Supplementum

Suplement CLXI

Horoszewicz L., 1981: Effect of different thermal regimes on reproductive cycles of tench Tinca tinca (L.). Part I. Design for the experiment and seasonal changes in condition factors of spawners. Pol. Arch. Hydrobiol, 28, 169-186.

5. SUMMARY

Studies were conducted over two seasons in a collective experiment on selected aspects of tench reproduction in earth ponds with various thermal regimes (Fig. 1).

Temperature differentiation between ponds was obtained by regulating the intake of heated effluent water and maintaining a constant flow of 6.2 dm³/s in the heated pond and 3.8 dm³/s in the control. Differences in average monthly temperatures in these ponds ranged from 1.0 to 2.5°C in winter and from 2.0 to 4.7°C in summer. Temperature changes in a season took place parallely in all of the ponds, although at various levels, whereas they varied in compared years (Fig. 3).

Similarly fluctuations in the content of particular components in the water took place in the ponds parallely and were conditioned by the quality of the water taken from the Vistula River (Tab. I).

The benthos biomass constituting the basic food of the experimental fish was lower in the heated ponds, averaging 2.8 to 3.0 g/m² as compared to 4.3 to 4.5 g/m² in the controls. This was decided toy the level of benthos in summer.

Taking into account the direct and indirect influence of temperature, as also handling and tests in vivo on the experimental fish, condition was taken as a measure of the response of the organism as a whole to the complex requirements of the experiment. Three condition factors were compared, that is CF — computed for the total weight of the fish, CFg — weight without gonads, and SCF — weight of the eviscerated fish. The differences between these factors led to conslusions on changes in the mass of gonads (Mg) and viscere (Mv) in spawners during the reproductive season (Figs. 4 and 5).

Changes in the CF of females during a spawning season were closely linked with growth of gonad mass and commenced when the average water temperature rose above 10 to 11°C. On the other hand SCF was more stable and a decline in its value was noted only in cases of a rapid increase in water temperature or toward the end of the spawning season.

CF and SCF in males showed rapid declines commencing with the spawning season, indicating intensive utilization of body reserves due to constant participation in spawning. As concerns fish in which in vivo blood samples were taken, worsening of the condition was linked with the experimental methods applied.

6. STRESZCZENIE

W zespołowym eksperymencie badano przez dwa sezony wybrane elementy rozrodu lina w stawach ziemnych o różnych reżimach termicznych (Fig. 1).

Zróżnicowanie temperatur pomiędzy stawami uzyskiwano przez regulację poboru ogrzanej wody zrzutowej i utrzymywanie stałego przepływu, w ilości 6,2 dm³/s w stawie ogrzanym, a 3,8 dm³/s w kontrolnym. Różnice pomiędzy średnimi miesięcznymi temperaturami w tych stawach wynosiły od 1,0 do 2,5°C zimą oraz od 2,0 do 4,7°C latem. Wahania temperatur w sezonie zachodziły równolegle we wszystkich stawach, chociaż na różnych poziomach, natomiast w porównywanych latach układały się odmiennie (Fig. 3).

Podobnie, wahania zawartości poszczególnych składników w wodzie, zachodziły w stawach równolegle i były uwarunkowane jakością wody pobieranej z Wisły (Tab. I).

Biomasa bentosu, który był zasadniczym pokarmieni ryb doświadczalnych była niższa w stawach ogrzanych: przeciętnie 2,8 — 3,0 g/m² wobec 4,3—4,5 g/m² w stawach kontrolnych. Decydował o tym poziom bentosu latem.

Mając na uwadze bezpośredni i pośredni wpływ temperatury, a także manipulacji i prób przyżyciowych na ryby doświadczalne, posłużono się kondycją jako miernikiem (kryterium) reakcji całego organizmu na złożone warunki eksperymentu. Porównywano trzy współczynniki kondycji: CF — obliczany dla całkowitego ciężaru ryby, CFg — dla ciężaru bez gonad, oraz SCF — dla ciężaru ryby patroszonej. Z różnic pomiędzy tymi współczynnikami wnioskowano o zmianach masy gonad (Mg) i masy wnętrzności (Mv) u tarlaków w sezonie rozrodczym (Fig. 4 i 5).

Zmiany CF samic w sezonie tarłowym były ściśle związane ze wzrostem masy gonad i rozpoczynały się, gdy średnie temperatury wody podnosiły się powyżej 10 — 11°C. Natomiast SCF był bardziej stabilny, a obniżenie jego wartości notowano tylko w przypadkach gwałtownego wzrostu temperatury wody oraz pod koniec sezonu tarłowego.

U samców CF i SCF obniżały się gwałtownie od rozpoczęcia sezonu tarłowego, co wskazuje na intensywniejsze wyczerpywanie zapasów organizmu wskutek ciągłego uczestniczenia w tarle. U ryb, którym pobierano próby przyżyciowe krwi, pogarszanie się kondycji było związane z zastosowaną metodą badań.

2014/08/14 | Supplementum

Suplement CLX

Klekowski, R. Z.. Korde, B. and Kaniewska-Prus, M. 1977. The effect of sodium salt of 2,4-D on oxygen consumption of Misgurnus fossilis L. During early embryonal development. Pol. Arch. Hydrobiol. 24, 413-421.

5. SUMMARY

Study was made of the effect of herbicide: sodium salt of 2,4-D, on the oxygen consumption during early embryogenesis, from egg fertilization till the end of gastrulation (18 h), using the microrespirometric method of Cartesian divers.

In a 15 mM herbicide solution the oxygen consumption remained at the same level as in control till 6-7 h of the embryonic development. During further development, in eggs fertilized in water and then developed in a solution of sodium salt of 2,4-D, the rise of the oxygen consumption tended towards a decrease (till the 9th hour), whereupon a marked drop took place (after the 9th hour). On the other hand, if the eggs were both fertilized and developed in a herbicide solution, the inhibition of the oxygen consumption began already after 7 h. At the same time the eggs began to die, but this phenomenon was more pronounced after the 9th hour of development. An addition of 15 mM solution of sodium salt of 2,4-D to eggs at the stage of 68-128 blastomers (after 4h) caused no inhibition of the oxygen consumption till late gastrula (18 h).

