Suplement CLVIII

Berichte Biochemie und Biologie, 1971, v.350, ss. 499-500.

Stanisław Skóra and Jan Marian Włodek: The gudgeon (Gobio gobio L.) from the basins of the rivers Czarna Staszowska and Kamienna. (Die Gründel [Gobio gobio L.] in den Flußgebieten von Czarna Staszowska und Kamienna.) Acta hydrobiol. (Kraków) 13, 87 — 105 (1971).

Die Flußgebiete der Czarna und Kamienna, Nebenflüsse der Weichsel bei Kielce, wurden an verschiedenen Stellen elektrisch abgefischt und die Gründeln vermessen. Die in Tabellen dargestellten Ergebnisse zeigen mit zunehmenden Alter der Fische eine Abnahme der Variabilität des Gewichts. Die Variabilität u der Hauptproportionen des Körpers ist in alien Altersgruppen weitgehend ausgeglichen. Angaben über Nahrung und die Eizahl (im Mittel 1600 Eier pro Weibchen) beschließen die Arbeit. Alle untersuchten Fische entsprechen der Art Gobio gobio L.                                                                                                                                              K. J. Bock (Marl).

Skóra S., Włodek J. M., 1971: Kiełb krótkowąsy Gobio gobio (L.) z dorzeczy Czarnej Staszowskiej i Kamiennej.

Abstract — The investigated populations of gudgeon come from 2 river basins draining the southern and northen slopes of the Święty Krzyż Mts and constituting a typical fluvial environment for gudgeon. This refers particularly to the river Czarna Staszowska. The investigations showed that in the morphological features and body weight a decrease and equalization of the relative variability takes place. In the river Czarna Staszowska there occurs the interesting phenomenon of a decrease in the relative variability of the dimensions of the gudgeon’s body down the river. This regularity occurs in almost all morphological features and body weights. All the investigated gudgeon should be related to the nominal form Gobio gobio L.

STRESZCZENIE

Praca ta jest dalszym ciągiem studiów biometrycznych autorów nad gatunkiem kiełbi krótkowąsych (Gobio gobio L.) z rzek południowej Polski.

Materiał kiełbi z rzeki Czarnej Staszowskiej i jej dorzecza w liczbie 217 osobników zebrano w czerwcu i wrześniu 1964 r. oraz w maju 1966 r., a z dorzecza rzeki Kamiennej w liczbie 84 okazów kiełbia pozyskano w maju 1966 r. w ramach ogólnej ekspedycji Zakładu Biologii Wód PAN w Krakowie na te dorzecza, celem poznania ich ichtiofauny.

Kiełbie rozpatrywane w tej pracy pochodzą więc z dwu lewobrzeżnych dorzeczy rzeki Wisły, jedna populacja na północ, a druga na południe od Gór Świętokrzyskich. Populacja północna pochodzi z trzech prawobrzeżnych dopływów rzeki Kamiennej, natomiast populacja zebrana na południe od Gór Świętokrzyskich pochodzi głównie z rzeki Czarnej Staszowskiej, która przedstawia w większości swego biegu typowo nizinną rzekę.

Rzeka Kamienna odwadnia północne stoki Gór Świętokrzyskich, lecz źródła swe ma na południowych stokach wzgórz Koneckich. Spadki wynoszą około 10‰ w górnym biegu i 0,6‰ w biegu dolnym (ryc. 2).

Rzeka Czarna Staszowska ma swe źródła w Górach Świętokrzyskich na południowych stokach pasma Orłowskiego. Spadek w partiach źródlanych jest duży (25‰), lecz następnie obniża się tak, że w części ujściowej wynosi 0,9‰ (ryc. 1).

Ryby łowiono za pomocą agregatu elektrycznego przez brygadę rybacką Zakładu Biologii Wód PAN w Krakowie. Miejsca połowu są scharakteryzowane w tabeli I. W Czarnej Staszowskiej znaleziono typowe stanowiska kiełbiowe, na których łowiono więcej niż 50% kiełbi spośród wszystkich złowionych ryb (Staszów, Rytwiany, Połaniec). Oprócz takich typowo kiełbiowych stanowisk stwierdzono wiele stanowisk z bardzo znacznym udziałem procentowym kiełbi, tj. około 30% rybostanu. Takich stanowisk było 6 na ogólną liczbę 17. Trzy typowe stanowiska kiełbiowe charakteryzowało takie samo dno w postaci zamulonego piasku, со jak wiadomo sprzyja występowaniu kiełbi. Stanowiska te leżą w dolnym i środkowym odcinku rzeki.

Kiełbie z Kielecczyzny są podobne do kiełbi z dorzecza Soły i dorzecza Dunajca, różnią się tylko częstotliwością występowania. Kiełbie rozpatrywano w całości i w rozbiciu na poszczególne grupy wiekowe, płeć oraz według stanowisk połowu, czyli od strony wpływu środowiska na stado kiełbi. Długość wąsa u kiełbi, jako cechę diagnostyczną, obliczono w dwóch aspektach (ryc. 3 i 4), w odniesieniu do długości pyska (W1) oraz w odniesieniu do długości bocznej głowy (W2). Badano również symetryczność pyska kiełbi (P), czyli stosunek długości przedocznej do długości zaocznej głowy.

Największym nieregularnościom podlegał wskaźnik W1 tak w stosunku do wieku ryb, jak i do dorzeczy. Wskaźnik ten zmniejszał się z wiekiem ryb, czyli że wąsy u kiełbi rosną wolniej niż pysk. Wskaźnik W2 zdaje się być stałym niezależnie od wieku i wynosi około 25%. Wskaźnik ten u badanych kiełbi zmniejszał się wprawdzie nieco z wiekiem, ale nie tak silnie jak wskaźnik W1. Największą stabilność wykazywał wskaźnik symetryczności pyska (P) niezależnie od wieku i środowiska. Można by się jednak dopatrywać dla dorzecza Czarnej Staszowskiej i Kamiennej pewnego wzrostu tego wskaźnika w zależności od wieku ryb, со przy dużej liczbie zbadanych kiełbi z tych właśnie dorzeczy pozwala wnosić, że kiełbie w typowych dla nich siedliskach rzecznych wykazują szybszy wzrost długości pyska niż tylnej części głowy.

Wzrost samców i samic badanych kiełbi przebiegał równomiernie osiągając swe maksimum w szóstym roku życia; nie widać większych różnic pomiędzy wzrostem płci. Również było trudno zaobserwować większe różnice w bezwzględnej wielkości zmienności pomiędzy samcami a samicami kiełbia.

Z tabeli II wynika, że we wszystkich zmierzonych cechach istnieje z wiekiem zmniejszanie się względnej zmienności, со uwydatnia się zwłaszcza między pierwszym a drugim rokiem życia.

Zaobserwowano również dużą stabilność wśród średnich proporcji ciała niezależnie od wieku ryb. Proporcje te są również niezależne od płci. Stabilność ta jest większa dla cech obliczonych w stosunku do długości ciała niż dla cech obliczonych w stosunku do długości głowy (tabela III).

Największy wzrost osiągnęły kiełbie na stanowisku połowu w miejscowości Michałów (dorzecze Kamiennej), w potoku Lubianka, a najmniejszy wzrost miały kiełbie w Kurozwękach (Czarna). Podobnie rzecz się miała ze zmiennością rozpatrywaną bezwzględnie. Odchylenie średnie było tam największe, gdzie była największa średnia arytmetyczna. Jeśli natomiast rozpatrzymy to zagadnienie od strony względnej, tj. od strony współczynnika zmienności (tabela IV), to zaobserwujemy interesujące zjawisko, że z biegiem rzeki zmienność względna maleje. Regularność ta występuje prawie dla wszystkich cech morfologicznych, również dla cech ciężaru ciała, od stanowiska Kurozwęki po miejscowość Połaniec włącznie. Na innych stanowiskach, które nie są rozmieszczone na jednym tylko cieku, takiej regularności nie obserwujemy. Jest charakterystyczne, że stanowiska na Czarnej Staszowskiej posiadają jednolity typ dna — piasek zamulony, czyli że są do siebie podobne.

