypuszczać, że najpierw zmienia się ząb A III. Bowiem obserwacje preparatów wykazały, że zęby wyrastają i zmieniają się w ustalonej kolejności. Najpierw wyrastają po 3 zęby z każdej strony A III, A II i A IV, później nieco A V i A I i wreszcie A VI jednocześnie wyraźnie widoczny jest „zapasowy” ząb a III i a II. Wynika z tego, że zęby w środkowej części kości gardłowej są narażone na ścieranie się i ulegają częstszej zmianie (rys. 1).

Bielogurov cyt. wg Urbanowicz [9] rozróżnia zęby pierwszej generacji, do której zalicza te, które są widoczne u larw i drugiej — u osobników starszych. Ich zęby kształtem, układem i liczbą odpowiadają zębom formy dorosłej. Narybek świnki złowiony w rzece Tanew w okresie jesiennym w wieku 0+ o długości całkowitej 85 mm miał normalnie wykształcone zęby gardłowe w układzie 5 — 6. Ponadto pod lewym łukiem skrzelowym na którym było 6 zębów stałych, wśród splotu mięśni znajdowały się 3 zęby zastępcze — „zapasowe”. Pod prawym łukiem na którym było 5 zębów stałych stwierdzono obecność 2 zębów „zapasowych”. Zęby „zapasowe” były całkowicie wykształcone, o idealnie gładkiej białej powierzchni, zakończone słabym haczykiem, cierna powierzchnia była lekko zagłębiona. Zarówno u osobników młodych jak i u starszych zęby zastępcze umieszczone są w torebkach pod kością gardłową łuku skrzelowego w splocie mięśni. Mięśnie tego splotu powodują cofanie się łuku skrzelowego. Mięsień — musculus refractor arcus branchialum dorsalis inferior — jest zakończony ścięgnem przytwierdzonym do kości. Splot ten przykryty jest mięśniem większym, wg nomenklatury Hardera [5] m. pharyngens traversus. Zarówno poprzednio wymieniony splot mięśni jak i ostatnio podany, wg tego autora mają doniosłe znaczenie przy tworzeniu się zębów gardłowych. Nie udało się stwierdzić w jaki sposób ząb zastępczy przesuwa się na właściwe miejsce, gdyż podczas wypreparowywania zębów uszkodzone zostaje ścięgno na którym trzyma się torebka z zębem „zapasowym” zawartym wewnątrz niej. Wielkość zębów zastępczych, ich kształt i lokalizacja całkowicie odpowiada zębom stałym. To powoduje, że po wyglądzie i położeniu można dokładnie przewidzieć jaki ząb zostanie zmieniony. Wśród zębów „zapasowych” rozróżnić można lepiej wykształcone i gorzej. Na tej podstawie przewiduje się kolejność wymiany. Większość badanych osobników miała najbardziej rozwinięte zęby zastępcze „a II” i „a III”. Należy więc przypuszczać, że ta partia kości gardłowej najbardziej pracuje i zęby z tej partii są najczęściej zmieniane.

Rys. 1. Przekrój przez przełyk larwy świnki — Chondrostoma nasus (Linnaeus,
1758) — longitudo totalis 27.3 mm; longitudo corporis 21.9 mm. AI do AV — zęby
gardłowe

Fig. 1. Section of the esophagus of nose carp — Chondrostoma nasus (Linnaeus,
1758) larva — longitudo totalis 27.3 mm, longitudo corporis 21.9 mm AI-AV
pharyngeal teeth

LITERATURA

1. Arcangeli A., 1908, La dentura del Carassius auratus (L), Rev. Zool. Italiano, 3: 261-340.
2. Berg L. S., 1949, Ryby presnych vod ZSRR i sopredelnych stran, 2, ANZSRR, Moskva: 618-832.
3. Geyer E., 1937, Der Zeitliche Ablauf der Bezahnung und des Zahnwechsels bei Cyprinus carpio, unter besonderer Berücksichtigung des einsömmerigen Karpfens, Jahrb. Morph. Mikr. Anat., Leipzig, 79: 280-354.
4. Grib A. B., 1930, O glotočnych zubach u karpowych, Leningr. Obšč. jestestvoz. 60, 2.
5. Harder W., 1964, Handbuch der Binnenfischerei Mitteleuropas, Band II A, Anatomie der Fische, Stuttgart: 1-308.
6. Jurine L., 1821, Not sur les dents et la mastication des poissons appelées Cyprinus, Mem. Soc. Phys. et d’Hist. nat. de Genève, 1.
7. Nikolskij G. B., 1963, Ekologia Ryb, Moskva.
8. Suvorov E. K., 1948, Osnovy ichtiologii, Leningrad.
9. Urbanowicz K., 1960, Wymiana zębów gardłowych u Leuciscus delineatus (Heckel), Zesz. Nauk U. Ł. II, 7: 55-57.

 

Роман Правохеньски

СМЕНА ГЛОТОЧНЫХ ЗУБОВ У ПОДУСТА — CHONDROSTOMA NASUS
LINNAEUS, 1758)

Резюме

Смена глоточных зубов у карповых рыб давно уже интересовала ихтиологов как с анатомической точки зрения, так и таксономической (1, 3, 4, 6). Взгляды ихтиологов сходны в отношении хода самго процесса, различия имели место в отношении сроков смены глоточных зубов. Поскольку не было в литературе данных этого касающихся процесса у подуста, автор исследовал 20 личинок вывеленных в аквариум в лабораторных условиях, и 80 взрослых рыб словленных в среднем течении Вислы и в притоке Сана — Таневе. Очередности происходящих процессов не удалось установить. Новая генерация зубов расположена в сплетеним мышц между musculus refractor arcus branchialum dorsalis inferior и m. pharyngeus traversus. У молодых рыб особей смена зубов происходит чаще, а сам процесс протекает более осенью и в начале зимы. Чаще всего сменяются средние зубы, обозначенные по Гейеру (3) римской цифрой III.

(Перевод Г. Ролик)

 

Roman Prawocheński

THE CHANGE OF PHARYNGEAL TEETH IN NOSE CARP — CHONDROSTOMA
NASUS (LINNAEUS, 1758)

Summary

The change of pharyngeal teeth in carps in respect of anatomy and taxonomy was the object of interest of reaserchers (1, 3, 4, 6) whose opinions with regard to the course of the process have been generally agreed. Some differences in their opinions have concerned merely the time of pharyngeal teeth change. Because of lack of elaborations of the process in nose carp it was investigated 20 larvae cultured in aquarium conditions, and 80 adult fish catched in the middle part of the Vistula River and in the Tanwia River (a tribute of the San river). The investigations failed to succeed in stating the sequence of changes. The „reserve” teeth are situated in a plexus of muscles between the musculus refractor arcus branchialum dorsalis inferior and the musculus pharyngeus traversus. The change was found to occur more often in the young fish than in the elder ones, and the process to be more intensive in the autumn and in the beginning of winter. The middle teeth, marked with the Roman numeral III after Geyer [3], were found to change the most often.

(Trans, by T. Gronkiewicz)

Wpłynęło do Komitetu Redakcyjnego dnia 5 stycznia 1973 r.

 

2014/08/17 | Supplementum