6. STRESZCZENIE

Badano wpływ herbicydu 2,4-D-Na na zużycie tlenu w czasie wczesnej embriogenezy, od zapłodnienia jaj do końca gastrulacji (18 godzin), stosując mikrorespirometryczną metodę nurków kartezjańskich.

W 15 mM roztworze herbicydu zużycie tlenu pozostaje na takim samym poziomie jak w kontroli do 6-7 godzin rozwoju embrionu, jednakże w dalszym ciągu rozwoju pod wpływem herbicydu występuje tendencja malenia (do dziewiątej godziny) i obniżenia (po dziewiątej godzinie) wzrostu zużycia tlenu jeżeli ikra była umieszczona w roztworze herbicydu po zapłodnieniu jej w wodzie. Jeżeli jednak ikra była zapłodniona i następnie rozwijała się w roztworze herbicydu, to zahamowanie intensywności zużycia tlenu rozpoczyna sie już po siedmiu godzinach. Jednocześnie ikra zaczyna ginąć, lecz bardziej wyraźnie zjawisko to występuje po dziewiątej godzinie rozwoju. Dodanie do ikry 15 mM roztworu 2,4-D-Na na stadium 68-128 blastomerów (po czterech godzinach) nie wywołuje zahamowania intensywności zużycia tlenu do końca stadium gastrulacji (18 godzin).

 

2014/08/13 | Supplementum

Suplement CLIX

Kulamowicz, A. 1975. On the laterotrichium and counting of the dermotrichia in pelvic fins of the lower Teleostei. Zoologica Poloniae, 25: 5-13.

ON THE LATEROTRICHIUM
AND COUNTING OF THE DERMOTRICHIA IN PELVIC FINS
OF THE LOWER TELEOSTEI
by
ANTONI KULAMOWICZ

With plates I-II
Received for publication 28th March, 1974

Abstract: In the pelvic fins of the representatives of Salmonoidei, Esociode Cyprinoidei and of Siluridei there has been noticed tlie occurrence of laterotrichium — a small bone adjoining the first dermotrichium. The laterotrichium either has not been perceived at all or considered as a short dermotrichium and therefore taken into account at estimation of the meristic relations.  The occasionel inclusion of laterotrichium in the number of dermotrichia has led to subjective determinations. Regarding the occurrence or lack of laterotrichium as an exclusively anatomical feature will contribute to the unification of opinions on the meristio relations in pelvic fins of the lower Teleostei.

INTRODUCTION

In the exterior skeleton of pelvic fins in the representatives of Salmonidae, Thymallidae, Osmeridae, Esocidae, Cyprinidae, Cobitidae Siluridae, and of Ictaluridae the author has stated the occurrence of a bone which was not a dermotrichium (GOODRICH, 1904). The bone has been recognized as homologous with the element discovered by GOSLINE (1961) and SAXENA and CHANDY (1966) in some lower Teleostei. SAXENA and CHANDY (1966) alled it laterotrichium.

The systematists either have not perceived the laterotrichium or they considered it to be a short dermotrichium what had an influence on the estimation of meristic relations.

The present paper contains some remarks on the general morphology of pelvic fins, nature of occurrence and origin of laterotrichium as well as on the manner of counting of dermotrichia in pelvic fins. […]

O LATEROTRICHIUM I LICZENIU DERMOTRICHIÓW W
PŁETWACH BRZUSZNYCH NIŻSZYCH TELEOSTEI

STRESZCZENIE

W płetwach brzusznych przedstawicieli Salmonidae, Thymallidae, Osmeridae, Esocidae, Cyprinidae, Cobitidae, Siluridae i Ictaluridae stwierdzono występowanie kości nie mającej cech dermotrichium. Kość tę rozpoznano jako homologiczną z elementem, który GOSLINE (1961) oraz SAXENA i CHANDY (1966) wykryli u niektórych niższych Teleostei. Wykryty przez siebie element SAXENA i CHANDY (1966) nazwali laterotrichium.

Wbrew dotychczasowym stwierdzeniom na początku płetw występowało zawsze tylko jedno dermotrichium nie rozgałęzione. Obok dermotrichium nie rozgałęzionego, we wspólnej z nim osłonie skórnej, mieściło się laterotrichium. Laterotrichium miało postać niewielkiej, zakrzywionej kości, której część dystalna przylegała do dermotrichium, a część proksymalna leżała w skórze pachwiny (tabl. I-II). Kształt i położenie laterotrichium nasuwają przypuszczenie, że jest to zmienione dermotrichium, ktore zsunęło się z basipterygium w procesie skracania się i obrotu nasady płetw.

Widoczność laterotrichium u okazów prześwietlonych była zawsze dobra, u okazów nie prześwietlonych widoczność tę warunkowały rozmiary, kształt i ustawienie laterotrichium oraz grubość skóry na płetwach. Trzy pierwsze cechy zależały od gatunku, na ostatnią w odosobnionych przypadkach, wpływał także wiek okazów.

Anatomowie bądź nie dostrzegali laterotrichium, bądź przyjmowali je za krótkie dermotrichium nie rozgałęzione lub górne lepidotrichium pierwszego dermotrichium. Systematycy podzielali pogląd, że laterotrichium to krótkie dermotrichium i w konsekwencji uwzględniali je przy ocenie stosunków merystycznych.

Niejednakowa widoczność laterotrichiów u poszczególnych gatunków, a nawet okazów oraz przekonanie, że na początku płetw mogą występować także dwa dermotrichia nie rozgałęzione, prowadziły przy liczeniu dermotrichiów do ustaleń subiektywnych. Traktowanie w przyszłości występowania lub braku laterotrichium jako cechy wyłącznie anatomicznej przyczyni się do unifikacji poglądów na stosunki merystyczne w płetwach brzusznych niższych Teleostei.

О LATEROTRICHIUM И ПОДСЧЕТЕ КОЖНЫХ ЛУЧЕЙ
В БРЮШНЫХ ПЛАВНИКАХ НИЖНИХ TELEOSTEI

РЕЗЮМЕ

В брюшных плавниках представителей Salmonidae, Thymallidae, Osmeridae, Esocidae, Cyprinidae, Cobitidae, Siluridae и Ictaluridae обнаружено присутствие кости, не имеющей черт кожного луча. Узнано что кость єта яавляется гомологичной с элементом, которой GOSLINE (1961), SAXENA и CHANDY (1966) обнаружили у некоторых низших Teleostei. Обнаруженный элемент SAXENA и CHANDY (1966) назвали laterotrichium.