Średnie arytmetyczne cech morfologicznych i ciężaru ciała stad kiełbi wzrastają z biegiem rzeki. Można stąd wysnuć wniosek, że kiełbie w miarę biegu rzeki lepiej rosną, mimo takiego samego środowiska na całej jej długości, a jedynym czynnikiem wpływającym na lepszy i bardziej wyrównany wzrost z biegiem rzeki Czarnej jest szybkość prądu wody. W miarę zmniejszania się tego ostatniego zwiększa się troficzność środowiska, со wpływa dodatnio na wzrost ryb.

Zmienność dla wszystkich cech morfologicznych i ciężaru ciała (tabela IV i V) u kiełbi na poszczególnych stanowiskach nie wykazuje jakiejś prawidłowości, z wyjątkiem głównego cieku Czarnej Staszowskiej.

Dobrymi cechami diagnostycznymi u ryb są cechy merystyczne, odznaczające się małą zmiennością. Do takich cech u kiełbi badanych należy liczba łusek na linii nabocznej oraz liczba kręgów (tabela VI). Znacznie większą zmiennością odznacza się liczba ciemnych plam na bokach ciała, a jeszcze większą liczba wyrostków filtracyjnych na pierwszych łukach skrzelowych.

Względna długość przewodów pokarmowych kiełbi pozostaje bez zmian niezależnie od środowiska, w którym żyją (tabela VII).

Pokarm kiełbi w rzekach Kielecczyzny jest bardziej urozmaicony niż u kiełbi z dorzecza Soły (tabela VIII).

Płodność samic kiełbi krótkowąsych waha się od 786 do 4248 ziarn dla jednej samicy w zależności od wieku.

 

2014/08/12 | Supplementum

Suplement CLVII

Malanowski Zbigniew: Fauna pasożytnicza brzany (Barbus barbus L.) ze środkowego biegu Wisły. The Parasitic Fauna of Barbel (Barbus barbus L.) from the Middle Course of the Vistula River. — Roczniki Nauk Rol. T. 58 : 1951 ss. 373—386.

Streszczenie

Praca niniejsza miała za zadanie poznanie ilościowego i jakościowego składu pasożytów brzany (Barbus barbus). Zbadano ogółem 91 osobników. Większość ich pochodziła z odcinka rzeki leżącego w obrębie miasta Warszawy. Wiek brzan wahał się od 0 do 13 lat. 76% ryb zbadanych było zakażonych pasożytami. Występowały następujące gatunki Chilodonella cyprini, Cyclochaeta domerquei, Myxobolus sp., Diplozoon paradoxum, Dactylogyrus sp., Gyrodactylus sp., Acanthocephalus anguillae, Caryophyllaeus laticeps i nieoznaczony nicień. Ilość osobników w jednej brzanie była mała.

Z Acanthocephalus anguillae robione były preparaty mikrotomowe w celu zbadania zmian wywoływanych przez tego pasożyta w ściance przewodu pokarmowego. Zmiany te były następujące: przebijając ściankę jelita, powoduje on znekrotyzowanie tkanek i silne bujanie tkanki łącznej, która otacza ryjek pasożyta, tworząc cystę. W tkance nekrotycznej występują nacieki komórkowe o charakterze limfo- i leukocytów. Submucosa silnie buja tworząc zgrubienia.

U 40% zbadanych przeze mnie brzan, stwierdziłem zniekształcenie pęcherza pławnego, w postaci spiralnego skrócenia tylnej komory, czemu towarzyszyło nienormalne położenie gonad. Opierając się na powyższym można przypuszczać, że regulacja Wisły wpłynie w pewnym stopniu na ilościowe zwiększenie się pasożytów brzany jednak nie w stopniu mogącym zagrozić pogłowiu tej ryby.

 

З. Малановский

Паразитная фауна усача (Barbus barbus L.) в среднем течении
Вислы

Содержание

Задачей настоящей работы было количественное и качественное определение паразитов усача (Barbus barbus L). Исследовано 91 экземпляров.Большинство было взято с участка реки расположенного в границах Варшавы. Возраст усачей колебался в границах от 0 до 13 лет. 75% рыб, подвергнутых исследованию, было заражено паразитами. Наблюдались следующие виды: Chilodonella cyprini, Cyclochaeta domerguei, Myxobolus sp., Diplozoon paradoxum, Dactylogyrus sp., Gyrodactylus sp., Acanthocephalus anguillae, Caryophyllaeus laticeps и один вид оставшийся без определения (Nematodes). Паразиты появлялись периодически за исключением Acanthocephalus anguillae. Количество паразитов в одном усаче было невелико.

Из Acanthocephalus anguillae изготовлены были микротомные препараты для исследования изменений вызываемых этим паразитом в стенках пищевода. Изменения оказались следующие: пробивая стенку пищевода, паразит вызывает некроз плевры и сильное набухание соединительной ткани, которая окружает хоботок паразита, образуя кисту. В охваченной некрозом плевре появляются клеточные отеки лимфо- и лейкоцитного характера. Слизистая оболочка сильно набухает образуя утолщение

У 40% исследованных мною усачей, я наблюдал деформацию плавательного пузыря, задняя камера которого была скручена спирально, что сопровождалось ненормальным положением гонад. Основываясь на вышеизложенном можно полагать, что регулирование Вислы повлияет в известной степени на увеличение количества паразитов усача, однако не в такой степени, которая могла бы угрожать поголовью этой рыбы.

Zbigniew Malanowski

The parasitic fauna of the barbel (Barbus barbus) from the middle
course of the Vistula river

Summary

The present study is concerned with the examination of the parasites of the barbel (Barbus barbus L.) in qualitative and quantitative terms. There were 91 specimens submitted for observation. The majority were caught in near the river Warsaw. The age of barbel varied between limits zero and 13 years. The percentage of fish infested amounted to 76. The following species were examined: Chilodonella cyprini, Cyclochaeta domerguei, Myxobolus sp., Diplozoon paradoxum, Dactylogyrus sp., Gyrodactylus sp., Acanthocephalus anguillae, Caryophyllaceus laticeps and an undetermined threadlike parasite. The parasites varied with the seasons with the exception of Acanthocephalus anguillae. The number of parasites in a fish was small.

Acanthocephalus anguillae was submitted to microtomic treatment to detect its effect on the epithelium of the ventral duct of the fish. It was found to produce necrosis of the tissue by the perforation of the duct and a violent motion of connective tissue round the mouth of the parasite resulting in a cyst. The necrotic tissue showed expansion of cells of a lymphocete or leucocete nature. The submucous tissue swung violently and produced swellings. […]

*

*                                                 *

Sprawozdania z czynności i posiedzeń , 1946 s. 223-224.
Polska Akademia Umiejętności

Czł. Z. Grodziński przedstawił pracę p. K. Starmacha pt. Wiek i wzrost brzan (Barbus barbus L.) poławianych we Wiśle w okolicach Krakowa.

