Gymnocypris potanini

Herzenstein, 1891

Synonym: Schizopygopsis lifanensis Chang, 1944

Order: Cypriniformes
Family: Cyprinidae
Genus: Gymnocypris

Environment: Freshwater; benthopelagic
Climate: Subtropical

Description. D iii, 8; A iii, 5; P i, 18; V ii, 8.  Body subcylindrical, elongate. Head moderate; snout obtusely pointed. Mouth inferior, arched. Lips thin and continuous at mouth angle. Labial fold interrupted at middle. Barbels none. Lower jaw leathery, never forming horny edge. Third simple dorsal ray slender, articulated, with several fine serrations at the basal half. Caudal fin forked. Lateral line complete, nearly straight, running along the middle of body and tail. Body almost entirely naked, with a few scales behind the gill-opening and a series of 7-9 scales in the anterior end of lateral line and an anal sheath consisting of 20 enlarged scales on each side lining the base of anal and extending anteriorly beyond the midway between the ventral and anal. Pharyngeal teeth in a rows, 4.3-3.4, hooked and pointed at tips. Color in living condition greyish above and pale below; upper part of head and body, as well as dorsal and caudal fins mottled with dark spots.

Material examined. Five mature specimens (3 female and 2 male) from Mongtun Stream near Hopachai, Ssumaliukou, and Taszepa at Lifan, in August, 1941, and many young fish from different localities of the same stream during that summer. Adult female specimens, Nos. 530, 531, 534, 180-210 mm. in total length, 151-177 mm. in standard length. Depth in standard length 5.6-6.2; width 7.3-8.8; head 4.7-5.3. Depth of head in its length 1.4-1.6, width of head 1.7-1.8; eye 4.5-5.2; snout 3.1-3.6; interorbital space 3.0-3.3; postorbital space 1.7-2.0; least depth of caudal peduncle 2.3, its lenght 1.2-1.4; longest ray of dorsal 1.3-1.6, of anal 1.1-1.2. Predorsal space 44-45% of standard length. Two mature male specimens, Nos. 527, 528, 135-155 mm. in total length, 126 mm. in standard length, were collected from a large side-pond along lower Mongtun Stream near Ssumaliukou, Lifan. Depth in standard length 5.2-5.5; width 8.3-8.4; head 4.3-4.4. Eye in head 4.5-4.8; snout 3.0-3.2; interorbital space 3.2-3.3, postorbital space 2.0-2.1; least depth of C-peduncle 2.7-2.9, its length 1.3-1.5; longest ray of dorsal 1.4-1.7, of anal 1.2-1.5; pectoral 1.2-1.3; ventral 1.2-1.3. Predorsal space 43-45% of standard length.

The coloration, the presence of few scales on the naked body, and the number of pharyngeal teeth as well as other details are similar to those of females. The male  character, however, may be easily distinguished by: 1) presence of pearl organs on head, lateral line, dorsal, anal, and the enlargerd scales of anal sheath, 2) shorter and rather compressed body, 3) longer head, 4) shorter and slender C-penducle, 5) an elongated dorsal base, which is longer or equal to the longest ray, 6) a squarish anal with rays thickened throughout, of which the last second is unbranched. The small male individual (96 mm. total length, found among the young specimens) is almost indistinguishable from the young females except that the rays are already  thickened in the shorter anal.

This species adapts very well to low temperature*  and is found prosperous in such cold water. Local name is „Lung-shui-yu” or „Cold-water-fish”. This new fish differs from the S. stoliczkai in having a leathery lower jaw instead of a sharp horny one, and an arched mouth instead of a transverse one. It can be distinguished from S. stoliczkai sverzowi in having smaller eye, shorter head and  slender body.
*On Aug. 16th, 1941, the water temperature of Mongtun Stream at Hopachai was 5° C, while the air temperature was 13° C. at 7:00 a.m.

Gymnocypris potanini potanini Herzenstein 1891.
Gymnocypris potanini firmispinatus Wu & Wu, 1988 (Jinsha River basin)

Distribution. Asia: China. Zadoi, Qinghai, drainage Zu Qu (Lancang River), Heishui, Marlkang; Sichuan, drainage Yangtze River, Mongtun stream, Lifan, western Sichuan, a branch of the Blue River (Yangtzekiang) situated at an altitude of about 1,830 m.


2011/12/02 | Ryby

Trichonis rudd (Scardinius acarnanicus)

Economidis, 1991

Order: Cypriniformes
Family: Cyprinidae
Genus: Scardinius

Environment: Freshwater; benthopelagic
Climate: Subtropical; 39°N – 38°N, 21°E – 22°E
Range: 39°N – 38°N, 21°E – 22°E

Description: D III/(7)8, A III/ (8) 9-10, Р I/ (11-13) 14-15 (16)/ I-II (III) or I/ (11-13) 14-15 (16), V II (7) 8, C ( 15 – 16) 17 (18 – 19), L. l. (6) 7(8)/ (40) 41 (42-43) /3 (4), ventral keel scales (6) 7-8 (9), gill rakers 12-17, pharyngeal teeth 3.5 — 5.3, vertebrae (37) 38 (39). Body slender, laterally compressed oval in cross section, whose maximum  height is recorded at the neck region. Distinguished from other species of Scardinius in Balkan Peninsula by: dorsal head profile conspicuously concave, snout pointing upward, tip above level of middle of eye; eye close to or flush with dorsal head profile when viewed laterally; articulation of lower jaw in front of eye margin; and head length 24-30% SL; usually 10½ anal branched  anal rays;  13-16 pectoral rays;  juveniles less than about 70 mm SL with a dark midlateral stripe; 37-42 + 2-3 lateral line scales. Size up to 280 mm SL. The maximum length observed in Lake Lysimachia was 354 mm, corresponding to a 10-years-old female. In Lake Trichonis, the maximum observed observed lenght was 317 mm, corresponding to 8-year-old female.

