Suplement CLIII

Ekologia Polska, 1967, s. B, t. XIII, ss. 288-289 .

RECENZJE

HASLER, A. D. 1966 — Underwater guideposts — homing of salmon — The University of Wisconsin Press, Madison, str. 155, rys. 42, tab. 12.

Ostatnio ukazała się w Stanach Zjednoczonych AP ciekawa monografia A. D. Haslera omawiająca obszernie mechanizmy kierujące bezbłędnie łososia po latach wędrówek w morzu do jego miejsca urodzenia.

Książka jest podsumowaniem piętnastoletnich z górą studiów autora oraz związanej z nim grupy badawczej przy Zakładzie Limnologii Uniwersytetu Wisconsin w Madison. Nie wszystkie badania dotyczyły bezpośrednio łososia. Odpowiedzi na szereg podstawowych pytań dały eksperymenty przeprowadzone w laboratorium oraz w jeziorze Mendota na miejscowym gatunku z okoniowatych — white bass. Wędrówki tego gatunku w jeziorze Mendota o powierzchni 39,4 km² posłużyły jako model eksperymentalny wędrówek łososia w otwartym morzu.

Książka przedstawia w porządku chronologicznym przebieg badań nad wędrówkami łososia zarówno w okresie życia w potoku, jak i w okresie wędrówek w morzu. W świetle badań Haslera i jego grupy mechanizm tych wędrówek, w dużym skrócie, przedstawia się następująco.

Każdy potok nabywa od gleb i zespołów roślinnych swej zlewni specyficznych właściwości zapachowych. Młody łosoś zapamiętuje ten zapach w pierwszych tygodniach swego życia, a zdolność jego rozpoznania zostaje utrwalona na całe życie. Po osiągnięciu stadium smolta łososie zaczynają spływać ku morzu. Czynnikiem kierującym — drogowskazem jest w tym okresie prawdopodobnie słońce 2 do 3 lat trwają wędrówki po Północnym Pacyfiku i wreszcie po osiągnięciu dojrzałości łososie rozpoczynają swą fascynującą wędrówkę powrotną. Po to, by z tak dużych odległości trafić z wód oceanu do rzeki rodzicielskiej, nie wystarcza już sam zmysł węchu i „pamięć” zapachu potoku. Na morzu niedostępne są takie punkty orientacyjne, jak dno czy brzeg. Rolę głównego drogowskazu przypisuje się słońcu. Badania terenowe jak i eksperymentalne w tankach dostarczyły niezbitych dowodów, że ryba posługuje się prostymi zasadami nawigacji.  Uwzględnia ona zarówno kąt promieni słonecznych względem stron świata (azymut) jak i położenie słońca ponad horyzontem.

Do badań nad orientowaniem się ryby w warunkach morskich zastosowano interesujący sposób znakowania ryb za pomocą miniaturowych nadajników ultradźwiękowych. Taki nadajnik o objętości ok. 3 cm³ zostaje umieszczony w żołądku ryby. Przez około 15 godzin wysyła sygnał dźwiękowy, który może być odbierany z odległości do 500 metrów, co umożliwia śledzenie ryby.

W pobliżu brzegu zaczyna już odgrywać rolę czynnika kierującego zapach głównej rzeki. Ryba posuwa się w górę tej rzeki, zatrzymuje się przy każdym napotkanym dopływie dopóki nie znajdzie zapamiętanego w młodości zapachu rodzicielskiego tarliska.

Decydujące znaczenie specyficznego zapachu jako czynnika wiodącego rybę ku tarliskom nasuwa pewne możliwości świadomego kierowania łososia do potoków leżących w dolnym biegu rzeki. Można by przyzwyczaić młode łososie w okresie narybkowym do jakiejś specyficznej substancji chemicznej, a w okresie przypuszczalnego powrotu ryb na tarliska wpuszczać tę substancję do potoku, do którego chcielibyśmy zwabić tarlaki.