Na wstępie podany został opis ok. 36 km odcinka rzeki Wisły w okolicy Krakowa pod względem hydrograficznym, chemicznym i biologicznym oraz analiza pogłowia ryb poławianych pławaczką czyli siecią ciągnioną, przystosowaną specjalnie do warunków rzecznych. Stwierdzono, że dany odcinek rzeki nie przedstawia specjalnie korzystnych warunków dla tarła ryb i wzrostu narybku, natomiast ryby starsze znajdują wystarczającą ilość pokarmu przede wszystkim w przybrzeżnej strefie rzeki. W połowach pierwsze miejsce zajmuje brzana (41,3%) a następnie świnka (29,0%), podczas gdy Inne ryby poławiane są już w niewielkich ilościach.

Dalsza część pracy poświęcona jest brzanie jako rybie przewodniej dla całego odcinka rzeki. Poławiane bywają brzany w wieku 3—13 lat, przy czym przeważają sztuki 4—7 letnie o długości 22—36 cm. Wzrost długości ciała i wagi roczników I—VIII przedstawiony jest w osobnej tabeli i na wykresach sporządzonych na podstawie pomiarów bezpośrednich, 276 sztuk i na wykresach sporządzonych na podstawie pomiarów bezpośrednich, 276 sztuk różnowiekowych ryb. Znaleziono, że brzana rośnie szybko w pierwszym roku życia a potem wolniej lecz dość równomiernie do XII roku życia, po czym dopiero szybkość wzrostu znacznie maleje. Największy przyrost wagi następuje dopiero od VI roku czyli od długości 28 cm wzwyż.

Przeprowadzono porównanie pomiędzy tempem wzrostu ustalonym na podstawie bezpośrednich pomiarów i wyliczonym z łusek metodą E. Lea. Wynika z niego, że do obliczeń tempa wzrostu za lata ubiegłe nadają się przede wszystkim promienie kaudalne łusek, gdyż ich roczne przyrosty są najbardziej proporcjonalne do przyrostów długości ciała. Wartości uzyskane metodą wstecznego obliczania tempa wzrostu nie są bezwzględnie zgodne z wynikami pomiarów bezpośrednich, odchylenia 6ą jednak nieznaczne, tak że metoda ta może być z powodzeniem zastosowana, zwłaszcza do celów praktycznych. Nie znaleziono przy tym wielkich różnic bez względu na to, czy obliczenia dokonuje się z dwóch ryb czy z większej ilości sztuk.

*

*                                                 *

Sprawozdania z czynności i posiedzeń , 1946 s. 115
Polska Akademia Umiejętności

Czł. H. Hoyer przedstawił pracę p. St. Kaniorowej pt. Układ głównych naczyń krwionośnych przewodu pokarmowego pstrąga tęczowego (Salmo irideus Gibb.) i brzany (Barbus fluviatilis Ag.).

W przewodzie pokarmowym pstrąga zróżnicowanym na przełyk, żołądek i jelito właściwe, występują odpowiadające tym odcinkom tętnice i żyły. Ich gałęzie układają się na powierzchni jelita rozmaicie, zgodnie jednak z układem wewnętrznych fałdów jelitowych. Przewód pokarmowy brzany, niezróżnicowany na odcinki, jest ułożony w pętle wzdłużne i poprzeczne. Tętnice i żyły jelitowe układają się równolegle do pętli i wysyłają na nie drzewkowate gałązki, jednakowe wszędzie, co odpowiada jednakowym fałdom śluzówki całego jelita.

*

*                                                 *

Iwaszkiewicz, M. 1963. Wzrost brzany z dorzecza Warty [Barbel growth in the Warta system]. Roczniki WSR w Poznaniu, XVII, ss. 145-150.

MICHAŁ IWASZKIEWICZ

WZROST BRZANY Z DORZECZA WARTY

Z Katedry Rybactwa

Występowanie brzany w dorzeczu Warty podawane jako prawdopodobne przez Rozwadowskiego /4/ i A. Thienemanna /5, 6/ zostało potwierdzone przez Grotriana już w 1910 roku. Według wydanej przez niego mapy rybackiej brzana zasiedlała poza Wartą także jej dopływy, a mianowicie Prosnę, Obrę oraz Noteć z Drawą, Głdą i Łobzonką. Podczas prowadzonych od szeregu lat obserwacji i prac nad rozrodem ryb prądolubnych ważnych gospodarczo w dorzeczu Warty, stwierdzono występowanie brzany w rzece Wełnie, prawobrzeżnym dopływie tej rzeki.

Przedstawione opracowanie dotyczy tempa wzrostu ryb tego gatunku występującej tu populacji. Publikowanie tego typu danych wydaje się ważne choćby z tego względu, że brzana jest gatunkiem ginącym w samej Warcie, przede wszystkim na odcinku rzeki od Poznania do jej ujścia. Wskaźnikiem spadku liczebności brzany warciańskiej może być jej udział w połowach, który w przekroju rocznym nie przekraczał 0,5% ilości łowionych ryb. W latach 1960-1961 udział brzany w połowach wynosił zaledwie 0,2%.

Ryc. 1.

Jak wynika z wyżej przytoczonych liczb, los brzany w istniejących warunkach środowiskowych Warty na omawianej części tej rzeki wydaje się być przesądzony. W tym aspekcie szczególnej wartości nabierają stosunkowo czyste drobne dopływy Warty, jakim jest między innymi Wełna, tym bardziej że znajdują się tu naturalne tarliska brzany. Ochrona tych tarlisk wydaje się jedynym ratunkiem przed całkowitym jej zanikiem w dorzeczu.

Analiza składu gatunkowego fauny rybnej rzeki Wełny na odcinku od miejscowości Wełna do miejscowości Rudki wykazała, że brzana jest tu gatunkiem dominującym. Skład procentowy poławianych gatunków ustalono na podstawie połowów, dokonywanych przy pomocy agregatu prądotwórczego we wrześniu i październiku w latach 1955, 1956 i 1957 (tabela. 1).

Tabela 1

Skład ichtiofauny i udział procentowy gatunków ryb w połowach na badanym
odcinku

.                       Ciężar odłowionych ryb    Skład gatunkowy w %
Gatunek ryby    w kg                                 ciężaru ogólnego

Brzana 42,8 41,2
Świnka 2,1 2,0
Kleń 7,4 7,1
Boleń 11,6 11,2
Jaż 2,0 1,9
Płoć 4,6 14,8
Szczupak 18,1 17,4

Razem 104,0 100,0

Przedstawione w tabeli dane liczbowe są zbiorczymi z trzech lat. Dane te nie obejmują roczników młodszych ani gatunków bez znaczenia gospodarczego. Obszar badanego i odławianego odcinka rzeki wynosił w przybliżeniu 30 ha. Wyraźna przewaga brzany nad pozostałymi gatunkami sugeruje zaliczenie omawianego odcinka Wełny do „krainy brzany”. Takie jednak zakwalifikowanie nie jest ścisłe, gdyż silna zabudowa rzeki urządzeniami piętrzącymi wodę dla celów energetycznych spowodowała dużą mozaikowatość biotopów.

Jako podstawę wyznaczenia górnej granicy „krainy brzany” przyjęto zatem zasięg występowania tego gatunku w rzece. Posuwając się w dół rzeki, począwszy od punktu „górnego zasięgu” staje się brzana coraz liczniejszą. Najliczniej występuje na wysokości wsi Kowanówko.

Materiał i metodyka

Potrzebne materiały uzyskano w czasie przeprowadzonych połowów kontrolnych w latach 1955-1957. Łącznie odłowiono 61 sztuk osobników różnych klas wiekowych. Łuski potrzebne do określenia wieku i odczytów wstecznych pobrano z 2 i 3 szeregu nad linią boczną. Wstecznych odczytów dokonywano na części oralnej łuski.