Вопреки существующим взглядам в начале плавников выступал всегда только один не ветвистый кожный луч. Рядом с ним в общей кожной оболочке находилось laterotrichium. Laterotrichium выглядело как небольшая, искривленная кость, дистальная часть которой соприкасалась с кожным лучом, а проксимальная часть лежала в коже паха (Таб. I-II). Форма и положение laterotrichium дает возможность предполагать, что єто измененный кожный луч, который сокользнул с basipterygium в процессе укорачивания и поворота основания плавников.

Видимость laterotrichium у просвеченных єкземпляров была всегда хорошей, у непросвещенных єкземпляров видимость єту обусловливали размеры, форма и установка laterotrichium, а также толщина кожи на плавниках. Три первые черты зависели от вида, на последнюю, в некоторых случаях, влиял также возраст єкземпляров.

Анатомы либо не замечали laterotrichium, либо принимли его за короткий не ветвистый кожный луч или верхний лепидотрихии первого кожного луча. Систематики разделяли мнение, что laterotrichium — это короткий кожный луч и в результате этого принимали его во внимание при оценке меристических отношений.

Неодинаковая видимость laterotrichium в отдельных видов и даже єкземпляров и убеждение, что в начале плавников могут выступать также два не ветвистые луча, приводили при подсчете кожных лучей к субъективным определениям. Трактовка в будущем выступания или отсутствия laterotrichium как чисто анатомический черты будет содействовать унификации взглядов на меристические отношения в брюшных плавниках низших Teleostei.

 

 

Suplement CLVIII

Berichte Biochemie und Biologie, 1971, v.350, ss. 499-500.

Stanisław Skóra and Jan Marian Włodek: The gudgeon (Gobio gobio L.) from the basins of the rivers Czarna Staszowska and Kamienna. (Die Gründel [Gobio gobio L.] in den Flußgebieten von Czarna Staszowska und Kamienna.) Acta hydrobiol. (Kraków) 13, 87 — 105 (1971).

Die Flußgebiete der Czarna und Kamienna, Nebenflüsse der Weichsel bei Kielce, wurden an verschiedenen Stellen elektrisch abgefischt und die Gründeln vermessen. Die in Tabellen dargestellten Ergebnisse zeigen mit zunehmenden Alter der Fische eine Abnahme der Variabilität des Gewichts. Die Variabilität u der Hauptproportionen des Körpers ist in alien Altersgruppen weitgehend ausgeglichen. Angaben über Nahrung und die Eizahl (im Mittel 1600 Eier pro Weibchen) beschließen die Arbeit. Alle untersuchten Fische entsprechen der Art Gobio gobio L.                                                                                                                                              K. J. Bock (Marl).

Skóra S., Włodek J. M., 1971: Kiełb krótkowąsy Gobio gobio (L.) z dorzeczy Czarnej Staszowskiej i Kamiennej.

Abstract — The investigated populations of gudgeon come from 2 river basins draining the southern and northen slopes of the Święty Krzyż Mts and constituting a typical fluvial environment for gudgeon. This refers particularly to the river Czarna Staszowska. The investigations showed that in the morphological features and body weight a decrease and equalization of the relative variability takes place. In the river Czarna Staszowska there occurs the interesting phenomenon of a decrease in the relative variability of the dimensions of the gudgeon’s body down the river. This regularity occurs in almost all morphological features and body weights. All the investigated gudgeon should be related to the nominal form Gobio gobio L.

STRESZCZENIE

Praca ta jest dalszym ciągiem studiów biometrycznych autorów nad gatunkiem kiełbi krótkowąsych (Gobio gobio L.) z rzek południowej Polski.

Materiał kiełbi z rzeki Czarnej Staszowskiej i jej dorzecza w liczbie 217 osobników zebrano w czerwcu i wrześniu 1964 r. oraz w maju 1966 r., a z dorzecza rzeki Kamiennej w liczbie 84 okazów kiełbia pozyskano w maju 1966 r. w ramach ogólnej ekspedycji Zakładu Biologii Wód PAN w Krakowie na te dorzecza, celem poznania ich ichtiofauny.

Kiełbie rozpatrywane w tej pracy pochodzą więc z dwu lewobrzeżnych dorzeczy rzeki Wisły, jedna populacja na północ, a druga na południe od Gór Świętokrzyskich. Populacja północna pochodzi z trzech prawobrzeżnych dopływów rzeki Kamiennej, natomiast populacja zebrana na południe od Gór Świętokrzyskich pochodzi głównie z rzeki Czarnej Staszowskiej, która przedstawia w większości swego biegu typowo nizinną rzekę.

Rzeka Kamienna odwadnia północne stoki Gór Świętokrzyskich, lecz źródła swe ma na południowych stokach wzgórz Koneckich. Spadki wynoszą około 10‰ w górnym biegu i 0,6‰ w biegu dolnym (ryc. 2).

Rzeka Czarna Staszowska ma swe źródła w Górach Świętokrzyskich na południowych stokach pasma Orłowskiego. Spadek w partiach źródlanych jest duży (25‰), lecz następnie obniża się tak, że w części ujściowej wynosi 0,9‰ (ryc. 1).

Ryby łowiono za pomocą agregatu elektrycznego przez brygadę rybacką Zakładu Biologii Wód PAN w Krakowie. Miejsca połowu są scharakteryzowane w tabeli I. W Czarnej Staszowskiej znaleziono typowe stanowiska kiełbiowe, na których łowiono więcej niż 50% kiełbi spośród wszystkich złowionych ryb (Staszów, Rytwiany, Połaniec). Oprócz takich typowo kiełbiowych stanowisk stwierdzono wiele stanowisk z bardzo znacznym udziałem procentowym kiełbi, tj. około 30% rybostanu. Takich stanowisk było 6 na ogólną liczbę 17. Trzy typowe stanowiska kiełbiowe charakteryzowało takie samo dno w postaci zamulonego piasku, со jak wiadomo sprzyja występowaniu kiełbi. Stanowiska te leżą w dolnym i środkowym odcinku rzeki.