Distribution: Europe. Endemic to Greece; occurs only in the Acheloos drainage in Etolo-Akanrania and its associated lakes (Trichonis, Lysimachia, Ozeros, and Amvrakia). Recently introduced into Lake Pamvotis, Ioannina.

Biology. Inhabits lakes and large rivers. Spawns for the first time at 140-180 mm at 2-3 years. Fractional spawner. Spawns in March – July. Deposits adhesive eggs on vegetation. Mean egg diameter in Lake Lysimachia was 1.54 ± 0.2 and 1.28 ± 0.16 mm in Lake Thrichonis. Eggs hatch in 5 days. Early larvae and juvenile often form large schools, often mixed with Tropidophoxinellus hellenicus. Phytoplanktophagous when young, whereas as an adult, it becomes macrophytophagous. No difference was observed in the diet of males and females. Maximum reported age: 11 years.


Iliadou, K. and I. Ontrias 1980.  Contribution in the biology of Scardinius erythrophthalmus of the Lakes Lysimachia and Trichonis of the western part of Greece. Biologia Gallo-Hellenica 9(1): 195-205.


 In the present study is given a brief analysis of the of the biology of Scardinius erythrophthalmus of the lakes Lysimachia and Trichonis of the west part of Greece. On the basis of 309 specimens, collected during the years 1977 – 1979, the morphology, the rate of development, the nutricion and the reproduction have been studied, while the following results have been obtained.

1. The examined specimens are distinguished for the great variation of the standard length and the diameter of the eye, while the other morphological characteristics vary less.
2. The morphological characteristics show sexual differences prevailing in the females by 36%.
3. The span life of the specimens of both sexes was found 7 years.
4. The rate of growth is faster during the first years of life and slower in the older years.
5. The average anual growth in length of the females is larger than in males.
6. The average values of the condition factor К is somewhat larger in males than in females. The average value of the condition factor К according to Fulton is is in the males 2.10 while in females 2.08 and according to Klark 1.74 and 1.70 respectively.
7. The adult specimens are feeding on higher plants, while the juvenile individuals on plant plankton.
8. Sexual maturity begins at the age of 2-3 years with body length 14.0 to 18.0 cm and weight 55.0 to 135 gr.
9. The spawning is partial and lasts from March to July. The number of eggs varied from 3.000 to 70.900.


2011/11/10 | Ryby

Suplement V

Senckenbergiana biologica

— 165 —

Sonck. biol. | Band 39 | Nummer 3/4 | Seite 165—168 | Frankfun am Main, 30. 8. 1958

Scardinius racovitzai n. sp. (Pisces, Cyprinidae),

eine reliktäre Rotfeder aus Westrumänien.

Von G. J. Müller,

Institut für Höhlenforschung Rumäniens „F. G. RACOVITZA”, Cluj.

Mit 3 Abbildungen und 1 Tabelle

Der Badeort „1.Mai”, früher als „Püspök-Fürdö”, „Bischofsbad”, „Bäile Episcopesti” etc. bekannt, liegt etwa 8 km südwestlich von Oradea (Großwardein) in Westrumänien. Neben diesem Badeort, der schon zur Römerzeit bekannt war, befinder sich ein kleiner thermaler Teich, Petzea benannt, mit einer Gesamtoberfläche von etwa 4000 qm.

Diese kleine „tropische Oase” beherbergt eine spezifische Fauna und Flora mit einigen endemischen Arten,  welche als Tertiärrelikte aufzufassen sind. Aus diesen Gründen wurde der Teich 1930 unter Naturschutz gestellt.  Die ersten ichthyologischen Untersuchungen des Teiches und besonders des Petzea-Baches, der aus diesem entspringt und 15 km weiter in den Crişul-Repede (Schneller-Kreisch) mündet, führten Pauca & Vasiliu (1933) durch, die aus diesen, die aus diesen Gewässern 6 Fischarten angeben (Nomenklatur nach Antipa, 1909): Cyprinus carpio L., Gobio fluviatilis Cuvier, Barbus petenyi Heckel, Rhodeus amarus Agassiz,  Squalius cephalus L. und Cobitis taenia L.
Im Jahre 1953 unternahm ich von neuem faunistische Forschungen in diesen Thermalgewässern und untersuchte zunächst die Fischbevölkerung. Unter anderem fand ich, daß die von Pauca & Vasiliu aufgezählten Fischarten auch heute im Petzea-Bach leben (Wassertemperatur 20-23°C), in Gemeinschaft mit anderen rheophilen Arten [Cobitis aurata subsp., Vimba vimba carinata (Pallas), Chondrostoma nasus L.]. Diese kommen sicherlich aus dem Crişul-Repede, mit Ausnahme von Rhodeus, welcher jetzt fehlt.
Im Petzea-Teich (Wassertemperatur 28-40°C) lebt in großer Individuenzahl ein Vertreter der Gattung Scardinius, der mit seinen morphologischen und biologischen Merkmalen von der gemeinen Rotfeder (Sc. erythrophthalmus L.) abweicht. Diese geben ihm eine taxionomische Mittelstellung zwischen der gemeinen (Sc. erythrophthalmus Linnaeus und der griechischen Rotfeder (Sc. graecus Stephanidis).