Mimo iż wiemy już stosunkowo wiele o wędrówkach łososia i innych ryb, jest jednak nadal szereg niejasnych punktów, które wskazują na złożoność problemu i wymagać będą dalszych coraz bardziej precyzyjnych badań. Zwraca na to uwagę Hasler w swej interesującej monografii, która może stanowić klasyczny przykład nowoczesnego stylu poszukiwań naukowych posługujących się rozległym warsztatem badawczym, od precyzyjnych badań biochemicznych poprzez ściśle kontrolowany eksperyment w warunkach akwariowych, dalej eksperyment jeziorowy, wreszcie w szerokim zakresie stosowane znakowanie ryb w potokach i w morzu.

I na tym przede wszystkim polega wartość tej pracy.

K. Patalas

2014/08/01 | Supplementum

Suplement CLII

PETHON, P., 1978: Age, growth, and maturation of natural hybrids between roach (Rutilus rutilus L.) and bream (Abramis brama L.) in Lake Øyeren, SE Norway [Wiek, tempo wzrostu i dojrzewanie naturalnego mieszańca płoci (Rutilus rutilus L.) i leszcza (Abramis brama L.) w jeziorze Øyeren, południowo-wschodnia Norwegia]. Acta Hydrobiologica 20(4): 281-295.

STRESZCZENIE

W pracy zbadano wiek, tempo wzrostu i dojrzewanie naturalnego mieszańca płoci i leszcza na podstawie materiałów odłowionych w 1974 i 1975 r. Jako podstawę do obliczenia wieku i wstecznych obliczeń użyto kości wieczkowych, które okazały się właściwym materiałem. Wiek mieszańców wahał się od 2+ do 12+, a dominował rocznik 1969. Wykazano, że wzrost tego szczególnego mieszańca był pośredni między wzrostem gatunków rodzicielskich. Wydaje się, że zależał głównie zarówno od fizycznych warunków środowiska, jak i międzygatunkowej konkurencji. Autor sugeruje, że wzrost ten wyraża genetyczne możliwości gatunku w swej niszy ekologicznej. Mieszańce przystępują do tarła po raz pierwszy w wieku 5 — 6 lat, ale chociaż tarło występuje, to uważa się, że mieszańce są bezpłodne, a populacja tarłowa składa się tylko z pokolenia F1. Powodowane przez środowisko współwycieranie się gatunków rodzicielskich jest wg autora przyczyną hybrydyzacji w jeziorze Øyeren.

Linki:

http://eurekamag.com/research/004/688/004688459.php

http://www.biol.uni.wroc.pl/zoolog/pdf/2004/vol_49_art_12.pdf

2014/07/24 | Supplementum

Suplement CLI

Sprawozdania z czynności i posiedzeń Polskiej Akademii Umiejętności, XL (1935), nr 5, s. 154-155.
Posiedzenie Wydziału matematyczno-przyrodniczego z dnia 6 maja:

Czł. M. Konopacki przedstawił pracę p. B. Konopackiej p. t. Studja histochemiczne nad rozwojem ryb. I. Wytwarzanie się żółtka u kiełbia (Gobio gobio) i karpia (Cyprinus carpio).