Kiełbie z Kielecczyzny są podobne do kiełbi z dorzecza Soły i dorzecza Dunajca, różnią się tylko częstotliwością występowania. Kiełbie rozpatrywano w całości i w rozbiciu na poszczególne grupy wiekowe, płeć oraz według stanowisk połowu, czyli od strony wpływu środowiska na stado kiełbi. Długość wąsa u kiełbi, jako cechę diagnostyczną, obliczono w dwóch aspektach (ryc. 3 i 4), w odniesieniu do długości pyska (W1) oraz w odniesieniu do długości bocznej głowy (W2). Badano również symetryczność pyska kiełbi (P), czyli stosunek długości przedocznej do długości zaocznej głowy.

Największym nieregularnościom podlegał wskaźnik W1 tak w stosunku do wieku ryb, jak i do dorzeczy. Wskaźnik ten zmniejszał się z wiekiem ryb, czyli że wąsy u kiełbi rosną wolniej niż pysk. Wskaźnik W2 zdaje się być stałym niezależnie od wieku i wynosi około 25%. Wskaźnik ten u badanych kiełbi zmniejszał się wprawdzie nieco z wiekiem, ale nie tak silnie jak wskaźnik W1. Największą stabilność wykazywał wskaźnik symetryczności pyska (P) niezależnie od wieku i środowiska. Można by się jednak dopatrywać dla dorzecza Czarnej Staszowskiej i Kamiennej pewnego wzrostu tego wskaźnika w zależności od wieku ryb, со przy dużej liczbie zbadanych kiełbi z tych właśnie dorzeczy pozwala wnosić, że kiełbie w typowych dla nich siedliskach rzecznych wykazują szybszy wzrost długości pyska niż tylnej części głowy.

Wzrost samców i samic badanych kiełbi przebiegał równomiernie osiągając swe maksimum w szóstym roku życia; nie widać większych różnic pomiędzy wzrostem płci. Również było trudno zaobserwować większe różnice w bezwzględnej wielkości zmienności pomiędzy samcami a samicami kiełbia.

Z tabeli II wynika, że we wszystkich zmierzonych cechach istnieje z wiekiem zmniejszanie się względnej zmienności, со uwydatnia się zwłaszcza między pierwszym a drugim rokiem życia.

Zaobserwowano również dużą stabilność wśród średnich proporcji ciała niezależnie od wieku ryb. Proporcje te są również niezależne od płci. Stabilność ta jest większa dla cech obliczonych w stosunku do długości ciała niż dla cech obliczonych w stosunku do długości głowy (tabela III).

Największy wzrost osiągnęły kiełbie na stanowisku połowu w miejscowości Michałów (dorzecze Kamiennej), w potoku Lubianka, a najmniejszy wzrost miały kiełbie w Kurozwękach (Czarna). Podobnie rzecz się miała ze zmiennością rozpatrywaną bezwzględnie. Odchylenie średnie było tam największe, gdzie była największa średnia arytmetyczna. Jeśli natomiast rozpatrzymy to zagadnienie od strony względnej, tj. od strony współczynnika zmienności (tabela IV), to zaobserwujemy interesujące zjawisko, że z biegiem rzeki zmienność względna maleje. Regularność ta występuje prawie dla wszystkich cech morfologicznych, również dla cech ciężaru ciała, od stanowiska Kurozwęki po miejscowość Połaniec włącznie. Na innych stanowiskach, które nie są rozmieszczone na jednym tylko cieku, takiej regularności nie obserwujemy. Jest charakterystyczne, że stanowiska na Czarnej Staszowskiej posiadają jednolity typ dna — piasek zamulony, czyli że są do siebie podobne.

Średnie arytmetyczne cech morfologicznych i ciężaru ciała stad kiełbi wzrastają z biegiem rzeki. Można stąd wysnuć wniosek, że kiełbie w miarę biegu rzeki lepiej rosną, mimo takiego samego środowiska na całej jej długości, a jedynym czynnikiem wpływającym na lepszy i bardziej wyrównany wzrost z biegiem rzeki Czarnej jest szybkość prądu wody. W miarę zmniejszania się tego ostatniego zwiększa się troficzność środowiska, со wpływa dodatnio na wzrost ryb.

Zmienność dla wszystkich cech morfologicznych i ciężaru ciała (tabela IV i V) u kiełbi na poszczególnych stanowiskach nie wykazuje jakiejś prawidłowości, z wyjątkiem głównego cieku Czarnej Staszowskiej.

Dobrymi cechami diagnostycznymi u ryb są cechy merystyczne, odznaczające się małą zmiennością. Do takich cech u kiełbi badanych należy liczba łusek na linii nabocznej oraz liczba kręgów (tabela VI). Znacznie większą zmiennością odznacza się liczba ciemnych plam na bokach ciała, a jeszcze większą liczba wyrostków filtracyjnych na pierwszych łukach skrzelowych.

Względna długość przewodów pokarmowych kiełbi pozostaje bez zmian niezależnie od środowiska, w którym żyją (tabela VII).

Pokarm kiełbi w rzekach Kielecczyzny jest bardziej urozmaicony niż u kiełbi z dorzecza Soły (tabela VIII).

Płodność samic kiełbi krótkowąsych waha się od 786 do 4248 ziarn dla jednej samicy w zależności od wieku.

 

2014/08/12 | Supplementum

Suplement CLVII

Malanowski Zbigniew: Fauna pasożytnicza brzany (Barbus barbus L.) ze środkowego biegu Wisły. The Parasitic Fauna of Barbel (Barbus barbus L.) from the Middle Course of the Vistula River. — Roczniki Nauk Rol. T. 58 : 1951 ss. 373—386.

Streszczenie

Praca niniejsza miała za zadanie poznanie ilościowego i jakościowego składu pasożytów brzany (Barbus barbus). Zbadano ogółem 91 osobników. Większość ich pochodziła z odcinka rzeki leżącego w obrębie miasta Warszawy. Wiek brzan wahał się od 0 do 13 lat. 76% ryb zbadanych było zakażonych pasożytami. Występowały następujące gatunki Chilodonella cyprini, Cyclochaeta domerquei, Myxobolus sp., Diplozoon paradoxum, Dactylogyrus sp., Gyrodactylus sp., Acanthocephalus anguillae, Caryophyllaeus laticeps i nieoznaczony nicień. Ilość osobników w jednej brzanie była mała.