Ich widme diese neue Art dem Andenken Prof. E. G. Racovitza’s zum 10. Jahrestag seines Todes. Scardinius racovitzai n. sp. Material: 76 Exemplare aus dem Petzea-Teich. Holotypus: Naturhistorisches Museum „GR. ANTIPA” in Bukarest, Holotypus No. 10, 1 ad. ♀. (3 Paratypen SMF 4307-9). Terra typica: Thermalteich Petzea neben Oradea, Westrumänien.

— 166 —

Maße des Holotypus: Totallänge 89 mm, Standardlänge 73,5 mm, Kopflänge 22 mm, Maximalhöhe des Körpers 24.3 mm, Minimalhöhe des Körpers 7,5 mm, Schwanzstiellänge 15,2 mm.

Diagnose: D II-III (8) 9 (10), A III 10 (11-12), P I 13-14, V I-II 9, Laterallinie (39) 41 (7) 8/4 43 (44), Pharyngealzähne 3.5-5.3, Wirbel 36-37. Die Körperdimensionen zur Standardlänge bezogen (in %) sind: Maximalhöhe 28,3-34,7% (Mittelwert 32,1); Schwanzstiellänge 15,1-21,0% (Mittelwert 18,2); Kopflänge 24,7-30,6% (Mittelwert 27,9); Augendurchmesser 5,51-7,76%  (Mittelwert 6,83) Augendurchmesser 20,4-27,1% (Mittelwert 25,1) der Kopflänge. Länge der Brustflosse 60,2-69,3% (Mittelwert 66,7) der Entfernung zwischen der Brust- und Bauchflosseninsertion. Der Hinterrand der Seitenschuppen ist 2-3 lappig.

Vergleichende Beschreibung: Scardinius racovitzai n. sp. unterscheidet sich von den beiden anderen Arten der Gattung (erythrophthalmus und graecus) durch eine geringere Körpergröße. Von 76 Exemplaren, welche ich zur Verfügung hatte, waren alle geschlechtsreif; ihre Standardlänge betrug beim kleinsten 37 mm und beim größten 93 mm.

Der Körper ist verhältnismäßig weniger hoch und seitlich dicker als bei erythrophthalmus von ähnlichen Ausmaßen. Seine Form erinnert an Rutilus oder noch besser an Hemiculter leucisculus (Bas.).
Der Kopf ist länger als bei erythrophthalmus, aber kürzer als bei graecus, bei welchem die Kopflänge immer die Maximalhöhe des Körpers überragt. Mit diesem Merkmal nimmt Sc. racovitzai eine Mittelstellung zwischen den beiden übrigen Arten ein. Diese Schnauze ist verhältnismäßig lang. Die Mundöffnung

Abb. 1-3. Scardinius racovitzai n. sp. 1) Seitenansicht des Holotypus. 2) Kopf, Ventralansicht eines Paratypus. 3) Seitenschuppe.

— 167 —

ist der Horizontalebene näher gelegen als bei erythrophthalmus. Die Mundwinkel enden in der Höhe der Nasenöffnungen. Zwischen den Nasenöffnungen befindet sich eine kleine, für diese Art charakteristische Rinne.
Die Pharyngealzähne sind stark gezähnt, beide Reihen derselben sind leicht einwärts gekrümmt. Das Vorderende des Vomer ist breiter und mehr hervorragend als bei erythrophthalmus. Das Mesethmoid ist gut entwickelt, nach Form und Lage ähnlich dem von Cyprinus.

Art                                          erythropthalmus                                    racovitzai 
Herkunft                    Tieche aus der Siebenbürger                   Thermalteich Petzea


                                           n      lim.     M                            n      lim.      M

Standardlänge in mm            38    66-113  86                          65   60-93    77,4
H in % von l                         38  27,6-30,8 28,4                       65  28,3-32,7 32,1
p in % von l                         38  19,2-21,0 20,4                       65  15,1-21,0 18,2
с in % von l                         38  20,1-24,4 22,3                       65  24,7-30,6 27,9
o in % von l                        38  4,91-6,93 6,36                       65  5,51-7,76  6,83
o in % von с                        38  23,4-29,6 27,3                       65  20,4-27,1 25,1
P in % von P-V                    38  83,7-94,6 88,8                       65  60,2-69,3 66-7
Anzahl der Wirbel                25    38-39   38,6                         65    36-37   36.7
Spini branchiales                 25    11-12   11,8                         65    10-12   10.9

Tab. 1. Statistischer Vergleich der metrischen (in %- Verhältnissen ausgedrückt) und numerischen Merkmale der Arten erythrophtalmus und racovitzai. — Bedeutung der Zeichen: l = Standardlänge, H = Maximalhöhe des Körpers, p = Schwanzstiellänge, с = Kopflänge, о = Augendurchmesser, P = Länge der Brustflosse, P-V = Entfernung zwischen  der Brust- und Bauchflosseninsertion, n = Anzahl, lim. = Grenzwerte, M = Mittelwert.

Mit Ausnahme der Brustflosse sind die Flossen denen von erythrophthalmus ähnlich. Die Brustflosse von racovitzai ist verhältnismäßig viel kürzer als bei erythrophthalmus und der Hinterrand runder (bei erythrophthalmus ist dieser spitzer). Die Schuppen sind mäßig groß. Der Durchmesser der Seitenschuppen ist annähernd gleich dem Augendurchmesser. Der Hinterrand der Seitenschuppen ist lappig, ein hauptsächliches Unterscheidungsmerkmal der Art racovitzai. Die Laterallinie augenscheinlich und leicht gebogen.
Genitalpapille bei beiden Geschlechtern vorhanden. Sexualdimorphismus wenig ausgeprägt; bei den Männchen ist der Unterlappen der Schwanzflosse etwas länger als bei den Weibchen.