Stosując metody histochemiczne, autorka zauważyła, że we wczesnych oocytach kiełbia i karpia zjawia się tłuszcz, który wytwarza się koło jądra, a później rozpuszcza w cytoplazmie. Mitochondrja zjawiają się także koło jądra, następnie rozpraszają wśród cytoplazmy i tworzą pierścień na granicy z cytoplazmą obwodową. Pierwszemi tworami, stojącemi w związku z wytwarzaniem się żółtka, są krople jasne, zawierające substancję białkową i tworzące się niedaleko obwodu oocytu. Dalsze wytwarzanie się ich odbywa się zarówno na obwodzie oocytu, jak i w cytoplazmie przyjądrowej, której jednak nie wypełniają całkowicie. Nie są one zawiązkami właściwych płytek żółtka. Te ostatnie zjawiają się niezależnie od nich w oocytach, zawierających 4—5 szeregów kropel jasnych, w postaci ziarenek, składających się początkowo z substancji tłuszczowej. Występują one najpierw w obwodowej warstwie cytoplazmy, a później wypełniają przestrzenie pomiędzy kroplami jasnemi i tu łączą się z substancją fosfoproteidową, wytworzoną w cytoplazmie, tworząc definitywne płytki żółtka. Wśród substancyj tłuszczowych definitywnych płytek żółtka przeważa lecytyna. Płytki żółtkowe wytwarzają się także w przyjądrowej części cytoplazmy i wkrótce wypełniają prawie cały oocyt. Krople jasne zaś częściowo ulegają rozpadowi, przyczem substancja ich wchodzi w skład definitywnych płytek żółtka. W miarę jak definitywne płytki żółtka wypełniają oocyt, pozostała część kropel jasnych zostaje zepchnięta na obwód oocytu, gdzie tworzą one jedną lub dwie warstwy.

U kiełbia w kroplach jasnych oprócz substancyj białkowych, wśród których zapomocą metody Unny można wykazać pewną ilość nukleoproteidów, wytwarza się substancja mukoproteidowa, dająca się wykazać zapomocą odpowiednich reakcyj histologicznych. U karpia krople jasne składają się z substancji białkowej z podobną zawartością nukleoproteidów jak u kiełbia, lecz substancji mukoproteidowej wykazać się w nich nie dało. Znajduje się ona jednak w naczyniach krwionośnych, otaczających oocyty. W oocytach prawie wykształconych kiełbia i karpia występuje pewna ilość glikogenu.

Suplement CL

Stanisław Bernatowicz: Effects of mowing on the occurrence of macrophytes in the Dgał Mały Lake Wpływ koszenia na występowanie makrofitów w jeziorze Dgał MałyEinfluß des Mähens auf die Makrophyten-Bestände des Sees Dgał Mały. Acta Hydrobiol. (Kraków) 7, 71—82 (1965).

Größere Bestände von Makrophyten, insbesondere von Schilf, können die Fischerträge in Seen nachteilig beeinflussen. Seen nachteilig beeinflussen. Am Beispiel des 14 ha großen Dgał Mały wurde untersucht, inwieweit ein Mähen der Litoralvegetation ertragssteigernd wirkt. Die hauptsächlich aus Phragmites bestehende Vegetation der emersen Makrophyten wurde 1961 zweimal gemäht (mechanischer Schilfmäher). 1962 genügte ein weiteres Mähen, um den Schilfbestand vollends zu vernichten. Auf den vom Schilf befreiten Seeflächen entwickelte sich rasch eine submerse Vegetation, die überwiegend aus Ceratophyllum demersum bestand. Die insgesamt von höheren Pflanzen eingenommene Seefläche war nun zwar größer als zuvor, jedoch hatte man mit der Entfernung des starren Schilfgürtels den Austausch zwischen Litoral und Pelagial erheblich verbessert. Der ursprünglich das Litoral deckende Faulschlamm ging zurück, und der Fischertrag wurde gesteigert.                   Carl J. Soeder (Falkau).

Summary

Observation on the effects of mowing on the changeability of macrophytes in the Dgał Mały Lake (surface area 14.44 ha) were carried out from 1961 to 1963. The following results were obtained.

1. The surface area occupied by macrophytes prior to the experiment (1957) amounted to 3.23 ha which made up 22.4 per cent of the water surface. The emergent vegetation constituted 17.3 and submersed vegetation 5.1 per cent (Table II).

2. In the course of two years (1961 — 1962), as a result of mowing, the surface area occupied by helophytes decreased from 17.3 per cent in 1957 to 2.9 per cent in 1963.

3. The cutting down of helophytes and of the majority of the shore brush, resulting in an exposure of the shallows along the shores to the action of waves, caused a transformation of the littoral zone. At the shores the stagnating water disappeared, the amount of slime and mud decreased visibly, and in some places there was even sand to be found.