Określenie tempa wzrostu

Analiza wieku wyłowionych brzan z dolnego odcinka Wełny pozwoliła na podstawie łuskowych odczytów wstecznych na ustalenie podanego w tabelach 2 i 3 tempa wzrostu samców i samic tego gatunku. Obliczono również średnie przyrosty i przyrosty miedzy grupami reprezentującymi poszczególne lata.

Tabela 2

 Wzrost samców brzany (longitudo corporis) w mm

Klasa   Ilość              l l l l l l l l7  l l9
wieku   osobników

IV 2 62 138 203 265 310
V 7 68 143 204 259 307 360
VI 5 63 113 193 228 360 400 444
VII 7 65 126 187 253 312 370 415 468
VIII 6 72 145 223 295 376 438 479 526 546

Średnio 66 133 202 260 333 392 446 497 546
Przyrost roczny 66 67 69 58 73 59 54 51 49
w mm

 

Tabela 3

 Wzrost samic brzany (longitudo corporis) w mm

Klasa   Ilość        l0  l1  l l l4  l5  l l7  l8  l9
wieku   osobników
III 1 68 135 195 250
IV 4 86 144 211 272 328
V 3 73 152 228 292 369 406
VI 7 75 124 221 281 393 402 446
VII 10 78 164 244 309 378 412 475 500
VIII 7 77 150 224 300 370 423 503 545 577
IX 2 82 160 259 340 409 422 532 590 627 650

Średnio 77 147 226 292 374 413 489 545 602 650

Tabela 4 zawiera porównawcze dane zestawione dla tempa wzrostu brzany z górnej i środkowej Wisły (Starmach /3/, Zawisza /7/) oraz dla brzany rzek południowych Niemiec cytowanych przez Вauсha /1/.

Tabela 4

Zestawienie tempa wzrostu brzany (longitudo corporis) z górnej
i środkowej Wisły, rzek południowych Niemiec i Wełny

.                                l1   l2   l3   l  l5   l6   l7   l  l9   l10   l11   l12

Górna Wisła 98 142 183 216 250 283 315 345 378 415 495 575

Środkowa Wisła 89 140 180 215 255 290 322 356 388 427 476 512

Wełna 140 214 276 352 402 467 521 549 650

Południowe 130 225 315 395
Niemcy

Liczby określające wymiary brzany z rzek Niemiec południowych odnoszą się do longitudo totalis. Porównanie ciężaru osobniczego w grupach wiekowych badanej populacji z brzaną środkowej i górnej Wisły wykazuje pod tym względem wyraźną dominację brzany z Wełny.

Tabela 5

Ciężar samców í samic brzany z Wełny w porównaniu z ciężarami
brzany z środkowej i górnej Wisły

Grupa   Samce                      Samice              Ciężar    Ciężar
wieko-   Średni                      Średni               brzany  brzany z
wa     N  Zakres  ciężar   N  Zakres  ciężar       ze środ- górnej
.                       w g                w g                      kowej  Wisły
.                                                                        Wisły  w g
.                                                                         w g

III — — — 1 125 125 121 100
IV 2 185-275 230 4 250-375 308 209 160
V 7 230-745 446 3 500-750 523 307 230
VI 5 580-800 679 7 550-1000 772 426 300
VII 7 650-1210 863 10 750-1350 1007 550 400
VIII 6 930-2160 1607 7 1250-2315 1759 800 570
IX — — — 2 1550-4150 2850 970 830
X — — — — — — 1080 1100

Wnioski

Tempem wzrostu brzana z Wełny wyraźnie przewyższa populacje tego gatunku z górnej i środkowej Wisły. Wytłumaczenie tego można będzie znaleźć prawdopodobnie w ocenie biogeniczności Wełny. Na potencjał biogeniczny tej rzeki wywierają niewątpliwie wpływ jeziora przepływowe w jej górnym i środkowym dorzeczu.

 

 

LITERATURA

1. Bauch С.: Die einheimischen Süsswasserfische. Berlin 1955.

2. Crotrian: Fischereikarte der Provinz Posen. 1910.

3. Starmach K.: Wiek i wzrost brzan poławianych w Wiśle w okolicy Krakowa. P.A.U. Prace Rolniczo-Leśne, nr 39. Kraków 1948.

4. Rozwadowski: Brzana. Okólnik Rybacki nr 54. Kraków 1901.

5. Thienemann A.: Die Süsswasserfische Deutschlands. Handbuch der Binnenfischerei Mitteleuropas. Band III. Stuttgart. 1926.

6. Thienemann A.: Verbreitungsgeschichte der Süsswassertierwelt Europas. Stuttgart 1950.

7. Zawisza J.: Szybkość wzrostu leszcza, certy, brzany i krąpia w środkowym biegu Wisły w okolicach Warszawy. Roczniki Nauk Rolniczych tom 57, Warszawa.

M. Iwaszkiewicz

MATERIAL GIVING GROWTH RATE OF BARBEL (BARBUS BARBUS L.)
IN WARTA BASIN

Summary

The work presented concerns the growth rate and weight gaining of the barbel from the river Wełna in the Warta basin. The barbels are gradually disappearing from the part of the river Warta from Poznań to the river mouth. For that reason the river Wełna becomes especially important as there are natural habitats of spawning of this species of fish. Protection of these habitats seems to be the only means of saving the barbel before ist complete disappearance in this part of the Warta basin.

Analysis of age of the barbels caught, based on retrospective readings, showed that the growth rate and weight gain of the barbels from Wełna are significantly higher than those of the barbels in the upper and middle Vistula.

M. Ивашкевич

МАТЕРИАЛЫ ДЛЯ ОЗНАКОМЛЕНИЯ С ТЕМПОМ ВОЗРАСТАНИЯ УСАЧА (BARBUS BARBUS)
В БАССЕЙНЕ РЕКИ ВАРТЫ

Резюме

Представленная разработка касается темпа возрастания и весовых приростов усача из реки Волны в бассейне Варты.

Ввиду прогрессивного исчезновения усача в Варте на пространстве от Познани до её устья, Волна приобретает особенную ценность, тем более, что находится здесь естественные места икрометания (нереста) усача. Охрана этих мест кажется единственным спасением перед совершенным исчезновением усача в этом райопв бассейна реки Варты.

На основании вспять проведенных докладов анализ возраста пойменных усачей обнаружил, что усач из Волны темпом возрастания и весовым приростом отчетливо превышает популяцию этого сорта рибы в среднем в верхнем течении Вислы.

*

*                                                 *

Przyroda i technika, 1939, t. 18, s. 121.

Badania nad instynktem wędrownym ryb. Niektóre ryby rzeczne odbywają wędrówki pod wpływem instynktu wędrownego. Doświadczenia w tej dziedzinie u nas prowadzi Państwowy Instytut Naukowy Gospodarstwa Wiejskiego w Bydgoszczy oraz Krajowe Towarzystwo Rybackie w Krakowie, przy pomocy znaczonych okazów ryb, zaopatrzonych w odpowiednie blaszki metalowe, które bywają przytwierdzane do płetwy grzbietowej, bądź też ogonowej lub do mięśnia u nasady płetwy grzbietowej. Znaczki te mogą być również umocowane na wieczku skrzelowym. Pewne doświadczenia przeprowadzane były w dorzeczu Bugu i Dunaju.