Z Acanthocephalus anguillae robione były preparaty mikrotomowe w celu zbadania zmian wywoływanych przez tego pasożyta w ściance przewodu pokarmowego. Zmiany te były następujące: przebijając ściankę jelita, powoduje on znekrotyzowanie tkanek i silne bujanie tkanki łącznej, która otacza ryjek pasożyta, tworząc cystę. W tkance nekrotycznej występują nacieki komórkowe o charakterze limfo- i leukocytów. Submucosa silnie buja tworząc zgrubienia.

U 40% zbadanych przeze mnie brzan, stwierdziłem zniekształcenie pęcherza pławnego, w postaci spiralnego skrócenia tylnej komory, czemu towarzyszyło nienormalne położenie gonad. Opierając się na powyższym można przypuszczać, że regulacja Wisły wpłynie w pewnym stopniu na ilościowe zwiększenie się pasożytów brzany jednak nie w stopniu mogącym zagrozić pogłowiu tej ryby.

 

З. Малановский

Паразитная фауна усача (Barbus barbus L.) в среднем течении
Вислы

Содержание

Задачей настоящей работы было количественное и качественное определение паразитов усача (Barbus barbus L). Исследовано 91 экземпляров.Большинство было взято с участка реки расположенного в границах Варшавы. Возраст усачей колебался в границах от 0 до 13 лет. 75% рыб, подвергнутых исследованию, было заражено паразитами. Наблюдались следующие виды: Chilodonella cyprini, Cyclochaeta domerguei, Myxobolus sp., Diplozoon paradoxum, Dactylogyrus sp., Gyrodactylus sp., Acanthocephalus anguillae, Caryophyllaeus laticeps и один вид оставшийся без определения (Nematodes). Паразиты появлялись периодически за исключением Acanthocephalus anguillae. Количество паразитов в одном усаче было невелико.

Из Acanthocephalus anguillae изготовлены были микротомные препараты для исследования изменений вызываемых этим паразитом в стенках пищевода. Изменения оказались следующие: пробивая стенку пищевода, паразит вызывает некроз плевры и сильное набухание соединительной ткани, которая окружает хоботок паразита, образуя кисту. В охваченной некрозом плевре появляются клеточные отеки лимфо- и лейкоцитного характера. Слизистая оболочка сильно набухает образуя утолщение

У 40% исследованных мною усачей, я наблюдал деформацию плавательного пузыря, задняя камера которого была скручена спирально, что сопровождалось ненормальным положением гонад. Основываясь на вышеизложенном можно полагать, что регулирование Вислы повлияет в известной степени на увеличение количества паразитов усача, однако не в такой степени, которая могла бы угрожать поголовью этой рыбы.

Zbigniew Malanowski

The parasitic fauna of the barbel (Barbus barbus) from the middle
course of the Vistula river

Summary

The present study is concerned with the examination of the parasites of the barbel (Barbus barbus L.) in qualitative and quantitative terms. There were 91 specimens submitted for observation. The majority were caught in near the river Warsaw. The age of barbel varied between limits zero and 13 years. The percentage of fish infested amounted to 76. The following species were examined: Chilodonella cyprini, Cyclochaeta domerguei, Myxobolus sp., Diplozoon paradoxum, Dactylogyrus sp., Gyrodactylus sp., Acanthocephalus anguillae, Caryophyllaceus laticeps and an undetermined threadlike parasite. The parasites varied with the seasons with the exception of Acanthocephalus anguillae. The number of parasites in a fish was small.

Acanthocephalus anguillae was submitted to microtomic treatment to detect its effect on the epithelium of the ventral duct of the fish. It was found to produce necrosis of the tissue by the perforation of the duct and a violent motion of connective tissue round the mouth of the parasite resulting in a cyst. The necrotic tissue showed expansion of cells of a lymphocete or leucocete nature. The submucous tissue swung violently and produced swellings. […]

*

*                                                 *

Sprawozdania z czynności i posiedzeń , 1946 s. 223-224.
Polska Akademia Umiejętności

Czł. Z. Grodziński przedstawił pracę p. K. Starmacha pt. Wiek i wzrost brzan (Barbus barbus L.) poławianych we Wiśle w okolicach Krakowa.

Na wstępie podany został opis ok. 36 km odcinka rzeki Wisły w okolicy Krakowa pod względem hydrograficznym, chemicznym i biologicznym oraz analiza pogłowia ryb poławianych pławaczką czyli siecią ciągnioną, przystosowaną specjalnie do warunków rzecznych. Stwierdzono, że dany odcinek rzeki nie przedstawia specjalnie korzystnych warunków dla tarła ryb i wzrostu narybku, natomiast ryby starsze znajdują wystarczającą ilość pokarmu przede wszystkim w przybrzeżnej strefie rzeki. W połowach pierwsze miejsce zajmuje brzana (41,3%) a następnie świnka (29,0%), podczas gdy Inne ryby poławiane są już w niewielkich ilościach.

Dalsza część pracy poświęcona jest brzanie jako rybie przewodniej dla całego odcinka rzeki. Poławiane bywają brzany w wieku 3—13 lat, przy czym przeważają sztuki 4—7 letnie o długości 22—36 cm. Wzrost długości ciała i wagi roczników I—VIII przedstawiony jest w osobnej tabeli i na wykresach sporządzonych na podstawie pomiarów bezpośrednich, 276 sztuk i na wykresach sporządzonych na podstawie pomiarów bezpośrednich, 276 sztuk różnowiekowych ryb. Znaleziono, że brzana rośnie szybko w pierwszym roku życia a potem wolniej lecz dość równomiernie do XII roku życia, po czym dopiero szybkość wzrostu znacznie maleje. Największy przyrost wagi następuje dopiero od VI roku czyli od długości 28 cm wzwyż.