4. In areas devoid of reed due to their mowing there was a strong development of Ceralophyllum demersum and to a considerable degree also of Potamogeton perfolialus while Batrachium circinalum increased its distribution range.

5. In the lake there appeared new, hitherto not encountered plant species: Schoenoplectus Tabernaemontani, Potamogeton lucens, and Stratiotes aloides.

6. As the result of reed mowing the surface area occupied by macrophytes (including the mown down areas) increased by 10.8 per cent. This was due to an increased growth of fine-leaved vegetation behind the reed belt.

7. The retreat of reed and its replacement by fine-leaved vegetation visibly improved the conditions of breding and the growth of phytophilous fish and their young. This was reflected in increased quantities of bream and bleak and partly also of reed-eye and crucian carp. The disappearance of the bulk of reed made possible a more successful control of pike

8. The ability of reed mown off under water to grow back depends on the nature of the bottom. On a hard bottom it grew back considerably faster and stronger than on a soft one.

9. In lakes having well developed helophytes and a small surface area of underwater pastures due to low water transparency, a thorough summer mowing of reed is a basic meliorative operation aiming at an increase in the fish production. This is particularly true of small, calm lakes.

STRESZCZENIE

Autor przeprowadził obserwacje nad zmiennością makrofitów pod wpływem koszenia w eksperymentalnym jeziorze Dgał Mały (pow. 14,44 ha) w okresie od 1961 do 1963 roku.

Przed doświadczeniem (1957 rok) powierzchnia zajęta przez makrofity w jeziorze wynosiła 3,23 ha. Stanowiło to 22,4% lustra wody. Na roślinność wynurzoną przypadło 17,3% i na zanurzoną 5,l% (tabl. II). Powierzchnia zajęta przez roślinność twardą w ciągu dwu lat (1961 — 1962) wskutek koszenia zmalała z 17,3% w 1957 roku do 2,9% w 1963 roku. Przed doświadczeniem (1957 rok) powierzchnia zajęta przez makrofity w jeziorze wynosiła 3,23 ha. Stanowiło to 22,4% lustra wody. Na roślinność wynurzoną przypadło 17,3% i na zanurzoną 5,l% (tabl. II). Powierzchnia zajęta przez roślinność twardą w ciągu dwu lat (1961 — 1962) wskutek koszenia zmalała z 17,3% w 1957 roku do 2,9% w 1963 roku. W wyniku wycięcia twardej roślinności i nadbrzeżnych krzaków nastąpiło odsłonięcie płycizn przybrzeżnych i wystawienia ich na działanie fal. Spowodowało to przeobrażenie litoralu. Przy brzegu zniknęła stagnująca woda i wyraźnie zmniejszyło się zamulenie i zabagnienie, a miejscami nawet pojawił się piasek.

W miejscach pozbawionych Phragmites communis Trin. wskutek koszenia, silnie rozwinął się Ceratophyllum demersum L. i w znacznym stopniu Potamogeton perfoliate L., a Batrachium circinatum Sibth. zwiększyło zasięg występowania. Ponadto w jeziorze pojawiły się nowe, dotychczas nie spotykane gatunki roślin. Są to: Schoenoplectus Tabernaemontani (Gomel.) Palla, Potamogeton lucens L. i Stratiotes aloides L.

W wyniku koszenia Phragmites communis Trin. powierzchnia zajęta przez makrofity (łącznie z wykoszonymi) zwiększyła się o 10,8%. Nastąpiło to wskutek wzmożonego rozwoju roślinności miękkiej za pasem oczeretów. Zanik większości twardej roślinnosci i zamiana jej w znacznym stopniu przez roślinność miękką wyrażnie poprawiły warunki rozrodu ryb fitofilnych i odrostu ryb młodych. Znalazło to odbicie w zwiększeniu ilości Abramis brama (L.) i Alburnus alburnus (L.) oraz w pewnym stopniu też Scardinius erythrophthalmus (L.) i Carassius carasiuss (L.). Zdolność odrastania skoszonej pod wodą Phragmites communis Trin. zależy od charakteru dna. Na dnie twardym odrasta ona znacznie szybciej i silniej niż na dnie miękkim.