Zagranicą prowadzi te badania w Niemczech Bawarski Instytut Doświadczalny Uniwersytetu Monachijskiego, który wpuścił do rzek w okresie od roku 1923 do 1933 roku 40 000 poznakowanych ryb. Z powyższej ilości otrzymano z powrotem 16 000 sztuk i to w czasie od 1 dnia do 4 lat od chwili wpuszczenia okazów znakowanych. Około połowa złowionych okazała się rybami stałymi, które nie oddaliły się ponad odległość 5 km w dół albo w górę rzeki. Druga część składała się z ryb wędrownych. Spośród nich jednak większa część odbyła wędrówkę krótszą, na przestrzeni maksimum 50 km, w obu kierunkach rzeki. Tylko 15 — 20% wszystkich okazów przedsięwzięło dłuższe wędrówki. Jednocześnie zauważono, że kierunek tych ruchów wędrownych zależał ściśle od pory wpuszczenia. I tak — ryby wpuszczone do rzek wczesną wiosną i latem wędrowały przeważnie w górę rzeki, natomiast wpuszczone późnym latem i jesienią udawały się w dół rzeki.

We wszystkich rzekach najbardziej zamiłowanymi wędrowcami okazały się brzany, gdyż one przybyły największe odległości i najpóźniej zostały złowione. Najdłuższą drogę przebyły ryby w Dunaju, zarówno pod prąd, jak i z prądem rzeki, na przestrzeni przekraczającej 300 km, zużywając na przepłynięcie tego dystansu przynajmniej 30 dni. Szybkość dziennych wędrówek np. u brzan wahała się w Dunaju w granicach 1 — 10 km. (Przegl. Ryb. 1938. XI).

*

*                                                 *

Kołder W., 1965: Provisional results of research on the migration of fish in the upper basin of the river Vistula. Ecol. Polska, Ser. A, 13, 3, 33 — 37.

TYMCZASOWE WYNKI BADAŃ NAD WĘDRÓWKAMI RYB
W GÓRNYM DORZECZU WISŁY

Streszczenie

W latach 1955 — 1958 wypuszczono w Wisle Śląskiej znakowane pstrągi potokowe (Salmo trutta m. fario L.), klenie (Leuciscus cephalus L.), szczupaki (Esox lucius L.), świnki (Chondrostoma nasus L.), brzany (Barbus barbus L.) i płocie (Rutilus rutilus L.). Uzyskano bezpośrednie dowody, że pstrągi potokowe zajmują w ciągu długiego czasu te same stanowiska (95,7%). Osiadły tryb życia w rzece prowadziły także klenie. Natomiast ze zbiornika zaporowego w Goczałkowicach na Wiśle Śląskiej, powstałego w 1955 r., wywędrowały klenie bądź w górę, bądź też w dół rzeki, znikając z ichtiofauny w samym zbiorniku. W sprawie wędrówek szczupaków, świnek, brzan i płoci nie można było wysnuć żadnych wniosków ze względu na małą ilość zwróconych znaczków.

Z wypuszczonych do Sanu w latach 1959 i 1960 znakowanych brzan, uzyskano zwrot trzech znaczków z ryb złowionych w miejscu ich wypuszczenia. Natomiast jedna brzana złowiona została po trzech latach i trzech dniach w Wisłoce. Długość trasy wędrówki wynosiła minimum 414 km, co jest faktem interesującym i nie notowanym dotychczas w migracji tego gatunku.

W dniu 27.X. 1958 r. zarybiono Wisłokę, wpuszczając 87 sztuk trzechletnich znakowanych palczaków troci (Salmo trutta m. trutta L.). Otrzymano zwrot znaczków z 9 osobników (10,3%) w tym z trzech ryb złowionych w miejscu ich wypuszczenia, z pięciu w Wiśle, w czasie wędrówki na tarliska oraz z jednej, złowionej w Bałtyku. Tarlaki podjęły wędrówkę w górę, Wisły po 2—2,5 latach spędzonych w morzu.

Linki:

http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=232443&from=publication

http://www.ekologia.uni.lodz.pl/przybyl11.pdf

http://www.gios.gov.pl/siedliska/pdf/wyniki_monitoringu_zwierzat_2009_2011_barbus_barbus.pdf

http://siedliska.gios.gov.pl/pdf/przewodniki_metodyczne/przewodnik_metodyczny_5085.pdf

http://www.biplubuskie.home.pl/uploads/Planowanie_Przestrzenne/EKOFIZJOGRAFIA_PRZYRODA%20_O%C5%BBYWIONA/pdf_MINOGI_RYBY.pdf

http://www.pzw.org.pl/pliki/prezentacje/1395/cms/szablony/1822/pliki/001._witkowski_reofilne_odry.pdf

http://www.infish.com.pl/wydawnictwo/KR/KR_numer/KR2010/Praca_2010_05_06.pdf

http://www.oskarplucinski.pl/wedkarstwo/?brzana-mamuci-kielb,63

http://www.uwm.edu.pl/fish/archive/publs/Mamcarz_etal_2008.pdf

http://parkikrajobrazowewarmiimazur.pl/upload/browser/wel/ichtio.pdf

http://rcin.org.pl/Content/42854/WA058_53637_P256-T14_Frag-Faun-Nr-6.pdf

 

2014/08/09 | Supplementum

Suplement CLVI

Pliszka F., Dziekońska J., Backiel T., Kossakowski J. Włodek St, 1951, Badania nad odżywianiem się ryb w Wiśle. Rocz. Nauk rol., 57, ss. 203-236.

Streszczenie

Praca omawia stosunki pokarmowe leszcza (Abramis brama), krąpia (Blicca björkna), brzany (Barbus barbus) i certy (Vimba vimba), pozyskanych ze środkowego biegu Wisły, głównie z rejonu Warszawy; w odniesieniu do certy uwzględniono ujście Wisły i przyujściowe obszary Zatoki Gdańskiej. Ponadto określono skład pokarmu u innych 17 gatunków ryb (tab. 2).

W opracowaniu zagadnień pokarmowych oparto się na dwóch metodach: na określaniu procentu ryb danego gatunku, w którego przewodach stwierdzono dany organizm lub grupę organizmów pokarmowych i na metodzie wagowej, gdzie ciężar spożytego pokarmu określono na drodze przeliczenia poszczególnych organizmów spożytych i na podstawie znajomości ich ciężaru w warunkach naturalnych.

Tabela 1 wyraża procent osobników 4 wymienionych gatunków ryb z zawartością poszczególnych składników pożywienia w przewodach pokarmowych. Ogólne wagowe ujęcie pokarmu dla leszcza jak również zmiany zachodzące w ciągu roku przedstawia ryc. 1, dla krąpia — ryc. 2, dla brzany — ryc. 3 i dla certy — ryc. 4.

W pracy wykazano wpływ różnych czynników wewnętrznych i środowiska na skład jakościowy i na ilość spożywanego przez ryby pokarmu. Analiza wyników pozwoliła wyciągnąć następujące wnioski:

1. Młode roczniki leszcza, krąpia i certy w Wiśle odżywiają się głównie planktonem, aczkolwiek leszcz i certa już w pierwszym roku życia spożywają larwy Chironomidae.

2. Starsze roczniki (niedojrzałe i dojrzałe) wszystkich czterech dokładniej zbadanych gatunków, odżywiają się przeważnie organizmami dennymi. Znaczny udział planktonu w pokarmie utrzymuje się jedynie u wszystkich roczników krąpia. Zasadniczym pokarmem leszcza i certy, w środkowym odcinku Wisły, są larwy Chironomidae. Krąp poza tymi larwami spożywa w większych ilościach larwy Simulium i larwy Tipulidae, oraz szczątki roślin naczyniowych i fitoplankton. Zasadniczym pokarmem brzany są larwy różnych owadów.