Die Färbung ist sehr lebhaft. Der Rücken ist malachitgrün, die Seiten goldgelb, der Bauch hellgelb. Das Operculum hat einen messingfarbenen Fleck. Die Iris ist golden, mit einem melanistischen Kranz. Die Brust- und Bauchflosse sowie der Vorder- und Außenrand der Afterflosse und der Distalrand der Schwanzflosse sind zinnoberrot.

 Biologie: Sc. racovitzai ist eine ausgesprochen stenotherme Art, die an eine ständige Temperatur von 28-34°C angepaßt ist. Bei einer geringeren Temperatur als 20°C verendeten die Versuchstiere in 40-50 Minuten.
Mit Ausnahme der ersten Wochen führt unsere Art ein seßhaftes Dasein zwischen den fadenförmigen Algen, welche in Fülle auf dem Teichboden wachsen. Diese Algen, mit einigen periphytischen Diatomeen, welche auf ihnen leben, bilden die ausschließliche Nahrung von Sc. racovitzai. In den ersten Wo-

— 168 —

chen, nach der Resorption des Dottersackes, führen die Jungfische ein pelagisches Dasein, schwimmen scharenweise und ernähren  sich von Plankton.

Die Lebenszeit von Sc. racovitzai ist kurz. Nach der ersten Fortpflanzung, die am Ende des zweiten Lebensjahres erfolgt — bei den ♂♂ sogar am Ende des ersten — verenden alle Exemplare in 2-3 Tagen. Die Fortpflanzung findet — nach meinen Beobachtungen der letzten vier Jahre — zwischen dem 27. Februar und 11. März statt. Der ausgestoßene Rogen mißt 0,9-1,2 mm. Die ersten Scharen der Jungfische kann man Ende Mai beobachten.  Sie bestehen aus Exemplaren mit einer Totallänge zwischen 15 und 22 mm.

Biotop: Thienemann (1950: 213) gibt an, daß die einzigen Zufluchtsorte der miozänen Süßwasserfauna  die Thermalgewässer und im besonderen die Petzea-Thermen sind. Das Miozän zeichnete sich in Mitteleuropa durch ein subtropisches Klima aus, mit einem mindestens 10°C höheren Temperaturdurchschnitt als das heutige.
Einige endemische Organismen, die in diesem Teich streng stenotherm sind, wie z. B. die berühmte Nymphaea thermalis (D.C.). Tuzs. ferner die Schnecke Melanopsis parreysi Mühlfeld, ebenfalls für Temperaturen zwischen 34-42; stenotherm, sind als Fossilien noch aus den Tertiärablagerungen bekannt. Diese Angaben beweisen eindeutig, daß der Teich ein ausgesprochen reliktärer Biotop ist.
Unsere Beobachtungen zeigen, daß auch Sc. racovitzai ein streng stenothermes Tier ist und nie die Warmwasserzone von über 28°C verläßt. Der Fang dieser Art ist dort leicht möglich, wo die Temperatur ständig zwischen 30 und 33°C beträgt; mit einem einzigen Wurf kann man viele Exemplare im Sacknetz erbeuten.
Wegen seiner morphologischen Merkmale, die ihn von den übrigen Vertretern der Gattung Scardinius unterscheiden, sowie seiner eigenartigen Biologie sind wir überzeugt, daß auch Scardinius raciovitza, der als Endemismus in diesem As in diesem Thermalteich lebt, eine reliktäre Art darstellt.

In einer zukünftigen Arbeit werde ich die vergleichende Morphologie der drei Arten von Scardinius behandeln, mit dem Ziel ihrer phylogenetischen Einordnung und der Stellung der Gattung Scardinius in der Unterfamilie Leuciscinae.


Antipa, G.: Fauna Ichtiologica a Romaniei. Bukarest 1909.

Berg, L.S.: Ryby presnych vod S.S.S.R. i sopredelnych stran.(Süßwasserfische der UdSSR und der angrenzenden Länder.) 1-3, Moskwa-Leningrad 1948-49.

Brusina, S.: Eine subtropische Oasis in Ungarn. — Mitt. Nat. Ver. Steiermark. 1902.

Pauca, A. & M.: Studien über den Petea-See. (Rumänisch, deutsche Zusammenfassung). — Notar. Biol., 1 (1). 1933.

Pauca M. & Vasiliu, G.: Note ichtyologique sur le lac Petea (Oradea Marc). (Rumänisch, franz. Zusammenfassung). — Not.Biol., 1 (1). 1933.

Stephanidis, S.: Poissons d’cau douce nouveaux pour l’ichthyofaune de la Grece. — Acta Inst. Mus. Zool. Univ. Athen., 1. 1937. (Nach Berg’s Arbeit).

Thienemann, A.: Verbreitungsgeschichte der Süßwassertierwelt Europas. Die Binnengewässer. Bd. 18. 1950.