W jeziorach z silnie rozwiniętą roślinnością twardą i z małą powierzchnią łąk podwodnych, wskutek niskiej przezroczystości wody, dokładne wykaszanie pod wodą Phragmites communis Trin. jest podstawowym zabiegiem melioracyjnym wpływającym na podniesienie produkcji rybackiej. Dotyczy to w głównej mierze jezior małych i zacisznych.

Suplement CXLIX

Jerome V. Shireman, Karol Opuszyński, Grażyna Okoniewska G. 1988: Food and growth of hybrid bass fry (Morone saxatilis x Morone chrysops) under intensive culture conditions. Polskie Archiwum Hydrobiologii. 35(1): 109—117.

4. SUMMARY

Bass species, Morone saxatilis and M. chrysops, as well as their crosses, are becoming of increasing importance in U. S. inland Fisheries. However, intensive production of stocking material is impeded because of problems with larvae rearing. The larval fish are small, sensitive to environmental conditions, vulnerable to predation, cannibalistic and reluctant to accept dry feeds. The resuls presented herein constitute of part studies on improvement of the methods of larvae rearing earring out at the Department of Fisheries and Aquaculture University of Florida (USA) and Inland Fisheries Institute in Olsztyn (Poland).

Food and growth of hybrid fry bass M . saxatilis x M . chrysops was studied under intensive culture conditions in earthen ponds and circular plastic tanks. The tanks were fed with water delivered from zooplankton rich ponds. Fish in the tanks fed mainly on rotifers, copepods and dry food (Fig. 1 ). Fish in the ponds fed on rotifers, copepods and various insect larvae, However, they did not eat dry food (Fig. 2 and 3). The growth rate in the tanks was comparable to that in the ponds, but heavy cannibalism occurred in the tanks.

Bass larvae should be reared in tanks only up to a size enabling the fish to eat crustacean zooplankton and securing them against invertebrate predators. When fish become used to eat dry food, they should be immediately transferred to ponds.

5. STRESZCZENIE

Bassy — Morone saxatilis i M. chrysops oraz ich hybrydy — nabierają coraz większego znaczenia w rybactwie śródlądowym Stanów Zjednoczonych. Jednakże intensywną produkcję materiału zarybieniowego utrudniają kłopoty z podchowem wylęgu. Larwy są małe, wrażliwe na czynniki środowiskowe, podatne na drapieżnictwo, kanibalistyczne oraz niechętnie zaczynające się odżywiać paszą sztuczną. Przedstawione wyniki są częścią badań nad udoskonaleniem metod podchowu larw. Badania prowadzono w Zakładzie Rybactwa i Akwakultury Uniwersytetu Floryda we współpracy z Instytutem Rybactwa Śródlądowego w Olsztynie.

Badano pokarm i wzrost larw hybrydów M. saxatilis x M. chrysops w warunkach intensywnego chowu w stawach ziemnych i okrągłych basenach plastikowych. Baseny zasilano wodą ze stawów zasobnych w zooplankton. Ryby w basenach odżywiały się głównie wrotkami, widłonogami oraz paszą sztuczną (Rys. 1). Ryby w stawach odżywiały się wrotkami, widłonogami oraz larwami różnych owadów. Nie zjadały one natomiast paszy sztucznej (Rys. 2 i 3). Wzrost ryb w basenach byt porównywalny do wzrostu w stawach, jednakże w basenach miał miejsce silny kanibalizm.

Larwy bassa winny być podchowywane w basenach jedynie do osiągnięcia rozmiarów umożliwiających im zjadanie planktonu skorupiakowego i zabezpieczających przed drapieżnikami bezkręgowymi. Z chwilą przyzwyczajenia się ryb do pobierania paszy sztucznej, winny one być niezwłocznie przeniesione do stawów.

Linki:

http://eurekamag.com/research/007/356/007356867.php#close