3. Swoistym dla Wisły, w granicach Warszawy, składnikiem pokarmowym leszcza, krąpia i brzany są odpadki ze ścieków miejskich. Znaczne ich ilości (35,5% ciężaru całorocznego pokarmu) spożywa brzana (rys. 3).

4. Stwierdzono różnice w składzie pokarmu leszcza, krąpia, brzany i certy są wynikiem różnego charakteru ich żerowania: a) leszcz żeruje przeważnie na mule zastoiskowym i tranzytowym;

b) krąp w ciągu wiosny i lata odżywia się w rejonach przybrzeżnych, w których wyraźny jest wpływ prądu, natomiast jesienią w rejonach bezprądowych;

c) głównym żerowiskiem brzany jest kamieniste dno umacniające pobrzeże, muły tranzytowe, a zapewne także i rejony nurtu, gdzie unoszone są organizmy porwane przez prąd z dna i z brzegów;

d) certa jako ryba wędrująca żeruje w partiach dennych przyujściowych rejonów zatoki Gdańskiej, a w środkowej Wiśle na mułach tranzytowych i niekiedy — zastoiskowych.

5. Wahania poziomu wody w Wiśle wywierają wyraźny wpływ na odżywianie się leszcza, krąpia i brzany. Równolegle z podniesieniem się poziomu wody w rzece, obserwuje się mniejsze ilości pokarmu w jelitach leszczy. Wysokie poziomy wody są czynnikiem warunkującym spożywanie przez te trzy gatunki pokarmu pochodzenia lądowego (Lumbricidae i Formicidae) (rys. 5).

6. Zmiany ilości larw Chironomidae w dnie wypływają na wypełnienie nimi przewodów pokarmowych leszcza i certy. U krąpia i brzany nie stwierdzono żadnego związku między ilością larw w dnie a ich spożyciem (rys. 6).

7. Stan dojrzałości gonad wyraźnie wpływa na odżywianie się wszystkich czterech gatunków. Tuż przed rozrodem, u wszystkich osobników, znajdowano znacznie mniejsze ilości pokarmu, niż po rozrodzie.

8. Temperatura wody wywiera decydujący wpływ na intensywność żerowania leszcza, krąpia i brzany. Wpływ ten w odniesieniu do certy nie jest wyraźny, ze względu na odbywanie przez nią wędrówki (rys. 7).

2014/08/04 | Supplementum

Suplement CLV

Białokoz W. 1990 – Evaluation of the intensity and efficiency of bleak – Alburnus alburnus (L.) – feeding in Tajty Lake, Masurian Lakeland, Poland. Comparative analisis of methods. Ekol. pol., 38, 2, s. 163-183.

5. SUMMARY

The paper presents the results of 3-year studies of the food passage period, food consumption and food utilization for a body weight increment in bleak from eutrophic Tajty Lake in the Masurian Lakeland.

The amount of food consumed was determined by two different procedures: Bajkov’s method (1935) and Vinberg’s method (1956). The sources of errors in both methods were evaluated.

The food passage period was related to water temperature and to the index of fullness of the alimentary canal. This relationship was very well approximated by exponential equation of multiple regression (Table 3, equation 5, Fig. 3).

The drop in gastric content weight during the first half of the passage period was of an approximately exponential nature (Table 3, equation 3). This allowed for application of the model of Elliott and Persson (1978) for calculations of the daily rations of bleak. On the other hand, in the case of the total passage period the exponential function failed to well approximate this drop. Second order polynomial was the best fitted function (Table 3, eąuation 5, Fig. 4).

Because of the curvilinear course of gastric evacuation and in the light of the results of passage period determinations by way of food labelling, it was indisponsable to introduce a corrective coefficient, when using Bajkov’s equation (equation I). In the present studies, a coefficient amounting to 2 was assumed to be correct.

The values of food daily rations in July 1978, calculated by four methods based on the determination of the gastric content weight (including Bajkov’s method), were closely similar.

A very significant power eąuation of multiple regression, describing the relationship between the daily ration (calculated from Bajkov’s equation), and water temperature and index fullness was found (Table 4, equation 7, Fig. 6).

Consumption of food utilized for basal metabolism and growth, calculated by Vinberg’s method (1956), as compared with Bajkov’s method (1935), proved to be much higher (Fig. 6).

6. POLISH SUMMARY

Praca zawiera wyniki trzyletnich badań okresu pasażu, ilości spożywanego pokarmu i wykorzystania tego pokarmu na wzrost przez ukleję w eutroficznym jeziorze Tajty na Pojezierzu Mazurskim.

Oznaczenie ilości spożywanego pokarmu prowadzono dwoma różnymi metodami: Bajkova (1935) i Vinberga (1956). Dokonano również oceny źródeł błędów w obu metodach. Okres pasażu pokarmu zależał zarówno od temperatury wody jak i wskaźnika napełnienia przewodów pokarmowych. Bardzo dobrze zależność te przybliża równanie potęgowe regresji wielokrotnej (tab. 3, wzór 5, rys. 3).

Spadek masy treści pokarmowej w pierwszej połowie okresu pasażu miał charakter zbliżony do wykładniczego (tab. 3, wzór 3). Pozwala to na zastosowanie do obliczeń racji dobowych uklei modelu Elliotta i Perssona (1978). Natomiast w całym okresie pasażu wykładnicza funkcja źle oddawała ten spadek. Najlepiej dopasowaną funkcją był wielomian drugiego stopnia (tab. 3, wzór 5, rys. 4).

Krzywoliniowy przebieg opróżniania przewodu oraz wyniki oznaczeń okresu pasażu drogą znakowania pokarmu zmuszają, przy korzystaniu z wzoru Bajkova (I), do wprowadzenia współczynnika korygującego. W niniejszej pracy za poprawny uznano współczynnik równy 2.

Racje dobowe pokarmu w lipcu 1978 r. obliczone czterema metodami opartymi o znaczenie masy treści pokarmowej (w tym metodą Bajkova), były bardzo zbliżone.

Znaleziono wysoce istotne równanie potęgowe regresji wielokrotnej opisujące zależność racji dobowej wyliczonej wzorem Bajkova od temperatury wody i wskaźnika napełnienia (tab. 4, wzór 7, rys. 6).

Oznaczone metodą Vinberga (1956) spożycie pokarmu zużywanego na przemianę podstawową i wzrost okazało się znacznie wyższe niż wyliczone metodą Bajkova (1935) (rys. 6).

Suplement CLIV

Klimczyk-Janikowska. M., 1974, Pokarm i charakterystyka biometryczna krąpia (Blicca björkna L.) ze zbiornika zaporowego w Goczałkowicach [Food and biometric characteristic of the silver bream (Blicca björkna L.) from the reservoir at Goczałkowice]. Acta Hydrobiol., 16 (3—4): 241—254.

Abstract The food and biometry of the silver bream (Blicca björkna L.) from the reservoir at Goczałkowice were examined. Fish from catches performed once a month from June 1969 to May 1970 constituted the investigation material. The basic food of the fish consisted of larvae and pupae of Chironomidae, larvae of Trichoptera and periodically zooplankton, filamentous algae and higher plants. This fish also feeds on small fry of Percidae and Cyprinidae. The B. björkna occurring in the reservoir at Goczałkowice is a typical form. Its annual increase was small, ranging from 1 – 13 to 1 – 37 cm. The coefficient of condition increased slightly with the age of the fish.