Przeprowadzono porównanie pomiędzy tempem wzrostu ustalonym na podstawie bezpośrednich pomiarów i wyliczonym z łusek metodą E. Lea. Wynika z niego, że do obliczeń tempa wzrostu za lata ubiegłe nadają się przede wszystkim promienie kaudalne łusek, gdyż ich roczne przyrosty są najbardziej proporcjonalne do przyrostów długości ciała. Wartości uzyskane metodą wstecznego obliczania tempa wzrostu nie są bezwzględnie zgodne z wynikami pomiarów bezpośrednich, odchylenia 6ą jednak nieznaczne, tak że metoda ta może być z powodzeniem zastosowana, zwłaszcza do celów praktycznych. Nie znaleziono przy tym wielkich różnic bez względu na to, czy obliczenia dokonuje się z dwóch ryb czy z większej ilości sztuk.

*

*                                                 *

Sprawozdania z czynności i posiedzeń , 1946 s. 115
Polska Akademia Umiejętności

Czł. H. Hoyer przedstawił pracę p. St. Kaniorowej pt. Układ głównych naczyń krwionośnych przewodu pokarmowego pstrąga tęczowego (Salmo irideus Gibb.) i brzany (Barbus fluviatilis Ag.).

W przewodzie pokarmowym pstrąga zróżnicowanym na przełyk, żołądek i jelito właściwe, występują odpowiadające tym odcinkom tętnice i żyły. Ich gałęzie układają się na powierzchni jelita rozmaicie, zgodnie jednak z układem wewnętrznych fałdów jelitowych. Przewód pokarmowy brzany, niezróżnicowany na odcinki, jest ułożony w pętle wzdłużne i poprzeczne. Tętnice i żyły jelitowe układają się równolegle do pętli i wysyłają na nie drzewkowate gałązki, jednakowe wszędzie, co odpowiada jednakowym fałdom śluzówki całego jelita.

*

*                                                 *

Iwaszkiewicz, M. 1963. Wzrost brzany z dorzecza Warty [Barbel growth in the Warta system]. Roczniki WSR w Poznaniu, XVII, ss. 145-150.

MICHAŁ IWASZKIEWICZ

WZROST BRZANY Z DORZECZA WARTY

Z Katedry Rybactwa

Występowanie brzany w dorzeczu Warty podawane jako prawdopodobne przez Rozwadowskiego /4/ i A. Thienemanna /5, 6/ zostało potwierdzone przez Grotriana już w 1910 roku. Według wydanej przez niego mapy rybackiej brzana zasiedlała poza Wartą także jej dopływy, a mianowicie Prosnę, Obrę oraz Noteć z Drawą, Głdą i Łobzonką. Podczas prowadzonych od szeregu lat obserwacji i prac nad rozrodem ryb prądolubnych ważnych gospodarczo w dorzeczu Warty, stwierdzono występowanie brzany w rzece Wełnie, prawobrzeżnym dopływie tej rzeki.

Przedstawione opracowanie dotyczy tempa wzrostu ryb tego gatunku występującej tu populacji. Publikowanie tego typu danych wydaje się ważne choćby z tego względu, że brzana jest gatunkiem ginącym w samej Warcie, przede wszystkim na odcinku rzeki od Poznania do jej ujścia. Wskaźnikiem spadku liczebności brzany warciańskiej może być jej udział w połowach, który w przekroju rocznym nie przekraczał 0,5% ilości łowionych ryb. W latach 1960-1961 udział brzany w połowach wynosił zaledwie 0,2%.

Ryc. 1.

Jak wynika z wyżej przytoczonych liczb, los brzany w istniejących warunkach środowiskowych Warty na omawianej części tej rzeki wydaje się być przesądzony. W tym aspekcie szczególnej wartości nabierają stosunkowo czyste drobne dopływy Warty, jakim jest między innymi Wełna, tym bardziej że znajdują się tu naturalne tarliska brzany. Ochrona tych tarlisk wydaje się jedynym ratunkiem przed całkowitym jej zanikiem w dorzeczu.

Analiza składu gatunkowego fauny rybnej rzeki Wełny na odcinku od miejscowości Wełna do miejscowości Rudki wykazała, że brzana jest tu gatunkiem dominującym. Skład procentowy poławianych gatunków ustalono na podstawie połowów, dokonywanych przy pomocy agregatu prądotwórczego we wrześniu i październiku w latach 1955, 1956 i 1957 (tabela. 1).

Tabela 1

Skład ichtiofauny i udział procentowy gatunków ryb w połowach na badanym
odcinku

.                       Ciężar odłowionych ryb    Skład gatunkowy w %
Gatunek ryby    w kg                                 ciężaru ogólnego

Brzana 42,8 41,2
Świnka 2,1 2,0
Kleń 7,4 7,1
Boleń 11,6 11,2
Jaż 2,0 1,9
Płoć 4,6 14,8
Szczupak 18,1 17,4

Razem 104,0 100,0

Przedstawione w tabeli dane liczbowe są zbiorczymi z trzech lat. Dane te nie obejmują roczników młodszych ani gatunków bez znaczenia gospodarczego. Obszar badanego i odławianego odcinka rzeki wynosił w przybliżeniu 30 ha. Wyraźna przewaga brzany nad pozostałymi gatunkami sugeruje zaliczenie omawianego odcinka Wełny do „krainy brzany”. Takie jednak zakwalifikowanie nie jest ścisłe, gdyż silna zabudowa rzeki urządzeniami piętrzącymi wodę dla celów energetycznych spowodowała dużą mozaikowatość biotopów.

Jako podstawę wyznaczenia górnej granicy „krainy brzany” przyjęto zatem zasięg występowania tego gatunku w rzece. Posuwając się w dół rzeki, począwszy od punktu „górnego zasięgu” staje się brzana coraz liczniejszą. Najliczniej występuje na wysokości wsi Kowanówko.

Materiał i metodyka

Potrzebne materiały uzyskano w czasie przeprowadzonych połowów kontrolnych w latach 1955-1957. Łącznie odłowiono 61 sztuk osobników różnych klas wiekowych. Łuski potrzebne do określenia wieku i odczytów wstecznych pobrano z 2 i 3 szeregu nad linią boczną. Wstecznych odczytów dokonywano na części oralnej łuski.