2011/11/05 | Supplementum

Roşioara termală (Scardinius racovitzai)

Müller, 1958

Clasă: Actinopterygii
Subclasă: Teleostei
Ordin: Cypriniformes
Familia: Cyprinidae
Gen: Scardinius
Mediu: De apă dulce; benthopelagic

Descriere. D (II) III (7) 8 (9), A III (9) 10-11 (12), P I 13 -14, V I-II 7, l. lat. (39) 41-43 (44), l. transv. 7-8/3, sp. br. 10-12, vert. 36-37. înălţimea maximă reprezintă 28,3—34,7 % din lungimea fără caudală, iar grosimea 44,5—52,5% din înălţime¹. în % lungimea corpului: lungimea capului reprezintă 24,7—30,6%, lungimea botului 6,7—7,6%, diametrul ochiului 5,5—8,2%, lungimea pedunculului caudal 14,7—21%, înălţimea minimă 10,3—11,3%, spaţiul predorsal 57—62%, spaţiul preanal 70—76%, spaţiul preventral 50—66%, baza dorsalei 10,6—14%, baza analei 10,5—12,7%, lungimea pectoralelor 18,5—21,3%, lungimea ventralelor 15,4—18%. în % din lungimea capului: lungimea botului reprezintă 22,5—25%, diametrul ochiului 20,4—27,1%. Lungimea pectoralelor reprezintă 60,2—69,3% din distanţa P — V; diametrul ochiului reprezintă 75—89% din spaţiul interorbitar. Gura aproape orizontală. între nări un şanţ slab pronunţat. Marginea anterioară a prevomerului mai lată şi mai proeminentă decît la specia Scardinius erythrophthalmus (L). Pectoralele rotunjite.

Colorit. Partea dorsală verzuie, flancurile bat în galben-auriu, faţa ventrală gălbuie. înotătoarele: ca la specia Scardinius erythrophthalmus (L) .

Dimensiuni. Maximum 93 mm fără caudală (circa 115 mm lungime totală); maturitatea e atinsă deja la dimensiunea de 37 mm fără caudală.

Ecologie. Formă adaptată la ape termale, trăieşte la o temperatură de 28 — 34°C, sucombînd în ape mai reci de 20°C. Trăieşte în vegetaţie. Reproducerea are loc la sfîrşitul lui februarie, începutul lui martie. Maturitatea sexuală este atinsă la 2 ani (femelele) sau 1 an (masculii). Conform datelor lui G. M ü l l e r, ar muri după prima reproducere. Reproducere potentialitate 67.163 de ouă, fertilitate absolută 1.267-4.352 de ouă (femelele 56-75 mm, lungimea fără caudală), relativă fertilitate 376-748 de ouă. Hrana constă aproape exclusiv din alge filamentoase şi diatomee.

Băspîndire geografică. Specie endemică în lacul termal de la Băile 1 Mai în bazinul pîrîului Peţea (afluent al Crişului Repede, lîngă Oradea).

¹ Datele biometrice sint luate după G. M ü l l e r (1958) şi se referă la 65 de exemplare adulte, avind  l = 60 — 93 mm; le-am completat prin studiul a 7 exemplare l = 66 — 81 mm.


1. Le développement et la maturation des ovocytes est chez les spèces asynchrone, tout comme chez d’autres Cyprinidés (Alburnus, Carassius, Phoxinus, Rhodeus etc. — M. Papadopol. 1960—1970); 2. Les ovules et les ovocytes en différentes stades de développement sont disposées de manière plutôt uniforme dans l’ovaire; dans chaque fragment d’ovaire on trouve donc 4 catégories d’éléments: a) ovules mures ou en cours de maturation, colorés en orange, parfois avec de nuances verdàtres, ayant un diamètre de 0,8—1,4 mm; b) grandes ovocytes jaunes, à cytoplasma vacuolaire, ayant 0,4—0,7 mm; c ) ovocytes plus petits (0,1 — 0,3 mm) à demi transparents; d) très petits ovocytes (moins de 0,1 mm diamètre), avec le cytoplasma intensivent basophile (Fig. 3).
Les ovules éliminés dans la dans la première ponte par les femelles de S. e. racovitzai (ayant une longueur du corps de 56—75 mm et un âge de 2—3 années) représentent en moyenne 35,7—45,5% de la fécondité absolue; pour S. e. erylhrophthalmus  (longeur du corps 115—255 mm, âge 2—6 années) elles représentent 38—50%. Les ovocytes étant un cours de développement au moment ou avant première ponte et qui représentent 57,1% de la prolificite totale chez racovitzai, 55,8% chez la sous espèce nominale (b et c), sont éliminés en deux ou trois pontes successives, au fur à mesure de leur développment…”

Link-uri: Adrian%2520-%2520Monitoringul%2520Ecologic%2520si%2520Analiza%2520Comportamentului%2520Unor%2520Specii%2520de%2520

2011/10/29 | Ryby

Żabnica (Lophius piscatorius)

Linnaeus, 1758

Rząd. Żabnicokształtne, nogopłetwe Lophiiformes
Rodzina. Żabnicowate Lophiidae
Środowisko. Morskie; batydemersalne
Nazwy polskie. Żabnica, nawęd, wędkarz nogopłetwy, diabeł morski, żaboryba.