STRESZCZENIE

Opracowano pokarm i biometrykę krąpia (Blicca björkna L.) ze zbiornika zaporowego w Goczałkowicach. Materiał krąpia do badań pobierano co miesiąc przez okres od czerwca 1969 r. do maja 1970 r. Ogółem pobrano 194 osobniki, należące do 15 roczników od 3 do 17 (tabela I). Ryby łowiono sieciami stawnymi, ustawianymi w przybrzeżnych rejonach zbiornika. Wykonano analizę pokarmu krąpi oraz obliczono współczynnik napełnienia ich przewodów pokarmowych. Ponadto oznaczono wiek badanych ryb, obliczono współczynnik kondycji i wykonano podstawową analizę biometryczną krąpi.

W pobranym do badań materiale krąpi przeważały samice, stosunek samców do samic był jak 1 : 1,9.

Krąp pobierał w poszczególnych miesiącach różne ilości pokarmu (ryc. 1). Zmiany te były rozpatrywane w aspekcie zmienności sezonowej, uwarunkowanej też okresem tarła. Po okresie tarła (tj. w lipcu) krąp pobierał małe ilości pokarmu. Drugie minimum pokarmowe obserwowano w listopadzie; było ono wywołane zapewne spadkiem temperatury wody w zbiorniku i związanym z tym obniżeniem aktywności ryb jak również i zmniejszeniem się zasobów pokarmowych w zbiorniku.

Podstawowym pokarmem krąpi były larwy i poczwarki Chironomidae, larwy Trichoptera, zooplankton (okresowo), glony nitkowate, okrzemki, wyższe rośliny wodne i przybrzeżne. W zależności od okresu żerowania wzajemny ilościowy stosunek tych komponentów pokarmu był różny (ryc. 2). W okresie wiosennym podstawowym pokarmem krąpia były rośliny wyższe. W lecie w pokarmie krąpia przeważały zwierzęta, jak larwy i poczwarki Chironomidae, larwy Trichoptera oraz młody narybek okoniowatych i karpiowatych. W sezonie jesiennym krąp żywił się głownie zooplanktonem. W listopadzie stwierdzano znów pokarm roślinny, w mniejszych ilościach makrofaunę i zooplankton. W zimie krąp nie pobierał pokarmu. Jego przewody pokarmowe były wypełnione twardą masą pokarmową, otoczoną galaretowatym śluzem. Konsystencja tego pokarmu wskazywała na to, że był on pobrany późną jesienią i przez całą zimę zalegał przewody pokarmowe krąpi. Pokarmem tym był detritus, szczątki roślin wyższych larwy, Chironomidae i Trichoptera, skorupiaki planktonowe oraz duże ilości mułu, piasku i grudek gleby. U niektórych osobników stwierdzano tylko muł z grudkami gleby, co świadczyłoby o tym, że przed okresem zimy krąp wypełniał swe przewody pokarmowe materiałem. który nie zawsze był pokarmem.

Ogólnie stwierdzić można, że w ciągu całego sezonu wegetacyjnego krąp korzysta z tego pokarmu, którego w danym okresie jest najwięcej. Łączy się to ze zmianą sposobu żerowania. Boldina (1960) stwierdziła, że zooplankton jest pokarmem juwenalnych krąpi, osobniki starsze zaś żywią się makrofauną. Tymczasem w niniejszych badaniach stwierdzono, że i osobniki starsze żywią się zooplanktonem. Okres żywienia się zooplanktonem nie zawsze pokrywał się z okresem masowego jego rozwoju w zbiorniku. Jak stwierdzono, krąp nie korzystał z wczesnoletniego (lipiec) maksimum zooplanktonu; w tym okresie krąp żywił się makrofauną oraz juwenalnym narybkiem okoniowatych i karpiowatych. Termin drugiego maksimum występowania zooplanktonu pokrywał się w przybliżeniu z okresem wyjadania go przez krąpie. Fakt ten świadczyłby o tym, że u krąpi istnieje wybiórczość pokarmowa.

Masowy rozwój krąpia prowadzi do zubożenia zasobów pokarmowych w zbiorniku. Krąp jest stałym konkurentem pokarmowym leszcza i płoci oraz okresowym ryb planktonożernych. Biorąc przy tym pod uwagę małą wartość konsumpcyjną tej ryby wydaje się słuszne ograniczanie jej rozwoju w zbiornikach, w których prowadzi się racjonalną gospodarkę rybacką.

Występujący w zbiorniku goczałkowickim krąp jest formą typową, jego proporcje ciała jak również cechy merystyczne odpowiadają diagnozie podanej przez Berga (1949) dla formy typowej. Zmienność cech merystycznych i plastycznych krąpi była mała, co świadczyłoby o jednorodności badanej populacji (tabele II — IV. Dymorfizm płciowy krąpi zaznaczył się tylko w niektórych cechach plastycznych. Samce były osobnikami o dłuższych płetwach, mniej wygrzbieconymi oraz dłuższymi niż samice. Gatunek ten ulega pewnej zmienności uwarunkowanej środowiskiem, co stwierdzono porównując badaną populację z populacjami krąpi z jeziora Ilmen (Dorožkina 1965) i ze Zbiornika Kamskiego (Puškin 1965). Porównywane populacje różniły się tylko niektórymi cechami plastycznymi, natomiast cechy merystyczne były podobne.

Tempo wzrostu krąpi ze zbiornika w Goczałkowicach było najbardziej zbliżone do tempa wzrostu tej ryby z rzeki Dyja (Penaz 1962). Krąp jest rybą wolno rosnącą; w zbiorniku goczałkowickim przyrasta rocznie od 1,13 do 1,37 cm (ryc. 3). Nie stwierdzono u badanych krąpi stopniowego zmniejszania się tempa wzrostu w miarę starzenia się osobników. Współczynnik kondycji zwiększał się w miarę wzrostu krąpi. Badane krąpie odbywały tarło w maju i czerwcu. Najwięcej ikry produkowały 12-letnie samice (tabela V).

Tabela V. Ilości ziarn ikry wyprodukovanej przez
samice krąpia (Blicca björkna L.) ze
zbiornika w Goczałkowicach

Table V. Number of spawn eggs produced by the
famales silver bream (Blicca björkna L.)
from the reaervoir at Goczałkowice

Wiek ryby  Długość ciała ryby   Ogólna ilość
Age of fish   Body length of fish    ziarn ikry
.                 (longitudo corporis)   Total amount
.                         w                    of spawn eggs
.                        in cm

7 +                  16.3                     23470.9
8 +                  19.3                     22575.0
9 +                  20.6                     51012.0
10 +                 22.8                    51703.7
11 +                 25.4                    35800.0
12 +                 25.0                  101760.0
13 +                 26.0                    39007.8

*

*                                                                  *

Filuk J., 1957: Wyniki badań nad stadem leszcza Zalewu Wiślanego w latach 1951-1952 [Results of studies on bream stock in the Vistula Firth within 1951-1952]. Pr. Mor. Inst. Ryb. 9: 221-246. (In Polish).

PRZYMIESZKA KRĄPIA W POŁOWACH LESZCZA

Dla dokonania charakterystyki stada krąpia (Blicca bjoerkna Linne) występującego na Zalewie wykonano analizę, w której zbadano krąpia odłowionego za pomocą drobnooczkowego włóczka.

Wykonując połowy na różnych miejscach stwierdzono, że krąp występuje w Zalewie Wiślanym w niewielkiej ilości, trzyma się miejsc płytkich o dnie piaszczystym i ubogiej faunie dennej.

Poławiany jest w postaci domieszki w połowach leszcza, przy czym okazuje się, że w latach 1951 — 1952 stanowił on 5 — 6% pod względem ilości sztuk (tabl. I i II). Ilość ta przeliczona na masę daje zupełnie znikomy procent.