Określenie tempa wzrostu

Analiza wieku wyłowionych brzan z dolnego odcinka Wełny pozwoliła na podstawie łuskowych odczytów wstecznych na ustalenie podanego w tabelach 2 i 3 tempa wzrostu samców i samic tego gatunku. Obliczono również średnie przyrosty i przyrosty miedzy grupami reprezentującymi poszczególne lata.

Tabela 2

 Wzrost samców brzany (longitudo corporis) w mm

Klasa   Ilość              l l l l l l l l7  l l9
wieku   osobników

IV 2 62 138 203 265 310
V 7 68 143 204 259 307 360
VI 5 63 113 193 228 360 400 444
VII 7 65 126 187 253 312 370 415 468
VIII 6 72 145 223 295 376 438 479 526 546

Średnio 66 133 202 260 333 392 446 497 546
Przyrost roczny 66 67 69 58 73 59 54 51 49
w mm

 

Tabela 3

 Wzrost samic brzany (longitudo corporis) w mm

Klasa   Ilość        l0  l1  l l l4  l5  l l7  l8  l9
wieku   osobników
III 1 68 135 195 250
IV 4 86 144 211 272 328
V 3 73 152 228 292 369 406
VI 7 75 124 221 281 393 402 446
VII 10 78 164 244 309 378 412 475 500
VIII 7 77 150 224 300 370 423 503 545 577
IX 2 82 160 259 340 409 422 532 590 627 650

Średnio 77 147 226 292 374 413 489 545 602 650

Tabela 4 zawiera porównawcze dane zestawione dla tempa wzrostu brzany z górnej i środkowej Wisły (Starmach /3/, Zawisza /7/) oraz dla brzany rzek południowych Niemiec cytowanych przez Вauсha /1/.

Tabela 4

Zestawienie tempa wzrostu brzany (longitudo corporis) z górnej
i środkowej Wisły, rzek południowych Niemiec i Wełny

.                                l1   l2   l3   l  l5   l6   l7   l  l9   l10   l11   l12

Górna Wisła 98 142 183 216 250 283 315 345 378 415 495 575

Środkowa Wisła 89 140 180 215 255 290 322 356 388 427 476 512

Wełna 140 214 276 352 402 467 521 549 650

Południowe 130 225 315 395
Niemcy

Liczby określające wymiary brzany z rzek Niemiec południowych odnoszą się do longitudo totalis. Porównanie ciężaru osobniczego w grupach wiekowych badanej populacji z brzaną środkowej i górnej Wisły wykazuje pod tym względem wyraźną dominację brzany z Wełny.

Tabela 5

Ciężar samców í samic brzany z Wełny w porównaniu z ciężarami
brzany z środkowej i górnej Wisły

Grupa   Samce                      Samice              Ciężar    Ciężar
wieko-   Średni                      Średni               brzany  brzany z
wa     N  Zakres  ciężar   N  Zakres  ciężar       ze środ- górnej
.                       w g                w g                      kowej  Wisły
.                                                                        Wisły  w g
.                                                                         w g

III — — — 1 125 125 121 100
IV 2 185-275 230 4 250-375 308 209 160
V 7 230-745 446 3 500-750 523 307 230
VI 5 580-800 679 7 550-1000 772 426 300
VII 7 650-1210 863 10 750-1350 1007 550 400
VIII 6 930-2160 1607 7 1250-2315 1759 800 570
IX — — — 2 1550-4150 2850 970 830
X — — — — — — 1080 1100

Wnioski

Tempem wzrostu brzana z Wełny wyraźnie przewyższa populacje tego gatunku z górnej i środkowej Wisły. Wytłumaczenie tego można będzie znaleźć prawdopodobnie w ocenie biogeniczności Wełny. Na potencjał biogeniczny tej rzeki wywierają niewątpliwie wpływ jeziora przepływowe w jej górnym i środkowym dorzeczu.

 

 

LITERATURA

1. Bauch С.: Die einheimischen Süsswasserfische. Berlin 1955.

2. Crotrian: Fischereikarte der Provinz Posen. 1910.

3. Starmach K.: Wiek i wzrost brzan poławianych w Wiśle w okolicy Krakowa. P.A.U. Prace Rolniczo-Leśne, nr 39. Kraków 1948.

4. Rozwadowski: Brzana. Okólnik Rybacki nr 54. Kraków 1901.

5. Thienemann A.: Die Süsswasserfische Deutschlands. Handbuch der Binnenfischerei Mitteleuropas. Band III. Stuttgart. 1926.

6. Thienemann A.: Verbreitungsgeschichte der Süsswassertierwelt Europas. Stuttgart 1950.

7. Zawisza J.: Szybkość wzrostu leszcza, certy, brzany i krąpia w środkowym biegu Wisły w okolicach Warszawy. Roczniki Nauk Rolniczych tom 57, Warszawa.

M. Iwaszkiewicz

MATERIAL GIVING GROWTH RATE OF BARBEL (BARBUS BARBUS L.)
IN WARTA BASIN

Summary

The work presented concerns the growth rate and weight gaining of the barbel from the river Wełna in the Warta basin. The barbels are gradually disappearing from the part of the river Warta from Poznań to the river mouth. For that reason the river Wełna becomes especially important as there are natural habitats of spawning of this species of fish. Protection of these habitats seems to be the only means of saving the barbel before ist complete disappearance in this part of the Warta basin.

Analysis of age of the barbels caught, based on retrospective readings, showed that the growth rate and weight gain of the barbels from Wełna are significantly higher than those of the barbels in the upper and middle Vistula.

M. Ивашкевич

МАТЕРИАЛЫ ДЛЯ ОЗНАКОМЛЕНИЯ С ТЕМПОМ ВОЗРАСТАНИЯ УСАЧА (BARBUS BARBUS)
В БАССЕЙНЕ РЕКИ ВАРТЫ

Резюме

Представленная разработка касается темпа возрастания и весовых приростов усача из реки Волны в бассейне Варты.

Ввиду прогрессивного исчезновения усача в Варте на пространстве от Познани до её устья, Волна приобретает особенную ценность, тем более, что находится здесь естественные места икрометания (нереста) усача. Охрана этих мест кажется единственным спасением перед совершенным исчезновением усача в этом райопв бассейна реки Варты.

На основании вспять проведенных докладов анализ возраста пойменных усачей обнаружил, что усач из Волны темпом возрастания и весовым приростом отчетливо превышает популяцию этого сорта рибы в среднем в верхнем течении Вислы.