Opis. D1 I + I + I + III, D2 10-13, A 8-11, P 23-28, V I 5-6, C 8 (1 + 6 + 1). Wyrostków filtracyjnych nie ma, wyrostków pylorycznych 2, kręgów 30 (27-32), otrzewna jasna.  Ciało silnie spłaszczone grzbietobrzusznie, wydłużone. Głowa szeroka, z bardzo dużym otworem gębowym jest pokryta kolcami, stanowi około 2/3 długości całego ciała. Trójkończysty  humeralny (barkowy) kolec. Oczy, umieszczone blisko siebie, znajdują się na grzbietowej stronie głowy. Na kościach oczodołowych znajdują się kolczaste wyrostki. Szczęki duże, o mięsistych wargach, na których licznie występują (szczególnie na dolnej) mięsiste wyrostki. Podobne wyrostki znajdują się również na bokach ciała. Na szczękach ustawione w kilku rzędach ostre i mocne, ruchome zęby, które odchylając się do tyłu ułatwiają przesuwanie zdobyczy ku gardzieli. Szczęka dolna wysunięta przed górną. Szczeliny skrzelowe o owalnym kształcie, znajdują się za płetwami piersiowymi. Pierwsza płetwa grzbietowa złożona z 6 promieni twardych, z których tylko 3 ostatnie są połączone niską błoną. Pierwszy wydłużony promień znajduje się tuż za wargą górną i nazywany jest wabikiem (illicium), na końcu którego występuje płatowate dwudzielne zgrubienie (esca). Drugi promień krótszy, ze skórnymi wyrostkami (pnączami), trzeci jest oddalony w pewnym oddaleniu od dwóch pierwszych, także a wyrostkami skórnymi. Druga płetwa grzbietowa przesunięta na trzon ogonowy. Płetwa odbytowa nieco mniejsza od drugiej płetwy grzbietowej. Płetwa ogonowa zaokrąglona. Płetwy brzuszne niewielkie, pokryte gruba skórą. Płetwy piersiowe duże, o szerokiej podstawie. Skóra delikatna, naga, jedynie w niektórych częściach ciała znajdują się podskórne guzki kostne. Grzbietowa strona ciała ma kolor brązowy, zielonkawobrązowy, czerwonawy od szarobrunatnego do prawie czarnego z widocznymi niekiedy plamami o różnej wielkości. Strona brzuszna biała poza czarnymi tylnymi krawędziami płetw piersiowych.

Rozsiedlenie. Gatunek ten zasiedla rozległe obszary prawie całego Atlantyku. Po stronie wschodniej występuje od Murmańska po Przylądek Dobrej Nadziei (dochodząc do East London). Bytuje także w Morzu Śródziemnym, a w Morzu Czarnym jest stosunkowo rzadko spotykany. Po stronie zachodniej występuje u wybrzeży Ameryki Północnej i Południowej, z tym że stanowisko systematyczne ryb zasiedlających atlantyckie Wybrzeże Ameryki Północnej nie jest całkowicie wyjaśnione. Niektórzy badacze zaliczają je do odrębnego gatunku Lophius americanus VALENCIENNES, 1837,  inni zaś – do opisanego wyżej gatunku Lophius piscatorius.

Biologia. Ryby tego gatunku żyją w strefie przydennej na bardzo różnych głębokościach – od wód przybrzeżnych o głębokości 10 do 500-600 metrów. Spotykane nawet na głębokości 6000 metrów. Przebywają głównie przy dnie mulistym, przeważnie na wpół zagrzebane w piasku lub między glonorostami bądź w rumoszu skalnym, pozostawiając odsłonięte oczy i wyciągnięty do góry wabik oraz pozostałe wolne promienie z pierwszej płetwy grzbietowej. Zwabione przez ruchomy wabik ryby są gwałtownie pożerane.  Żabnice są bardzo żarłoczne i pożerają często duże okazy ryb takich rodzin, jak dorszowate, śledziowate, makrelowate, rekinkowate. Odżywiają się również płastugami, węgorzami, kurkami i dużymi krabami.  Czasem w celu zdobycia pokarmu żabnica unosi się w toni wodnej i jej ofiarami mogą być nie tylko ryby (śledź, makrela) ale także ptaki wodne. Niejednokrotnie taki atak na śpiące na powierzchni wody ptaki kończył się dla drapieżnika smutno, zdarzały się przypadki znalezienia martwych osobników, które udławiły się zbyt dużymi ofiarami. Ich  krótkie, mięsiste płetwy piersiowe są przekształcone na podobieństwo łap i umożliwiają poruszanie się po dnie. Czasami przemieszcza się wykonując kilkudziesięciometrowy ”lot” wyrzucając silny strumień wody poprzez szczeliny skrzelowe.

Dojrzałość płciową osiągają w 4-6 roku życia przy długości 35 – 60 cm. Tarło w rejonach południowych odbywa się późną zimą, a północnych wczesną wiosną. Żabnice rozmnażają się na głębokości 400 do 2000 metrów. Ikra składana jest w postaci długich galaretowatych taśm o jasnej fioletowo-szarej barwie do 4 m długości (niekiedy do 10 m), o szerokości około 30 cm. Ziarna ikry są zamknięte po jednym lub dwa w galaretowatych sześciokątnych  komórkach, które połączone ze sobą tworzą jedną warstwę. Ikra w tej postaci utrzymuje się w toni wodnej, blisko powierzchni (30-90 cm). Stopniowo ścianki taśmy rozrywają się, ziarna ikry są uwalniane i rozwijają się w stanie wolnym. W pelagialu unoszą się dzięki zawartych w nich jednej lub wielu kropelek tłuszczu o średnicy maksymalnie 0.51-0.88 mm z dużą przestrzenią okołożółtkową.  Płodność u samic o wadze ok. 9 kg (długość 80-95 см) około 1,3 mln, u większych dochodzi do 3 mln ziaren ikry. Świeżo wylęgłe larwy mają długość ok 4,5 mm. Larwy i narybek prowadzą pelagiczny tryb życia. Młode osobniki przechodzą złożoną trwającą ok. 4 miesiące metamorfozę i całkowicie różnią się od osobników  dorosłych. Larwy mają wysokie ciało opatrzone wyrostkami, kolcami i bardzo długimi płetwami piersiowymi. Osiągnąwszy długość około 6-10 cm opuszczają się na dno, gdzie – już podobne do postaci dorosłej, prowadzą właściwy im tryb życia. Dorosłe osobniki po zakończonym tarle tak jak ich larwy w maju podchodzą do brzegów gdzie intensywnie żerują do jesieni. Na żabnicy ( w dużych workach skrzelowych) pasożytują często ryby z rodziny żmijakowatych (Ophichthidae). Żabnice dorasta do dość znacznych rozmiarów, zwykle 1-1,5 m, a waga ponad 20 kg. Notowano osobniki o długości 2 m. Maksymalna publikowana waga 57.7 kg i odnotowany wiek 24 lata.