Skład stada krąpia zagarniętego włoczkiem żywcowym w sierpniu 1951 roku przedstawiono na tablicy V i rysunku 5.

Pogłowie krąpia odłowionego włoczkiem żywcowym reprezentowane jest w masie grupami wieku II — VII, przy czym największe nasilenie występowania osobników wypada na IV grupę wieku. Porównując ten stan stada krąpia z odłowami tej ryby w postaci przyłowu do leszcza w przeciągu całego roku (rys. 1 i 2) możemy łatwo stwierdzić, że zarówno w 1951 jak i 1952 roku odławiano te same mniej więcej grupy wieku z tym, że największe nasilenie występowania osobników przypada w 1952 roku również na grupę wieku IV. Sporadycznie tylko spotykano krąpie 10 — 13-letnie. Największy krąp złowiony na Zalewie Wiślanym w okresie lat 1951 — 1952 miał 34 cm długości (longitudo totalis).

Rys. 5. Stado krąpia Zalewu Wiślanego pod względem wieku i ilości sztuk — Рис. 5. Стадо густеры Вислинского залива по возрасту и количеству — Fig. 5. Age composition and number of specimens in a stock of white bream from Firth of Vistula

Tablica V

Skład połowów krąpia pod względem długości i ciężaru ryb*
Состав уловов густеры по длине и весу рыб*)
Composition of white bream catches as regards length and weight of fish*

Longitudo  Grupy wieku — Возрастные группы Liczba ryb
totalis                   Age groups                           Количество рыб
cm              II III IV V VI VII                              Number of fish

11                 5 — — — — —                    5
12               — 26 — — — —                  26
13               8 97 8 — — —                    113
14             — 35 85 21 — —                   141
15             — 31 135 23 — —                  193
16             — — 66 66 15 —                     147
17             — — 13 32 6 13                       64
18             — — — 7 8 —                         15
19             — — 1 3 — —                           4
20            — — — — 1 —                          1
Razem sztuk 13 189 312 152 30 13 708
%                1,8 26,7 44,0 21,5 4,2 1,8 100,00

*) Użyto drobnooczkowej sieci, służącej do połowu przynęty. — *) Применялась мелкоячейная сеть употребляемая для лова наживы. — *) A fine mesh tipical for catching bait was applied.

 

Rys. 6. Przeciętna długość krąpia w różnych zbiornikach wodnych (Longitudo corporis) — Рис. 6. Средняя длина густеры в разных водоемах (Longitudo corporis) — Fig 6. Mean length of white bream in various bodies of water (Longitudo corporis)

Tablica VI

Średnia długość poszczególnych grup wieku krąpia, w różnych zbiornikach wodnych*
Средняя длина отдельных возрастных групп густеры в разных водоемах*
Mean length of particular age groups of white bream in various bodies of water*

Nazwa zbiornika Grupy wieku — Возртстные группы — Age groups
Наименование       I II III IV V VI VII VIII IX
водоема                                   cm
Name of body
of water

Zalew Wiślany — 9,2 10,4 12,0 12,9 13,9 14,0 — —

Jezioro Inemskoje — 5,7 8,7 10,4 11,0 — — — —

Jezioro Biełoje 7,2 11,4 12,7 15,7 18,3 — — — —

Środkowy bieg
Wołgi              4,8 7,1 9,3 11,7 13,6 16,1 17,8 20,7 23,3

Dolny bieg Wołgi 5,1 7,7 10,3 12,7 14,7 16,5 18,4 — —

*) Długość ryb podano w longitudo corporis. *) Длина рыбы приводится в longitudo corporis. *) Length of fish given in longitudo corporis.

Podobnie jak w innych zbiornikach wodnych, tempo wzrostu krąpia Zalewu Wiślanego jest bardzo powolne. Porównanie tempa wzrostu krąpia Zalewu Wiślanego z krąpiem innych zbiorników wodnych ujęto w tablicy VI i na rysunku 6.

Z przytoczonej tablicy wynika, że charakter tempa wzrostu krąpia Zalewu Wiślanego jest bardzo podobny do krąpi z jeziora Inemskiego; przypisać to prawdopodobnie możemy zbliżonym warunkom klimatycznym. Krąpie pochodzące z wód południowych, np. z Wołgi, mają charakter zbliżony tempem wzrostu do obydwu omawianych powyżej krąpi w pierwszych 4 latach życia, później zaś odznaczają się lepszymi wskaźnikami przyrostu niż krąpie tych wód. W wypadku większego rozmnożenia się krąp może stać się konkurentem pokarmowym leszcza, w obecnej jednak chwili obawa ta na Zalewie Wiślanym wydaje się być raczej przedwczesna.

 

*

*                                                                  *

Szczerbowski J. A., Martyniak A., Terlecki J., 1976, Wzrost szczupaka, krąpia, jelca, klenia i płoci w rzekach zlewiska Łyny. Rocz. Nauk rol., H, 97, 2, ss. 79—96.

WZROST KRĄPIA

W pierwszym roku życia w Pisie i w Dajnie krąp rósł podobnie i osiągał długość odpowiednio 4,3 oraz 4,4 cm. W dalszych latach w Dajnie rósł nieco szybciej i w wieku 6 lat, przy rozmiarze 15,6 cm, był o 1,6 cm dłuższy (tab. 3).

Zależność między długością a ciężarem wskazuje na bardzo wolny przyrost masy ciała krąpi. Przy długości 15 cm ciężar osobników z Dajny wynosił około 78 g (rys. 3), co z gospodarczego punktu widzenia uznać należy za wartość bardzo małą.

Tempo wzrostu krąpia w badanych rzekach nie odbiegało w sposób istotny od wzrostu tego gatunku w Wiśle, gdzie w wieku 8 lat osiągał długość 17,9 cm [19] i 19,0 cm [24]. Było ono jednak nieco szybsze od wzrostu krąpia w jeziorze Tajty. Krąpie z jeziora Tajty charakteryzowała również gorsza kondycja (rys. 3): przy długości 15 cm osiągały ciężar o ponad 20 g niższy.

Rys. 3. Zależność między długością a ciężarem ciała krąpia Fig. 3. Correlation between body length and weight of white-bream: 2. Pisa — W = 0,0546 L2,6963; 2. Dajna — W = 0,1251 L2,*TM; 3. Tajty — W = 0,0299 L>”0°

Tabela 3

Tempo wzrostu krąpia w różnych zbiornikach (lc w mm)
Growth of white-bream in varions waters (mm, body length)

 

Nazwa zbiornika       Wiek — Age
Water body                  1  2  3  4  5  6  7  8

Jezioro Tajty [25]   33 58 81 102 122 143 156 —
Tajty lake
Górny bieg Wisły [19]   31 55 79 101 121 139 162 179
Upper Vistula River
Średni bieg Wisły [24]   38 67 91 118 144 163 183 190
Middle course of Vistula river
Pisa Warmińska   44 71 94 114 123 140 163 185
Dajna                   43 72 99 118 132 156 168 185
Średnia ze zlewiska Łyny 43 72 97 115 131 155 167 185
Mean for the Łyna river system

LITERATURA

19. Szymczuk M., 1934, Z biologii krąpia. Przegl. Ryb., 7-10:363.
24. Zawisza J., 1951, Szybkość wzrostu leszcza, certy, brzany i krąpia w środkowym biegu Wisły w okolicach Warszawy, Rocz. Nauk rol., 57:237-271.
25. Zawisza J., 1953, Wzrost ryb w jeziorze Tajty. Rocz. Nauk rol., D-67:221-255.

 

Linki:

http://www.aiep.pl/main/results.php?q=blicca

2014/08/02 | Supplementum