*

*                                                 *

Przyroda i technika, 1939, t. 18, s. 121.

Badania nad instynktem wędrownym ryb. Niektóre ryby rzeczne odbywają wędrówki pod wpływem instynktu wędrownego. Doświadczenia w tej dziedzinie u nas prowadzi Państwowy Instytut Naukowy Gospodarstwa Wiejskiego w Bydgoszczy oraz Krajowe Towarzystwo Rybackie w Krakowie, przy pomocy znaczonych okazów ryb, zaopatrzonych w odpowiednie blaszki metalowe, które bywają przytwierdzane do płetwy grzbietowej, bądź też ogonowej lub do mięśnia u nasady płetwy grzbietowej. Znaczki te mogą być również umocowane na wieczku skrzelowym. Pewne doświadczenia przeprowadzane były w dorzeczu Bugu i Dunaju.

Zagranicą prowadzi te badania w Niemczech Bawarski Instytut Doświadczalny Uniwersytetu Monachijskiego, który wpuścił do rzek w okresie od roku 1923 do 1933 roku 40 000 poznakowanych ryb. Z powyższej ilości otrzymano z powrotem 16 000 sztuk i to w czasie od 1 dnia do 4 lat od chwili wpuszczenia okazów znakowanych. Około połowa złowionych okazała się rybami stałymi, które nie oddaliły się ponad odległość 5 km w dół albo w górę rzeki. Druga część składała się z ryb wędrownych. Spośród nich jednak większa część odbyła wędrówkę krótszą, na przestrzeni maksimum 50 km, w obu kierunkach rzeki. Tylko 15 — 20% wszystkich okazów przedsięwzięło dłuższe wędrówki. Jednocześnie zauważono, że kierunek tych ruchów wędrownych zależał ściśle od pory wpuszczenia. I tak — ryby wpuszczone do rzek wczesną wiosną i latem wędrowały przeważnie w górę rzeki, natomiast wpuszczone późnym latem i jesienią udawały się w dół rzeki.

We wszystkich rzekach najbardziej zamiłowanymi wędrowcami okazały się brzany, gdyż one przybyły największe odległości i najpóźniej zostały złowione. Najdłuższą drogę przebyły ryby w Dunaju, zarówno pod prąd, jak i z prądem rzeki, na przestrzeni przekraczającej 300 km, zużywając na przepłynięcie tego dystansu przynajmniej 30 dni. Szybkość dziennych wędrówek np. u brzan wahała się w Dunaju w granicach 1 — 10 km. (Przegl. Ryb. 1938. XI).

*

*                                                 *

Kołder W., 1965: Provisional results of research on the migration of fish in the upper basin of the river Vistula. Ecol. Polska, Ser. A, 13, 3, 33 — 37.

TYMCZASOWE WYNKI BADAŃ NAD WĘDRÓWKAMI RYB
W GÓRNYM DORZECZU WISŁY

Streszczenie

W latach 1955 — 1958 wypuszczono w Wisle Śląskiej znakowane pstrągi potokowe (Salmo trutta m. fario L.), klenie (Leuciscus cephalus L.), szczupaki (Esox lucius L.), świnki (Chondrostoma nasus L.), brzany (Barbus barbus L.) i płocie (Rutilus rutilus L.). Uzyskano bezpośrednie dowody, że pstrągi potokowe zajmują w ciągu długiego czasu te same stanowiska (95,7%). Osiadły tryb życia w rzece prowadziły także klenie. Natomiast ze zbiornika zaporowego w Goczałkowicach na Wiśle Śląskiej, powstałego w 1955 r., wywędrowały klenie bądź w górę, bądź też w dół rzeki, znikając z ichtiofauny w samym zbiorniku. W sprawie wędrówek szczupaków, świnek, brzan i płoci nie można było wysnuć żadnych wniosków ze względu na małą ilość zwróconych znaczków.

Z wypuszczonych do Sanu w latach 1959 i 1960 znakowanych brzan, uzyskano zwrot trzech znaczków z ryb złowionych w miejscu ich wypuszczenia. Natomiast jedna brzana złowiona została po trzech latach i trzech dniach w Wisłoce. Długość trasy wędrówki wynosiła minimum 414 km, co jest faktem interesującym i nie notowanym dotychczas w migracji tego gatunku.

W dniu 27.X. 1958 r. zarybiono Wisłokę, wpuszczając 87 sztuk trzechletnich znakowanych palczaków troci (Salmo trutta m. trutta L.). Otrzymano zwrot znaczków z 9 osobników (10,3%) w tym z trzech ryb złowionych w miejscu ich wypuszczenia, z pięciu w Wiśle, w czasie wędrówki na tarliska oraz z jednej, złowionej w Bałtyku. Tarlaki podjęły wędrówkę w górę, Wisły po 2—2,5 latach spędzonych w morzu.

Linki:

http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=232443&from=publication

http://www.ekologia.uni.lodz.pl/przybyl11.pdf

http://www.gios.gov.pl/siedliska/pdf/wyniki_monitoringu_zwierzat_2009_2011_barbus_barbus.pdf

http://siedliska.gios.gov.pl/pdf/przewodniki_metodyczne/przewodnik_metodyczny_5085.pdf

http://www.biplubuskie.home.pl/uploads/Planowanie_Przestrzenne/EKOFIZJOGRAFIA_PRZYRODA%20_O%C5%BBYWIONA/pdf_MINOGI_RYBY.pdf

http://www.pzw.org.pl/pliki/prezentacje/1395/cms/szablony/1822/pliki/001._witkowski_reofilne_odry.pdf

http://www.infish.com.pl/wydawnictwo/KR/KR_numer/KR2010/Praca_2010_05_06.pdf

http://www.oskarplucinski.pl/wedkarstwo/?brzana-mamuci-kielb,63

http://www.uwm.edu.pl/fish/archive/publs/Mamcarz_etal_2008.pdf

http://parkikrajobrazowewarmiimazur.pl/upload/browser/wel/ichtio.pdf

http://rcin.org.pl/Content/42854/WA058_53637_P256-T14_Frag-Faun-Nr-6.pdf

 

2014/08/09 | Supplementum