Znaczenie gospodarcze. Żabnica ma mięso wyborne, białe, cenione w zachodniej  Europie w stanie świeżym i wędzonym. Ze względu na odrażającą postać (co w wielu językach wyraziło się w nazwie “diabeł morski”) żabnica trafia do handlu po odgłowieniu i zdjęciu skóry, i przeważnie pod innymi nazwami, np. “pstrągojesiotra”. Z jej trzustki była uzyskiwana insulina.

Pierwsze zapisy o tym, jak nasi przodkowie traktowali nowe gatunki ryb i oceniali uzyskiwane z nich produkty znajdujemy w „Pamiętnikach Jana Chryzostoma Paska” z roku 1659. „Jest tam ryba tak straszna, że jenom na ścianach kościelnych malowanego widywał owego (diabla przyp. aut.), co mu płomień z gęby wychodzi, i mówiłem: »Gdyby mi głód największy był, tobym tej ryby nie jadł«”.

Pan Jan Chryzostom miał okazje zapoznać się z nawędem (Lophius piscatorius L.) i na podstawie wyglądu zewnętrznego tej ryby nabrał takiej niechęci do owego gatunku. Aliści, gdy ową rybę podano autorowi „Pamiętników” przygotowaną według przepisów duńskiej sztuki kulinarnej, opinia pana Paska jako konsumenta zmieniła się diametralnie. „Aż kiedym był w domu szlacheckim, między inszemi potrawami, (bo tam dają  na stół i mięso i ryby zawsze jednakowo) począłem rybę jeść, aż w  niej okrutnie smak dobry; nuż ja ją jeść, żem  prawie z owego półmiska sam zjadł. Rzecze szlachcic: »Hic est piscis, quem Sua Dominatio diabolum nominavit« [oto jest ryba, którą Waszmość nazwał diabłem].  Skonfudowałem się okrutnie, alem widział, że ją i oni z smakiem jedli; a druga, nie wierzyłem, żeby ta, bo mi się widziało niepodobna, aby w tak brzydkim ciele miało być smaku tak wiele; jednak przecię nigdym jej potym nie jadł. Powiedał ten szlachcic, że bywa wędzona po czerwonym złotym  funt; ale przezwiska jej nie pamiętam, bo bardzo dziwne, jako i sama dziwna: jest to tam łeb i ślepie, jako u smoka, straszne, paszczęka szeroka, a płaska, jak u małpy; na łbie rogi dwa zakrzywione takie, jak u kozy dzikiej, ale tak ostre, że się zakole, jako igłą; na karku hak, mało co mniejszy od  tych, co na głowie, zakrzywiony na tę stronę ku głowie, i już tak po wszystkim  grzbiecie  jeden za drugiem, a coraz mniejsze, aż do ogona; sama w  sobie okrągła, jako pniak; skora właśnie taka na niej, jako jaszczur, co go do szable zażywają, a po tej skórze  haczki takie, jako  i na grzbiecie, ale już drobniejsze, jako szpona u jastrzębia, a srodze ostre; byle się go dotknął, to zaraz krew wyskoczy.”

Kosmos, 1887,  Tom 12, str. 2-3

z protokołów z posiedzeń tow. przyrodników im. Kopernika.

4. Posiedzenie z dnia 1 czerwca 1886.

Dr. Ign. Petelenz:  O żabnicy (Lophius piscatorius)

Żaboryba, Lophius piscatorius L., po niem.: Seeteufel, Angler, po włosku: Pescatore, (rybak), jest rybą potwornych kształtów, długości 60 do 180 cm; należy z również dziwacznie ukształconymi rybami Antennarius i Malthe do rodziny ramieniopłetwowych cierniopromiennych ryb kostnych (Pedicnlati-Acanthopteri-Teleostei). Płetwa grzbietowa: 1, 1, 1, 3/11 — 12. Podogonowa: 9 — 11. Ogonowa 8. Pierwszy kolec płetwy grzbietowéj jest bardzo wydłużony, nosi na końcu utworzoną, z miękkiéj  tkanki chorągiewkę, która u tryesteńskich i neapolitańskich okazów ma kształt do muchy podobny, podczas gdy u okazów smyrneńskich, naśladuje przyczepka ta kształt robaka (p. Fritsch, über den Angelapparat des Lophius pisc. Sitzungsberichte der Berl. Academie d. W. 1884). Obok potwornego kształtu charakteryzuje tę rybę właśnie nadmieniona chorągiewka i szereg płatków  (listków) do koła całego ciała osadzonych. Cała ta postać wraz z nadmienionymi organami przedstawia ciekawą illustracyę przystósowywania się zwierzęcia do pewnych warunków bytu. Żabnica leżąc płaskiem swém ciałem barwy szarej na dnie morza w szlamie i poruszając owymi listkami prawie się nie różni od wodorostów rosnących tamże. Tak niepostrzeżona czyha ona na pokarm, którego dostarczają mniejsze ryby. Lophius zwabia je nadmienioną wędką, podobnie jak nasz sum to czyni swoimi wąsami. Źe połów się udaje i jest znacznym, o tem świadczy okoliczność, że u wybrzeży Anglii łowią żaborybę i rozcinają jéj brzuch aby zużytkować połknięte ryby. Wiedział o tém już stary Gesner (w 16. stuleciu), a potwierdzają to i nowsi badacze (p. Brehm. Thierleben). Jak potwornym jest kształt żaboryby i jak szczególnymi są jéj obyczaje, tak téż przedstawia ona pod względem budowy wewnętrznej wiele ciekawych zjawisk. Tak np. nie posiada u niéj czwarty łuk skrzelowy płatków. Rdzeń pacierzowy zajmuje tylko przednią część kanału kręgowego, podczas gdy koniec tegoż wypełniają ostatnie nerwy rdzenia pacierzowego (cauda equina). Oprócz tego wykazał prof. Fritsch w przytoczonéj powyżej rozprawie, że w mózgu tej ryby w okolicy za calamus scriptorius na powierzchni znajduje się warstwa olbrzymich komórek nerwowych, wypełniająca tylny rowek podłużny rdzenia przedłużonego, którą to partyę ten sam badacz w r. 1874 nazwał pseudoelektrycznym płatem  (z analogii do płatów elektr. drętwika, Torpedo). Według jego orzeczeń znajduje się w tym płacie około 200 komórek nerwowych, wielowypustkowych (nitka osiowa tęgością swoją wyróżnia się od reszty wypustek). Wielkość tych komórek wynosi 0,13 do 0,257 mm, wielkość owalnego jądra 0,07 mm, największego jąderka 0,034 mm. Włókna nerwowe utworzone z owych nitek osiowych w dalszym ciągu wchodzą w skład Vagus’a, a może téż pierwszego nerwu rdzeniowego Do wymienionych właściwości dodać może ref. na podstawie własnych spostrzeżeń, które czynił dla wszechstronnego poznania téj ciekawéj ryby, opis narządu trawienia i organów jamy brzusznéj, o których w literaturze nie znalazł wzmianki oprócz rysunku żołądka w porównawczej anatomii prof. Nuhna. Mięsisty krótki połyk prowadzi do znacznie rozszerzonego żołądka barwy białéj, mającego wielkie podobieństwo do żołądka psa; na początku dwunastnicy barwy czerwonawej znajdują się dwie kiszki ślepe; jelito odchodowe (rectum) silniejsze mięsiste. Pęcherz żółciowy jest obszerny, kulisty, daleko na dół posunięty, utwierdzony w otrzewnéj: przewód żółciowy i przewód wątrobiany długie. Śledziona jest mała, pólkulista.  Nerki po obu stronach we środku jamy brzusznej położone,  przedstawiają się jako narzędzia workowate barwy szarej, kształtu mniej więcéj jajowatego; moczowody w dolnym biegu łączą się ze sobą i wpadają do obszernego pęcherza moczowego. Przed tym mają swe ujścia przewody nasienne (vasa deferentia) długich cewkowatych jąder, które tylko u górnego końca (daleko u góry jamy brzusznej) są utwierdzone do otrzewnéj. Nakoniec dodaje referent, że nie omieszka późniéj, gdy ukończy badania nad układem nerwowym téj ryby, a mianowicie nad innerwacyą nadmienionych listków skórnych, ogłosić zupełną anatomię żaborby, odpowiednio illustrowaną. Obecny wykład objaśnia ref. na preparacie.

Ciekawostki. U żabnicy (Lophus piscatorius L.) funkcjonuje nerka bezkłębuszkowa, badnia wykazały, że u wczesnych stadiów rozwojowych tej ryby kłębuszki występują, zanikając w trakcie rozwoju zarodkowego. Ilość wydalanego moczu liczona w cm³ na kg wagi ciała wynosi u ryb słodkowodnych od 3,7 (Cyprinus carpio L.)  do 13,6 (Ameiurus nebulosus Raf.), u słonowodnych od 0,9 (Mustelus canis Mitchill) do 0,05 (Lophius piscatorius L.). Skorpena (Scorpaena sp.) wydala w ciągu godziny nie więcej niż 0,05 ml na kg wagi ciała, żabnica  — 0,83 ml.

Charakterystyczną cechą oka żabnicy jest wyraźny odruch źrenicowy podobnie jak u płastug i spodoustych.

U żabnicy (Lophius piscatorius), która posiada aparat wysepkowy trzustki, oddzielony morfologicznie od części zewnątrzwydzielniczej enzym zwany elastazą występuje przede wszystkim w wysepkach, a nie stwierdza się go w komórkach zrazikowych. Butturini i Langer, jak podaje Banga [1966], stwierdzili natomiast zależność obniżania się aktywności elastazy wraz ze spadkiem ilości komórek a wysepek Langerhansa. W ostatnich czasach przyjmuje się, że elastaza jest enzymem pełniącym dwie funkcje, trawienną i układową i w związku z tym występuje zarówno w części zewnątrz- jak i wewnątrzwydzielniczej.


2011/10/18 | Ryby